Những ngày cuối tháng 10, tại điểm thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ đặt ở trụ sở Công an phường Trường Vinh, tỉnh Nghệ An, giữa dòng người được con cháu và lực lượng công an, đoàn viên thanh niên hỗ trợ làm thủ tục, ông Nguyễn Duy Cuông, 85 tuổi, quê xã Xuân Tường, huyện Thanh Chương cũ, nay thuộc xã Xuân Lâm, mang theo hai tấm ảnh của người anh trai là liệt sĩ Nguyễn Duy Công, sinh năm 1930. Một tấm ảnh chụp ông Công cùng đồng đội, tấm còn lại là ảnh chân dung. Những đường nét trên ảnh đã nhạt dần theo năm tháng, nhưng với ông Cuông, đó vẫn là hình bóng thân thuộc của người anh mà gia đình đã xa cách hơn nửa thế kỷ. Chuyến đi lần này mang theo một hy vọng mới, rằng từ mẫu ADN của người thân, hành trình tìm kiếm người đã khuất có thể tiến thêm một bước.
 |
| Hai tấm ảnh cũ theo ông đến điểm lấy mẫu ADN, mang theo cả câu chuyện của một gia đình đã chờ đợi qua nhiều thế hệ. |
Theo ông Nguyễn Hữu Sáng, 63 tuổi, con rể liệt sĩ Công, người anh của ông Cuông từng giữ chức Phó chính ủy Trung đoàn 19, Bộ Tư lệnh Đoàn 559. Giấy báo tử ghi ông hy sinh năm 1972 tại mặt trận phía Nam. Từ ngày nhận tin dữ, gia đình chỉ biết người thân đã nằm lại nơi chiến trường, còn phần mộ ở đâu vẫn là điều chưa thể xác định. Ngày ông Công hy sinh, con gái duy nhất mới lên 8 tuổi. Đứa trẻ lớn lên trong sự thiếu vắng người cha, còn người vợ ở quê nhà một mình nuôi con, mang theo nỗi nhớ thương và mong mỏi một ngày tìm được chồng.
Chiến tranh đã lùi xa, cuộc sống quê nhà đổi thay, nhưng với gia đình liệt sĩ Nguyễn Duy Công, hành trình tìm kiếm vẫn chưa có hồi kết. Người thân đã tìm đến nhiều nghĩa trang liệt sĩ, dò hỏi thông tin từ nhiều nguồn, hy vọng từng manh mối nhỏ có thể dẫn đến nơi ông yên nghỉ. Thế nhưng, những chuyến đi nối tiếp nhau vẫn chưa đem lại kết quả. Điều khiến gia đình day dứt hơn cả là người vợ liệt sĩ đã không thể chờ đến ngày mong ước thành hiện thực. Sáu năm trước, bà qua đời ở tuổi 83, mang theo niềm mong mỏi được đón chồng trở về quê nhà sau những năm tháng dài đằng đẵng.
“Bà lúc nào cũng mong con cháu tìm được mộ ông. Gia đình đã đi tìm nhiều nơi, hỏi thăm nhiều nguồn nhưng vẫn chưa có kết quả. Đến khi mất, mong muốn ấy vẫn còn dang dở...”, ông Sáng xúc động kể lại. Lời kể ngắn gọn nhưng gợi lên nỗi niềm của một gia đình đã chờ đợi quá lâu. Người vợ đã khuất, con gái liệt sĩ nay cũng đã trưởng thành, còn người em trai vẫn đau đáu về anh mình. Mỗi năm tháng trôi qua, cơ hội được gặp lại người thân theo cách trọn vẹn nhất càng trở nên quý giá, nhưng cũng chính điều đó khiến gia đình không thể thôi tìm kiếm.
 |
| Hơn nửa thế kỷ kể từ ngày anh trai hy sinh, ông Nguyễn Duy Cuông vẫn đau đáu mong tìm được phần mộ để đón anh về quê hương. |
Ngoài hai tấm ảnh được gìn giữ cẩn thận, gia đình còn lưu lại bức thư tay liệt sĩ Công gửi về trước lúc hy sinh. Trong thư, ông căn dặn các em cố gắng lao động sản xuất, chăm lo cho cha mẹ và chờ ngày đất nước hòa bình. Những lời nhắn gửi giản dị ấy vượt qua năm tháng, trở thành kỷ vật thiêng liêng đối với những người ở lại. Bức thư không chỉ gợi nhớ về người anh, người chồng, người cha đã đi xa, mà còn nhắc gia đình về những điều ông gửi gắm khi còn sống. Cùng với những tấm ảnh cũ, đó là phần ký ức ít ỏi mà các thế hệ trong gia đình nâng niu, gìn giữ.
Lần này, ông Cuông được con cháu đưa đến điểm thu nhận mẫu ADN thân nhân liệt sĩ. Bên cạnh người chú, ông Nguyễn Hữu Sáng cẩn thận chuẩn bị thông tin phục vụ việc lấy mẫu. Gia đình hy vọng mẫu sinh phẩm sẽ giúp cơ quan chức năng có thêm căn cứ đối chiếu, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Họ hiểu rằng việc thu nhận mẫu ADN chưa thể bảo đảm sẽ sớm tìm được phần mộ, bởi quá trình xác minh còn phụ thuộc vào dữ liệu và kết quả đối chiếu. Dẫu vậy, sau nhiều năm lần tìm trong vô vọng, đây vẫn là cơ hội để gia đình tiếp tục nuôi hy vọng, thay vì chấp nhận nỗi day dứt không lời giải đáp.
Suốt chặng đường ấy, ông Cuông vẫn mang trong lòng mong muốn giản dị: biết được nơi anh trai đã hy sinh, để gia đình có thể tìm về thắp nén hương và đón anh trở lại quê nhà. Nỗi mong chờ ấy không chỉ là tình cảm của người em dành cho anh, mà còn là sự tiếp nối ước nguyện của người chị dâu đã mất, là niềm mong mỏi của con cháu đối với người thân chưa tìm được phần mộ. Hai tấm ảnh cũ theo ông đến điểm lấy mẫu ADN, mang theo cả câu chuyện của một gia đình đã chờ đợi qua nhiều thế hệ.
Thời gian có thể làm phai màu ảnh, làm những ký ức trở nên xa hơn, nhưng không thể xóa đi tình thân và lòng biết ơn đối với người đã hy sinh vì đất nước. Với ông Nguyễn Duy Cuông, hành trình tìm anh vẫn tiếp tục, dù chặng đường phía trước chưa biết còn bao lâu. Ông chỉ mong một ngày nhận được tin vui, để người anh liệt sĩ được trở về với quê hương, để gia đình có thể đặt nén hương lên phần mộ đã tìm thấy sau bao năm kiếm tìm. Mong ước ấy vẫn được gìn giữ lặng lẽ, như cách ông nâng niu hai tấm ảnh cũ, chờ ngày người thân trở về.
