Vấn đề hôm nay 23/10/2025 14:10
Cố tình trì hoãn để "tẩu tán tài sản"
Phát biểu thảo luận về dự án Luật Phá sản (sửa đổi), đại biểu Phan Đức Hiếu (đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên) nhất trí với cơ quan soạn thảo, đề nghị đổi tên luật thành "Luật Phục hồi và Phá sản". Theo đại biểu, tên gọi này có ba ý nghĩa: Nhấn mạnh "phục hồi" và "phá sản" là hai quá trình riêng biệt; Khẳng định mục tiêu lớn của luật là phục hồi, phá sản chỉ là giải pháp cuối cùng; Quan trọng nhất, trong bối cảnh Việt Nam, khái niệm "phá sản" thường bị "hiểu theo nghĩa xấu". Việc thêm chữ "phục hồi" sẽ "thay đổi được tâm lý, nhận thức" của xã hội và chủ nợ về vấn đề này.
 |
| Đại biểu Phan Đức Hiếu góp ý vào dự án Luật Phá sản sửa đổi sáng ngày 23/10. |
Về Điều 38 (Nghĩa vụ nộp đơn yêu cầu phá sản): Đại biểu cho rằng đây là điều khoản "vô cùng quan trọng" nhưng quy định còn lỏng lẻo, dẫn đến hai rủi ro thực tế: chủ nợ hoặc đối thủ cạnh tranh có thể "lạm dụng" quyền nộp đơn để làm ảnh hưởng hình ảnh doanh nghiệp dù món nợ nhỏ. Hoặc doanh nghiệp thực sự phá sản sẽ không tự nộp đơn, cố tình trì hoãn để "tẩu tán tài sản", khiến chủ nợ thiệt hại. Đại biểu đề nghị phải "ràng buộc nghĩa vụ chặt" với các quy định rõ thời gian, điều kiện phải nộp đơn.
Chỉ ra sự mâu thuẫn giữa Khoản 5 (Điều 38) với Luật Doanh nghiệp, đại biểu Hiếu cho rằng, Dự thảo đang ràng buộc trách nhiệm nộp đơn cho "Chủ tịch Hội đồng quản trị". Trong khi đó, Luật Doanh nghiệp quy định thẩm quyền quyết định phá sản thuộc về tập thể Hội đồng quản trị, Chủ tịch HĐQT chỉ là người ký đơn sau khi có quyết định của HĐQT. Do đó, phải quy định lại trách nhiệm cho đúng chủ thể.
Đồng quan điểm, đại biểu Lã Thanh Tân (đoàn ĐBQH TP. Hải Phòng) đã đề xuất nhiều nội dung quan trọng nhằm siết chặt các quy định, bảo vệ chủ nợ nhỏ lẻ và ngăn ngừa thất thoát tài sản. Cụ thể về Ban đại diện chủ nợ, dự thảo luật đang quy định Tòa án "có thể" thành lập Ban đại diện chủ nợ. Đại biểu cho rằng quy định này chưa rõ ràng. Thay vào đó, luật cần quy định rõ "điều kiện để thành lập", nhằm bảo vệ quyền lợi của các chủ nợ nhỏ lẻ. Đại biểu đề xuất xem xét các điều kiện như: "khi có từ 10 chủ nợ trở lên" hoặc "khi có đại diện nhóm chủ nợ chiếm 30% tổng số nợ".
Về hoạt động của doanh nghiệp sau khi thụ lý đơn: Dự thảo cho phép doanh nghiệp được "khoanh nợ" tiền thuế và "tạm dừng đóng quỹ hưu trí, tử tuất".
Quy định này có thể bị lạm dụng và đề nghị bổ sung: việc khoanh nợ, tạm dừng đóng bảo hiểm "phải được các cơ quan quản lý thuế, bảo hiểm xã hội chấp thuận bằng văn bản". Đồng thời nghiên cứu bổ sung quy định "tạm hoãn chi trả cổ tức" để tránh thất thoát tài sản và tranh chấp, đại biểu Tân lo ngại.
Đại biểu Ngô Đông Hải (đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên) nêu lên tình trạng, nhiều doanh nghiệp "xác sống" cố gắng che giấu thông tin, kéo dài hoạt động, tạo vỏ bọc hào nhoáng để lặng lẽ rút tài sản, tẩu tán tài sản và trốn tránh nghĩa vụ. Nếu không có sự ngăn chặn kịp thời, đến khi các doanh nghiệp này chủ động phá sản thì "không còn gì để xử lý", gây hậu quả "khôn lường" và quyền lợi của người liên quan không được bảo vệ.
Dự thảo luật phải quy định rõ thẩm quyền nhất định của "cơ quan chức năng" trong việc "khởi động thủ tục phục hồi phá sản này". Tuy nhiên, đại biểu cũng lưu ý quy định này cần cân nhắc để "phù hợp thông lệ quốc tế" (vốn không ủng hộ phá sản bắt buộc).
Một vấn đề quan trọng khác được đại biểu nêu ra là "quyền lợi của người lao động" khi doanh nghiệp nợ lương, nợ bảo hiểm. Đại biểu cho rằng, người lao động cũng phải "được quyền lên tiếng"; Cần "thể chế hóa vào luật" quyền yêu cầu phá sản của người lao động, có thể thực hiện thông qua tổ chức Công đoàn.
Phát biểu ý kiến vào dự thảo Luật Phá sản (sửa đổi), đại biểu Hà Sỹ Đồng (đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị) đề nghị Ban soạn thảo cân nhắc, xem xét bổ sung vào cuối Điều 2 quy định: “Đối với tổ chức tín dụng, doanh nghiệp bảo hiểm, việc phục hồi, tổ chức lại, giải thể, phá sản được thực hiện theo pháp luật chuyên ngành. Tòa án chỉ thụ lý các vấn đề thuộc thẩm quyền sau khi cơ quan quản lý chuyên ngành xác định kết thúc giai đoạn can thiệp hoặc kiểm soát đặc biệt”.
Giải thích quan điểm, đại biểu Hà Sỹ Đồng cho rằng, tổ chức tín dụng và doanh nghiệp bảo hiểm là các chủ thể hoạt động trong lĩnh vực có tính hệ thống, liên quan trực tiếp đến an toàn tài chính quốc gia và quyền lợi của số lượng lớn người gửi tiền, người được bảo hiểm. Các lĩnh vực này đã có cơ chế pháp lý riêng về quản lý, kiểm soát, phục hồi, giải thể và phá sản theo Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024 và Luật Kinh doanh bảo hiểm năm 2022, trong đó quy định rõ thẩm quyền, trình tự và biện pháp can thiệp của cơ quan quản lý nhà nước.
 |
| Đại biểu Hà Sỹ Đồng |
Việc để Tòa án thụ lý khi chưa hoàn tất giai đoạn can thiệp hoặc kiểm soát đặc biệt có thể gây xung đột pháp lý, ảnh hưởng đến quá trình ổn định thị trường tài chính và bảo đảm an sinh xã hội. Do vậy, quy định bổ sung trên là cần thiết để xác lập ranh giới thẩm quyền rõ ràng giữa Tòa án và cơ quan quản lý chuyên ngành, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước trong xử lý phá sản các chủ thể đặc thù.
Về thứ tự phân chia tài sản (Điều 45), đại biểu Hà Sỹ Đồng đề xuất bổ sung cụm từ “nếu nằm trong phương án phục hồi được phê duyệt; có lãi suất hoặc tài sản bảo đảm theo thị trường và công khai với chủ nợ” vào cuối điểm đ khoản 1 điều này. Bởi quy định hiện hành chưa xác định rõ phạm vi và điều kiện của các khoản nợ phát sinh trong quá trình phục hồi hoạt động kinh doanh, dẫn đến nguy cơ phát sinh nợ giả tạo hoặc lợi dụng thứ tự ưu tiên để trục lợi khi phân chia tài sản.
Việc bổ sung nội dung nêu trên giúp bảo đảm tính minh bạch, công khai và kiểm soát hợp pháp đối với các khoản nợ này, chỉ công nhận khi có cơ sở pháp lý rõ ràng trong phương án phục hồi đã được phê duyệt và được thực hiện theo cơ chế thị trường.
“Quy định như vậy vừa phòng ngừa rủi ro gian lận, vừa bảo vệ quyền lợi chính đáng của các chủ nợ, đồng thời bảo đảm sự công bằng, khách quan trong quá trình thanh toán và phân chia tài sản phá sản, phù hợp với nguyên tắc công khai, minh bạch của pháp luật về phá sản và tài chính hiện hành”, đại biểu Hà Sỹ Đồng nêu quan điểm...
