Bài dự thi viết về về ông bà kính yêu lần thứ I năm 2024:

Bài học từ con cúi của nội tôi

Bà nội tôi sinh 11 người con, ba tôi là út, nên khi tôi bắt đầu đi học thì bà đã ngoài 70 tuổi, nhưng bà vẫn khoẻ mạnh, hằng ngày vẫn đi giựt tàu dừa khô, làm cỏ, xới đất trồng rau trong vườn. Bà bảo, còn mạnh tay mạnh chân thì để bà làm, coi như thể dục để giãn gân giãn cốt. Với bà, chỉ có người lười, người bệnh mới nằm không, chứ còn sức thì còn làm việc, bởi lao động cũng là niềm vui.

Những năm đó gia đình tôi còn nghèo, ba má tôi phải đi làm ăn xa. Mấy chị em tôi ở nhà với bà nội. Dường như thời nào cũng vậy, ông bà luôn là chỗ dựa, là chốn cậy nhờ để các con gửi gắm, bởi có ai cưng yêu cháu bằng ông bà đâu. Đó là chưa kể ông bà còn là kho tàng cổ tích, là người từng trải gần gũi, thân thương dạy các cháu những điều hay lẽ phải.

Tuổi thơ của mấy chị em tôi phần lớn là sống với ông bà nội. Ba má tôi cả năm có khi chỉ về đôi ba lần, đưa một số tiền cho bà rồi lại đi. Nên sau này khôn lớn, nhớ về thời ấu thơ, kí ức tôi luôn hiện lên hình ảnh của ông bà nội.

Bài học từ con cúi của nội tôi

Đó là những khi cùng ăn bữa cơm đạm bạc nhưng mấy bà cháu quấn quýt thật vui. Là những trưa bên hiên nhà gió thổi chúng tôi nhổ tóc sâu cho bà, còn bà thì rì rầm kể chuyện. Những câu chuyện về đàn trâu ông bà nuôi để cày ruộng bị máy bay Mỹ bắn chết; cho đến cơ man chuyện hồi giặc giã chiến tranh. Còn rất nhiều, như chuyện mấy chị em giành ngoáy trầu cho nội bằng chiếc ống ngoáy đồng nhỏ xinh. Là những lần bà phẩy chiếc quạt mo cau dỗ các cháu ngủ trưa, giọng bà hát ru êm êm hoà với tiếng gió xạc xào thổi qua bờ trúc.

Nhưng tôi nhớ nhất là những đêm tối trời, bên ngoài mưa lớn, bà thắp đèn chong cóc bỏ vào cái lồng tránh gió. Lom khom bà lẹp bẹp tiếng dép ra đậy chuồng gà. Bà thương và chăm bẵm mấy con vật từ con chó con mèo, con gà con vịt cũng kể như chúng tôi. Bà nói lâu ngày dài tháng cũng mến tay mến chân. Đối với loài vật còn vậy nên các cháu trong lòng bà chính là bảo bối.

Những hồi mưa đêm như vậy bao giờ cũng mang theo bầu không khí le se. Thời đó chủ yếu nhà tranh vách lá gió lùa nên có cảm giác lạnh thấu xương mà áo quần thì cái nào cũng mỏng mảnh. Những lúc như vậy nội sẽ lôi bao rơm để dành từ hồi thu hoạch vụ Đông Xuân, kéo ra từng lọn rơm nhỏ, nội bắt đầu tết con cúi.

Bài học từ con cúi của nội tôi

Có lẽ bây giờ ít người còn nhớ hay biết đến con cúi. Nhưng hồi tôi còn nhỏ đó là người bạn giữ lửa mà nhà nào cũng dùng. Từ những sợi rơm vàng sau vụ gặt, lấy từng bó nhỏ đan lại như cách người ta tết bím tóc. Cứ tết dần tết dần cho con cúi dài ra. Đến một độ dài vừa ý thì dùng mấy sợi rơm dài quấn và buộc đuôi con cúi lại.

Con cúi tết xong, nội đặt vào một cái trã mẻ hoặc thau nhôm bể không còn dùng rồi mồi lửa. Ngún khói, cúi toả ra mùi rơm cháy hệt như mùi khói đốt đồng. Nếu còn sớm, nội sẽ nhóm bếp rồi bắc lên đó ấm nước, cốt lấy lửa cho mấy bà cháu hơ tay. Không thì mấy bà cháu gom hết lại một giường rồi đặt con cúi dưới gầm để sưởi.

Dù đã vào màn nhưng chúng tôi ít khi chịu ngủ sớm. Cứ vòi bà kể chuyện cổ tích, chuyện ma. Vừa nghe kể chuyện, các cháu vừa rúc mình vào người bà thơm thơm mùi trầu thuốc. Dưới gầm giường, con cúi cũng nhẫn nại giữ hơi lửa ấm, âm thầm cháy âm ỉ suốt đêm.

Hôm sau trong chiếc trã mẻ chỉ còn lại một mớ tàn tro. Bà mang đổ vào gốc bụi trầu già trồng cạnh bên cây nước. Rồi nội dạy, con cúi tưởng vô tri nhưng cũng giống như người. Từ lúc chúng ta sinh ra đã được mẹ cha ban cho sự sống, mà hơi ấm chính là dấu hiệu nhận biết. Con cúi cũng vậy, từ lúc thành hình cũng được con người thắp cho ngọn lửa bên trong. Ngọn lửa ấy dùng để thắp sáng, để nhóm bếp, để sưởi ấm chính nó và chúng ta. Con người thì dùng hơi ấm để yêu thương và san sẻ với người khác. Khi cúi tàn thì lửa cũng tàn theo. Khi con người không còn hơi ấm thì cũng không còn gọi là sống nữa. Rồi bà cười hiền từ bảo: Dẫu cuộc đời ngắn ngủi con cúi đã sống trọn vẹn vì đã cháy hết mình. Con người chúng ta cũng phải làm sao sống cho xứng đáng.

Có lẽ ngày ấy chúng tôi không hiểu lắm những gì bà dạy. Nhưng sau này mỗi lần nghĩ lại đều chừng như có điều gì rưng rức, thấm thía vào tận sâu thẳm tâm can mình.

Bà nội tôi đã về miền cực lạc hơn mười năm. Mỗi lần nhìn di ảnh bà, xem lại những tấm hình của mấy bà cháu, nhất là khi bắt gặp lại cái rơm con cúi khi có ai đó vô tình mong ước kỉ niệm xưa, tôi đều xúc động. Và tôi vẫn luôn tự nhắc nhở mình dù thế nào cũng giữ cho mình một trái tim ấm áp, một tấm lòng yêu thương.

Hiền Dương

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Bà nội của các con tôi

Bà nội của các con tôi

Những câu thơ trong bài thơ “Mẹ của anh” của thi sĩ Xuân Quỳnh viết tặng mẹ chồng, mà đến nay tôi vẫn còn yêu thích.
Đôi dép cao su huyền thoại của ông tôi

Đôi dép cao su huyền thoại của ông tôi

Ông tôi là người đã trực tiếp tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ cho đến kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Bởi vậy, kí ức đậm sâu nhất trong ông là những năm tháng kháng chiến gian khổ mà hào hùng, và những kỉ vật vô giá với ông vẫn là những kỉ vật thời chiến. Trong đó, ấn tượng nhất là đôi dép cao su cùng ông đi qua hai cuộc kháng chiến trường kì của dân tộc!

Tin khác

Ông nội tôi cả đời lo cho con cháu

Ông nội tôi cả đời lo cho con cháu
Ông tôi tên là Đặng Văn Trụ, ở làng Hạ Bỳ, tổng Hạ Bỳ xưa, nay là xã Xuân Lộc, huyện Thanh thủy, tỉnh Phú Thọ, năm nay đã ngoài 80 tuổi, về hưu trên hai thập kỉ, mọi người yêu kính ông tôi gọi là cụ giáo về hưu.

Niềm vui của ông tôi

Niềm vui của ông tôi
Bà mất, con cháu ở xa về đầy đủ lo việc hiếu cho bà xong thì lại “mỗi người mỗi ngả”, còn nhà cửa, công việc, bỏ sao được. Vườn, nhà chỉ còn ông, một mình lủi thủi vào ra.

Bà ngoại tôi

Bà ngoại tôi
Bà ngoại tôi mất năm bà 103 tuổi. Cả một năm sau ngày bà mất, gần như nhà ngoại lúc nào cũng có người đến thắp hương. Nhiều người đến, kể những kỉ niệm về ông bà ngoại, rồi mọi người lại cùng nhau nức nở.

Tình yêu bình dị của ông bà tôi

Tình yêu bình dị của ông bà tôi
Ông Lê Đình Bạ và vợ là bà Hoàng Thị Châu, năm nay đều đã ngoài 90 tuổi. Ông từng tham gia hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ.

Chút quà của ngoại mãi còn vấn vương

Chút quà của ngoại mãi còn vấn vương
Sinh ra và lớn lên tại một miền quê nghèo của dải đất miền Trung đầy nắng gió. Tuổi thơ tôi gắn với bao kỉ niệm đẹp về bà ngoại. Đến tận bây giờ, hình ảnh của ngoại vẫn luôn in hằn trong kí ức tôi với nhiều cảm xúc khó tả.

Bà ngoại tôi là người dũng cảm

Bà ngoại tôi là người dũng cảm
Những năm 1949-1953, quê tôi bị giặc Pháp chiếm đóng; giặc Pháp và bọn tay sai ra sức đàn áp cách mạng. Cán bộ của ta phải hoạt động bí mật. Nhiều cán bộ cách mạng của ta vô cùng gian khổ mà anh dũng.

Hình bóng bà mãi trong tim...

Hình bóng bà mãi trong tim...
Bà nội tôi tên là Hoàng Thị Liễu, người làng Tiên Hòa, xã Hà Lĩnh, huyện Hà Trung, tỉnh Thanh Hóa. Cả cuộc đời bà sống thầm lặng và dành trọn yêu thương, sự hi sinh cho gia đình, cho con cháu. Tôi cảm thấy mình may mắn và tự hào vì được là cháu của bà. Những kỉ niệm về bà, với tôi, chính là món quà quý giá, chẳng gì sánh bằng.

Ông tôi - tấm gương sáng ngời về lòng yêu nước

Ông tôi - tấm gương sáng ngời về lòng yêu nước
Ông tôi mất gần 10 năm nay nhưng về miền quê Đức Chánh, huyện Mộ Đức, tỉnh Quảng Ngãi, hỏi về cụ Nguyễn Thăng Văn, ai cũng nhớ và tự hào về một người lính yêu nước thiết tha, một người con ưu tú của quê hương Đức Chánh.

Ông ngoại trong lòng tôi

Ông ngoại trong lòng tôi
Ông ngoại mất khi tôi còn rất nhỏ nhưng trong số con cháu trong nhà, tôi may mắn hơn cả, vì thường xuyên được ở cạnh và gần gũi với ông.

Những cuốn sách quý của ông tôi

Những cuốn sách quý của ông tôi
Có lẽ, niềm đam mê đọc sách trong tôi có được là từ ông. Với tôi, ông không chỉ là người yêu sách mà còn là người biết khơi dậy niềm yêu thích việc đọc cho những người xung quanh.

Chuyện về ông nội tôi

Chuyện về ông nội tôi
Ông nội tôi, cụ Hoàng Thanh Liêm, sinh ra ở làng quê nghèo thuộc xã Đốc Tín, huyện Mỹ Đức, TP Hà Nội. Thuở thiếu thời, ông được cha mẹ cho theo thầy học chữ quốc ngữ, khi trưởng thành, ông theo nghiệp “gõ đầu trẻ”.

Lòng ngoại mênh mông tựa biển trời

Lòng ngoại mênh mông tựa biển trời
Bà ngoại tôi dù đã đi về miền mây trắng từ nhiều năm trước, nhưng tấm lòng nhân hậu, vị tha của bà luôn là tấm gương sáng để con cháu chúng tôi noi theo.

Lời khuyên và điều ước của ông nội tôi

Lời khuyên và điều ước của ông nội tôi
Ông nội tôi tên Hồ Chí Trọng, người dân tộc Bru Vân Kiều mang họ Hồ ở bản miền núi Cửa Mẹc, xã Ngân Thuỷ, huyện Lệ Thuỷ, tỉnh Quảng Bình.

Từ lời chỉ dạy, khuyên bảo của ông bà ngoại

Từ lời chỉ dạy, khuyên bảo của ông bà ngoại
Cứ đến ngày húy nhật ông bà ngoại, mẹ tôi cùng các dì, các cậu lại đến nhà cậu (em trai mẹ tôi nhưng là trưởng nam của ông bà) đông đủ cùng các cháu, chắt làm giỗ, thắp nén tâm hương tưởng nhớ bậc sinh thành. Khi công việc xong xuôi, mẹ tôi cùng các dì, các cậu lại ôn những kỉ niệm về ông bà.

Thúng khoai của bà

Thúng khoai của bà
Đang hưởng thú điền viên yên lành, ngày chăm sóc cây cảnh, tối nghe cải lương, đột nhiên bà đề nghị với ba mẹ:
Xem thêm
Sách là vàng chứ không phải là đá sỏi

Sách là vàng chứ không phải là đá sỏi

Đến nay đã ngoài 80 tuổi, nhưng cụ Tín vẫn còn khỏe mạnh, minh mẫn. Tủ sách của gia đình cụ có hàng ngàn quyển. Nhìn thấy sách nhiều không còn chỗ để, cụ phải buộc lại để trên nóc tủ, cô con dâu của cụ một lần về chơi nói:
Bà giáo già sáng bán vé số, tối mang ánh sáng tri thức cho trẻ em nghèo

Bà giáo già sáng bán vé số, tối mang ánh sáng tri thức cho trẻ em nghèo

cụ bà Nguyễn Thị Ba, men từng con hẻm nhỏ ở Bình Dương bán từng tờ vé số, bà giáo gieo mầm tri thức cho những mảnh đời bất hạnh tại lớp học tình thương.
Một mối tình bình dị và son sắt

Một mối tình bình dị và son sắt

Họ gặp và yêu nhau trong những năm tháng chiến tranh. Ngày cưới không mâm cao cỗ đầy, không sơn hào hải vị, không tiệc tùng. Quần áo chỉ là bộ đồ lính giản đơn... vậy là họ đã nên duyên vợ chồng. Mặc dù vậy mà hơn 50 năm qua, họ luôn sống hạnh phúc. Đó là chuyện tình của bà Tô Thị Thanh Bưởi, sinh 1950 và ông Nguyễn Kim Quang, sinh 1949, hiện ở xã Lộc An, huyện Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu.
Vị đại đức có tấm lòng từ bi, bác ái

Vị đại đức có tấm lòng từ bi, bác ái

Đại đức Thích Phước Huệ, Phó Ban trị sự Phật giáo tỉnh Đồng Tháp, Trưởng Ban trị sự Phật giáo huyện Tam Nông, Trụ trì chùa Quê hương, xã Phú Đức là 1 trong 49 cá nhân điển hình tiên tiến, tiêu biểu của huyện Tam Nông đã được biểu dương, khen thưởng do có thành tích xuất sắc trong học và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, giai đoạn 2021 - 2024...
Nồi cháo tình thương cho bệnh nhân nghèo

Nồi cháo tình thương cho bệnh nhân nghèo

Phát huy đạo lí tốt đẹp của dân tộc “thương người như thể thương thân, lá lành đùm lá rách”, nhóm “Vòng tay nhân ái” gồm những NCT ở thị xã Quảng Trị, tỉnh Quảng Trị đã tổ chức nấu cháo cho bệnh nhân nghèo tại các bệnh viện.
Tìm thấy thi thể nam sinh lớp 8 mất tích khi bơi ra biển cứu bạn ở Quảng Nam

Tìm thấy thi thể nam sinh lớp 8 mất tích khi bơi ra biển cứu bạn ở Quảng Nam

Theo Công an xã Tam Nghĩa, huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam cho biết, lực lượng cứu hộ và người dân địa phương đã tìm được thi thể học sinh mất tích trong lúc bơi ra biển cứu bạn.
Nên hạn chế trẻ dùng điện thoại

Nên hạn chế trẻ dùng điện thoại

Vừa rồi, có phụ huynh than thở với tôi về chuyện con họ “nghiện” điện thoại dẫn đến học hành sa sút. Trước đây, cháu rất ham học và học giỏi. Những buổi tối, sau khi học bài, ôn bài chuẩn bị cho ngày hôm sau đến lớp là cháu xem tivi một chút rồi đi ngủ.
“Kế hoạch nhỏ” do người lớn thực hiện!?

“Kế hoạch nhỏ” do người lớn thực hiện!?

Tôi có đứa cháu trai năm nay học lớp 5. Từ năm cháu học lớp 1 đến lớp 4, cứ vào cuối năm học là cháu lại xin tôi 5-6kg báo cũ để thực thi phong trào “Kế hoạch nhỏ” do nhà trường phát động.
Miền Bắc trời chuyển mưa lớn từ chiều tối nay

Miền Bắc trời chuyển mưa lớn từ chiều tối nay

Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, đêm qua (14/5), ở khu vực Bắc bộ cục bộ có mưa to với lượng mưa từ 19h ngày 14/5 đến 3h ngày 15/5 có nơi trên 30mm như: Ma Ký (Lai Châu) 30.8mm, Đàm Thủy (Cao Bằng) 31.6mm, Quảng Lâm (Quảng Ninh) 56.4mm,…
Phiên bản di động