Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng - người cao tuổi không ngoài cuộc

Điều cần thiết là một cơ chế phát huy đồng bộ: Có tổ chức dẫn dắt, có kỹ năng phù hợp, có thông tin chính thống, có nguồn lực hỗ trợ và có cách đánh giá hiệu quả thực chất.

Không dừng ở vận động, phải tạo điều kiện tham gia

Từ những người cao tuổi tích cực tham gia công tác Hội, xây dựng đời sống cộng đồng đến những hội viên đang học cách nhận diện tin giả trên điện thoại thông minh, thực tiễn cho thấy nguồn lực người cao tuổi có thể được phát huy theo nhiều cách. Tuy nhiên, những đóng góp ấy sẽ khó lan tỏa nếu thiếu sự kết nối giữa các mô hình, thiếu chương trình đào tạo phù hợp và chưa có cơ chế phối hợp rõ ràng giữa các tổ chức liên quan.

Thanh niên hỗ trợ người cao tuổi thực hành kỹ năng số.

Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 3/6/2013 của Ban Chấp hành Trung ương khóa XI và Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị đặt nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới. Kết hợp hai yêu cầu này cho thấy một hướng đi cần được quan tâm: Đưa công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng gắn với hoạt động dân vận, xây dựng niềm tin, nâng cao năng lực tiếp nhận thông tin và phát huy vai trò của người dân ngay tại địa bàn cư trú.

Với người cao tuổi, điều đó không có nghĩa là giao thêm nhiệm vụ một cách hình thức. Trái lại, cần tạo điều kiện để họ tham gia trên cơ sở tự nguyện, phù hợp với sức khỏe, trình độ, kinh nghiệm và nguyện vọng. Người có khả năng sử dụng công nghệ có thể hỗ trợ hướng dẫn kỹ năng số; người có uy tín trong cộng đồng có thể tham gia hòa giải, vận động, nắm bắt tâm tư; người có chuyên môn, kinh nghiệm công tác có thể góp ý xây dựng chính sách, phản ánh những bất cập từ thực tiễn.

Phát huy vai trò phải đi cùng tôn trọng người cao tuổi, không biến hoạt động xã hội thành gánh nặng, không đánh đồng sự tham gia với số lượng cuộc họp hay lượt chia sẻ trên mạng. Điều cần đạt được là những đóng góp có ích, đúng chức năng và tạo chuyển biến thực chất trong đời sống cộng đồng.

Bốn nhóm giải pháp cần ưu tiên

Trước hết, cần lồng ghép nội dung bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và an toàn thông tin vào chương trình hoạt động thường xuyên của Hội Người cao tuổi các cấp. Nội dung này có thể được triển khai trong sinh hoạt chi hội, câu lạc bộ liên thế hệ tự giúp nhau, các lớp bình dân học vụ số và những hoạt động tuyên truyền tại khu dân cư. Tài liệu biên soạn theo hướng dễ hiểu, có ví dụ thực tế, hướng dẫn từng bước. Người cao tuổi cần được học cách nhận diện tài khoản giả mạo, kiểm tra nguồn tin, phân biệt thông tin đã xác thực với nội dung chưa rõ căn cứ, bảo vệ dữ liệu cá nhân và biết cách báo tin khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo hoặc vi phạm pháp luật.

Người cao tuổi TP Hà Nội giúp nhau tăng cường kỹ năng số và nhận diện thông tin xấu độc trên không gian mạng.

Thứ hai, xây dựng mạng lưới người cao tuổi nòng cốt phù hợp với điều kiện từng địa phương. Đây không phải lực lượng có nhiệm vụ tự mình kết luận thông tin đúng, sai hoặc thay thế cơ quan chuyên môn, mà là những người được bồi dưỡng kỹ năng, có khả năng hướng dẫn cộng đồng, chuyển tải thông tin chính thống và phản ánh kịp thời vấn đề phát sinh. Việc lựa chọn người tham gia nên dựa trên tinh thần tự nguyện, uy tín, khả năng thực hiện nhiệm vụ và sự tín nhiệm của cộng đồng. Những người có kỹ năng công nghệ có thể hỗ trợ trực tiếp; người chưa thành thạo vẫn có thể tham gia bằng việc nhắc nhở, chia sẻ thông tin đã được xác minh và hướng dẫn người thân tìm đến nguồn tin đáng tin cậy.

Thứ ba, thiết lập cơ chế phối hợp giữa Hội Người cao tuổi với cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể, lực lượng công an và cơ quan báo chí. Mỗi đơn vị cần có vai trò rõ ràng: Cơ quan có thẩm quyền cung cấp thông tin và hướng dẫn xử lý vụ việc; báo chí chính thống truyền tải thông tin đã được kiểm chứng; Hội Người cao tuổi tổ chức tuyên truyền, hướng dẫn hội viên và nắm bắt phản ánh từ cộng đồng; gia đình hỗ trợ người cao tuổi tiếp cận công nghệ an toàn.

Thứ tư, phải bảo đảm nguồn lực và cơ chế đánh giá. Không thể yêu cầu các chi hội tổ chức tập huấn thường xuyên nếu thiếu tài liệu, thiết bị, người hướng dẫn và kinh phí phù hợp. Cần huy động nguồn lực hợp pháp từ ngân sách theo phân cấp, chương trình chuyển đổi số, hoạt động phối hợp và xã hội hóa, đồng thời công khai, minh bạch việc sử dụng nguồn lực. Hiệu quả cần được đánh giá bằng khả năng thực hành của người học, mức độ chủ động kiểm chứng thông tin, khả năng nhận diện rủi ro và chất lượng phối hợp xử lý tình huống; không chỉ dựa vào số buổi tập huấn hay số người tham dự.

Gắn bảo vệ nền tảng tư tưởng với xây dựng hệ thống chính trị cơ sở

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ diễn ra trên không gian mạng. Một bộ phận quan trọng của nhiệm vụ này nằm trong đời sống thực tế: Củng cố niềm tin của người dân, nâng cao chất lượng công tác dân vận, giải quyết kịp thời kiến nghị chính đáng và xây dựng chính quyền gần dân, sát dân.

Ở cấp xã, phường, người cao tuổi có thể đóng góp thông qua việc tham gia góp ý xây dựng Đảng, chính quyền; giám sát hoạt động tại cộng đồng theo quy định; phản ánh những vấn đề liên quan đến đời sống dân cư; tham gia hòa giải, vận động chấp hành pháp luật và giữ gìn đoàn kết trong khu dân cư.

Để những đóng góp này hiệu quả, cần có cơ chế tiếp nhận và phản hồi ý kiến rõ ràng. Người cao tuổi phản ánh một vấn đề nhưng không được giải đáp hoặc không biết kết quả xử lý sẽ khó duy trì động lực tham gia. Ngược lại, khi kiến nghị được tiếp nhận, phân loại, giải quyết hoặc giải thích thỏa đáng, niềm tin vào hoạt động của hệ thống chính trị được củng cố từ những việc cụ thể.

Cấp ủy, chính quyền cũng cần quan tâm phát huy vai trò người cao tuổi trong nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân, nhưng phải bảo đảm đây là hoạt động mang tính xây dựng, tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của người dân. Không nên biến người cao tuổi thành lực lượng giám sát tự phát hay yêu cầu họ đứng ra giải quyết những vấn đề vượt quá thẩm quyền, năng lực và điều kiện của mình.

Trong môi trường số, cơ chế phối hợp càng cần rõ ràng. Khi phát hiện thông tin sai lệch liên quan đến chính sách địa phương, người cao tuổi cần biết địa chỉ để kiểm tra, phản ánh và nhận thông tin chính xác. Chính quyền và cơ quan có thẩm quyền phải chủ động cung cấp thông tin kịp thời, giải thích những vấn đề người dân quan tâm, tránh để tin đồn kéo dài do thiếu thông tin.

Như vậy, người cao tuổi vừa là chủ thể tham gia xây dựng hệ thống chính trị cơ sở, vừa là cầu nối giúp truyền tải thông tin, phản ánh tâm tư và củng cố đồng thuận. Vai trò ấy phát huy tốt nhất khi được đặt trong một cơ chế dân vận thực chất, có sự lãnh đạo của cấp ủy, trách nhiệm của chính quyền và sự phối hợp của các tổ chức liên quan.

Từ mô hình riêng lẻ đến chương trình lâu dài

Những lớp bình dân học vụ số, các nhóm hướng dẫn sử dụng công nghệ và hoạt động tuyên truyền tại khu dân cư là những cách làm có thể nghiên cứu, đánh giá để nhân rộng. Tuy nhiên, nhân rộng không đồng nghĩa với sao chép nguyên trạng. Mỗi địa phương cần căn cứ vào điều kiện dân cư, mức độ tiếp cận công nghệ, đội ngũ cán bộ Hội và khả năng huy động nguồn lực để lựa chọn phương thức phù hợp.

Tại nơi có nhiều người cao tuổi chưa thành thạo điện thoại thông minh, cần ưu tiên hướng dẫn trực tiếp, thực hành theo hướng “cầm tay chỉ việc”. Ở nơi người dân đã quen sử dụng mạng xã hội, có thể bổ sung chuyên đề kiểm chứng thông tin, bảo mật tài khoản và ứng xử trên môi trường số. Những địa bàn có nhiều người cao tuổi sống một mình hoặc ít được hỗ trợ về công nghệ cần có phương thức trợ giúp thuận tiện hơn.

Các chương trình cũng cần được cập nhật theo sự thay đổi của thủ đoạn lừa đảo và công nghệ. Nội dung đào tạo cần có cảnh báo từ cơ quan chức năng, tình huống thực hành và hướng dẫn xử lý khi người dùng gặp sự cố.

Một yêu cầu quan trọng khác là kết nối hoạt động chuyển đổi số với nhiệm vụ phát huy vai trò người cao tuổi. Quyết định số 379/QĐ-TTg ngày 20/2/2025 về Đề án người cao tuổi tham gia đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, khởi nghiệp và tạo việc làm là một cơ sở chính sách cần được khai thác phù hợp khi xây dựng các chương trình tại địa phương. Việc triển khai phải bám sát nội dung, phạm vi và nhiệm vụ được giao, tránh mở rộng mục tiêu hoặc gán thêm chỉ tiêu khi chưa có căn cứ.

Cùng với đó, cần quan tâm đến khả năng tiếp cận của người cao tuổi có hoàn cảnh khó khăn, người ở vùng sâu, vùng xa và người hạn chế về sức khỏe. Chuyển đổi số chỉ thực sự bao trùm khi người cao tuổi không bị bỏ lại phía sau vì thiếu thiết bị, thiếu kết nối hoặc không có người hỗ trợ.

Phát huy nguồn lực người cao tuổi bằng cơ chế thực chất

Tại Đại hội đại biểu toàn quốc Hội Người cao tuổi Việt Nam lần thứ VII, nhiệm kỳ 2026-2031, bà Bùi Thị Minh Hoài, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Bí thư Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể trung ương nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ cách nhìn người cao tuổi chủ yếu là đối tượng được chăm sóc sang tạo điều kiện để họ tiếp tục đóng góp cho gia đình, cộng đồng và đất nước. Đại hội cũng xác định đổi mới phương thức hoạt động, chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác Hội là một trong ba khâu đột phá của nhiệm kỳ.

Định hướng ấy mở ra cơ hội để các cấp Hội tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động, tăng cường ứng dụng công nghệ và phát huy nguồn lực hội viên. Trong đó, nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng có thể được triển khai gắn với công tác dân vận, xây dựng hệ thống chính trị cơ sở và nâng cao năng lực số cho người cao tuổi, trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ và hướng dẫn của cấp có thẩm quyền.

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cần bắt đầu từ việc củng cố niềm tin, nâng cao năng lực tự bảo vệ của người dân và phát huy sức mạnh của toàn xã hội. Với gần 17 triệu người cao tuổi, đây là nguồn lực đáng trân trọng. Nhưng nguồn lực chỉ trở thành sức mạnh khi được tổ chức phù hợp, trao điều kiện tham gia và gắn với những nhiệm vụ thiết thực.

Suy cho cùng, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là bảo vệ một hệ thống quan điểm lý luận; đó còn là bảo vệ niềm tin của Nhân dân, củng cố đồng thuận xã hội và giữ vững những giá trị làm nên sức mạnh của chế độ. Trong công việc ấy, người cao tuổi không đứng ngoài cuộc. Họ có thể bắt đầu từ một việc rất nhỏ: không tin vội, không chia sẻ vội, biết kiểm chứng, biết giải thích cho con cháu, biết nêu gương và biết bảo vệ điều đúng. Từ mỗi gia đình, mỗi chi hội, mỗi cộng đồng, những “điểm tựa niềm tin” ấy có thể góp phần tạo nên thế trận lòng dân vững chắc.

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng - người cao tuổi không ngoài cuộc

Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng - Người cao tuổi không ngoài cuộc