Nhịp sống 21/06/2025 10:00
Khi tôi đến, nhà báo Phạm Xuân Yên đang đọc báo Kiên Giang. Sau khi biết lí do của buổi gặp gỡ, nhà báo Phạm Xuân Yên cởi mở: “Vậy là chúng ta đều là đồng nghiệp của nhau mà. Vào nhà làm li trà rồi mình trò chuyện”.
Nhà báo Phạm Xuân Yên châm rãi kể, ông sinh năm 1945, tại xã Vĩnh Bình Bắc, huyện Vĩnh Thuận, tham gia cách mạng năm 1962. Năm 1964, công tác tại Ban Tuyên huấn huyện Vĩnh Thuận, sau đó ông được điều động sang làm phóng viên chiến trường, thuộc Tiểu ban thông tấn báo chí tỉnh Rạch Giá.
Không được tham gia lớp đào tạo viết báo, nhưng ông được những người anh, người đồng nghiệp giàu kinh nghiệm như Tư Hảo, Trưởng tiểu ban; Nguyễn Văn Thâu, Phó trưởng tiểu ban truyền đạt kinh nghiệm và chỉ bảo cách viết tin, bài. Mỗi khi xuất bản tin, bài, Ban biên tập báo đều họp để đọc, nhận xét, góp ý các bài viết sau đó duyệt đăng. Từ những sự gợi ý, góp ý của Ban biên tập mà kĩ năng, kinh nghiệm viết báo của ông ngày càng được tích luỹ để những bài viết sau đáp ứng được yêu cầu. Nhà báo Nguyễn Văn Thâu sau này hi sinh ở Hòn Me, huyện Hòn Đất năm 1969; nhà báo Tư Hảo hi sinh ở Vĩnh Hoà căn cứ địa U Minh Thượng năm 1970. Giọng ông chùng xuống ngậm ngùi khi nhắc lại người đồng đội, đồng nghiệp đã đi xa.
Ông tâm sự, muốn có được những bài báo hay, người phóng viên phải luôn bám sát địa bàn để tác nghiệp để có những tin, bài nóng hổi, đầy tính thời sự. Còn nhớ, năm 1973, khi Hiệp định Pa-ri được kí kết, được cơ quan cho phép về thăm nhà thì bất ngờ được chứng kiến cảnh làng quê bị pháo 105 li ở Chi khu Vĩnh Thuận bắn phá; được bà Sáu Thìn kể chuyện có con bị địch bắt đầy ra Côn Đảo. Có được tin, ông liền đã lội đồng gần 20 cây số về cơ quan viết bài tố cáo tội ác của giặc.
 |
| Nhà báo Phạm Xuân Yên trò chuyện với tác giả. |
Cũng trong năm 1973, cơ quan cử ông đi công tác tại huyện Giồng Riềng, được ông Nguyễn Dũng Liêm, Bí thư Huyện uỷ Giồng Riềng gợi ý xuống xã Thạnh Hoà phản ánh du kích xã đang tiến hành binh vận địch ở đồn Soóc Ngò Om. Ông cùng đội du kích xã vận động binh sĩ đồn Soóc Ngò Om ra hàng thì đến đêm địch trong đồn nổ súng, những ánh lửa đạn chằng chịt trên đầu một thời gian rồi im bặt. Không gian chìm vào tĩnh mịch. Ông nhận định địch đã rút chạy khỏi đồn nên yêu cầu anh em du kích tiến vào đồn nhưng không ai dám vào vì nghi ngờ địch vẫn còn ở trong đồn.
hấy mọi người còn nghi ngại, ông nói với mọi người sẽ vào đồn một mình, khi vào đến đồn thấy an toàn chú sẽ báo hiệu thì mọi người tiến vào. Đúng như ông nhận định, quân địch chạy trốn, mọi người vào đồn thu được nhiều vũ khí của quân địch. Riêng chú khi tham gia trận đánh này vừa có vũ khí thu được của địch, vừa có tin bài phát trên báo tỉnh, Thông tấn xã Việt Nam.
Trong sự nghiệp báo chí của mình, nhà báo Phạm Xuân Yên nhớ nhất, đó là thời khắc lịch sử ngày 30/4/1975. Trưa hôm ấy, khi hay tin Tổng thống Dương Văn Minh đầu hàng, ông lên đường ra vàm Tắc Ráng căng ăngten Đài Minh ngữ đấu vào máy phát tín hiệu sẵn sàng. Trong khi đó, súng vẫn nổ ở Chi khu Kiên Thành và Hải quân Rạch Sỏi. Trên bầu trời thị xã, chiếc L19 trinh sát bay mấy vòng rồi biến mất. Bất ngờ anh em ở tổ thông tin reo vang khi bắt được sóng vô tuyến của Vương Văn Trổ, Tiểu khu trưởng Tiểu khu Kiên Giang xin gặp chỉ huy của ta để bàn giao chính quyền. Đồng chí Tiêu Kim Huy (Hai Huy), Tỉnh Đội phó nói ngay: “Các anh chỉ buông súng đầu hàng chứ không còn gì để bàn giao” và yêu cầu Vương Văn Trổ ra lệnh cho binh lính các chi khu, đồn bót, các binh chủng buông súng đầu hàng cách mạng. Lúc đó, bám sát lắng nghe trực tiếp suốt cuộc điện đàm của đồng chí Tiêu Kim Huy với Vương Văn Trổ, ông lấy sổ kê lên đầu gối viết ngay tin ngụy quân tại Kiên Giang đã đầu hàng, các lực lượng cách mạng và đồng bào nội ô đã làm chủ hoàn toàn thị xã Rạch Giá chuyển bản tin về Hà Nội và Đài Minh ngữ cơ quan ở xã Vĩnh Hòa, U Minh Thượng. Đây là bản tin cuối cùng về chiến tranh chống Mỹ tại chiến trường tỉnh Rạch Giá. Với sự kiện lịch sử đặc biệt ấy, ông là người đưa tin đầu tiên về giải phóng tỉnh Rạch Giá năm 1975.
Sau giải phóng, ông trở thành người đầu tiên phụ trách Đài Truyền thanh tỉnh Rạch Giá với những tin tức là các văn bản, chính sách của Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam, văn bản của Ủy ban Quân quản tỉnh Rạch Giá kêu gọi anh em sĩ quan quân đội Sài Gòn trình diện giao nộp vũ khí, tin tức về tình hình an ninh trật tự. Chương trình truyền thanh tuy đơn sơ nhưng được các giới đồng bào đặc biệt chú ý lắng nghe.
Từ năm 1976 đến khi nghỉ hưu năm 1994, ông kinh qua các chức vụ: Trưởng phân xã Thông tấn xã Việt Nam tại tỉnh Kiên Giang, Phó Giám đốc Đài Phát thanh truyền hình tỉnh Kiên Giang, Chủ tịch Hội Nhà báo tỉnh Kiên Giang và Tổng biên tập báo Kiên Giang. Ông là em của 2 liệt sĩ hi sinh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, và là con của Bà mẹ Việt Nam anh hùng Mai Thị Khá.
Ở cương vị lãnh đạo cơ quan báo chí, truyền thanh, truyền hình của tỉnh trong những năm tháng sau giải phóng, tình hình đất nước còn nhiều khó khăn, cơ sở vật chất của toà soạn còn thiếu thốn, đời sống của đội ngũ phóng viên còn không ít khó khăn, ông đã cùng với Ban lãnh đạo cơ quan đề ra nhiều giải pháp thiết thực để giúp đời sống vật chất, tinh thần của phóng viên được cải thiện, đề xuất, gợi ý đề tài, chủ đề thực hiện tuyến bài viết, góp ý bài viết của anh em phóng viên một cách chân tình, cởi mở, không giấu nghề, từ đó, chất lượng tin bài ngày càng được nâng lên đáp ứng nhu cầu thị hiếu ngày càng cao của bạn đọc.
Tâm sự về nghề với cánh phóng viên chúng tôi, nhà báo Phạm Xuân Yên cho rằng, muốn trở thành phóng viên, nhà báo giỏi, có năng lực, có bản lĩnh, có uy tín với Nhân dân thì mỗi nhà báo, phóng viên cần phải giữ cho mình một cái TÂM trong sạch, giữ vững đạo đức nhà báo, say mê, nhiệt huyết với nghề, nắm chắc các chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước, bám sát thực tế hơi thở cuộc sống, phong trào của quần chúng để phản ánh đúng, trúng vấn đề trọng tâm mà độc giả quan tâm.
Đồng thời nhà báo Phạm Xuân Yên cũng nhắc nhở chân tình đến những người làm báo trẻ, cần nhận diện đúng và trúng các luồng thông tin trên không gian mạng để phân loại đúng, sai nhằm phản bác các thông tin xấu, độc của các thế lực thù địch chống phá công cuộc cách mạng của Đảng, Nhà nước và Nhân dân ta.
