Tại đơn khởi kiện và quá trình tố tụng tại Tòa án, nguyên đơn là ông Phạm Văn Bình, 65 tuổi và người đại diện theo ủy quyền là bà Nguyễn Thị Lan, 64 tuổi và anh Phạm Văn Duy (là vợ và con của ông Bình).
Theo đó, bố mẹ ông Phạm Văn Bình (cụ Phạm Đức Cộng và cụ Lưu Thị Mận) sinh được 8 người con, ông Bình là con thứ 2 (hiện ông Bình bị tai biến mạch máu não). Năm 2007, cụ Cộng, bố ông Bình mất; năm 2009, cụ Mận, mẹ ông Bình mất. Trước khi mất, các cụ không để lại di chúc. Tài sản các cụ để lại là thửa đất rộng 927m2, thuộc thửa số 4004, Tờ bản đồ số 7 PL2, được đo vào năm 1991.
Năm 2000, ông Phạm Thanh Tuân (em trai ông Bình) tự ý xây nhà ở trên một phần diện tích đất của bố mẹ. Tiếp đó năm 2006, ông Phạm Văn Trinh (em trai ông Bình) cũng tự ý xây nhà ở trên một phần diện tích thửa đất của bố mẹ. Sau đó, các anh em của ông Bình là các ông Ninh, ông Sinh, ông Trinh, ông Tuân và ông Minh đã tự ý họp bàn chia đất của bố mẹ nhưng không cho ông Bình tham gia cũng như không chia cho ông Bình được hưởng phần đất là di sản thừa kế của bố mẹ.
 |
| Ông Bình và bà Lan cho rằng,TAND tỉnh Nam Định đã phân chia tài sản thừa kế đúng pháp luật. |
Không đồng ý với cách chia trên, năm 2015, ông Bình làm đơn đề nghị UBND xã Phương Định giải quyết về việc phân chia đất của anh em trong gia đình. Quá trình giải quyết, các em của ông Bình xuất trình “Biên bản họp gia đình” đề ngày 2/5/2005 và cho rằng, thửa đất đã được cụ Cộng chia cho 5 người con trai, không chia cho ông Bình. Tuy nhiên, ông Bình khẳng định “Biên bản họp gia đình” ngày 2/5/2005 là giả mạo, không có giá trị pháp lí, dù được UBND xã chứng thực, vì cụ Cộng bị mù lòa không thể viết được; còn cụ Mận không biết chữ. Mặt khác, “Biên bản họp gia đình” lập ngày 2/5/2005, nhưng thôn, xã xác nhận 2 ngày khác nhau.
Do đó, vợ chồng ông Bình, bà Lan yêu cầu chia thừa kế quyền sử dụng đất đối với diện tích 777m2 trong diện tích 927m2 tại thửa số 4004, tờ bản đồ số 7PL2 tại thôn Hòa Bình, xã Phương Định theo pháp luật. Đối với diện tích khoảng 150m2 đất làm từ đường, nhận bằng hiện vật là đất.
Từ đó, ông Bình, bà Lan yêu cầu giữ nguyên yêu cầu khởi kiện chia di sản của cụ Cộng và cụ Mận để lại là quyền sử dụng đất và không yêu cầu chia thừa kế đất từ đường. Phần thừa kế ông Bình được hưởng xin nhận bằng hiện vật đất; đề nghị triệu tập ông Nguyễn Văn Phóng (Bí thư Đảng ủy xã Phương Định) và ông Đặng Quang Mưu, nguyên Trưởng thôn Hòa Bình có mặt tại phiên toà, đồng thời đề nghị trưng cầu giám định “Biên bản họp gia đình” ngày 2/5/2005 có xác nhận của UBND xã Phương Định. Vì ông Bình, bà Lan cho rằng, việc công chứng của ông Phóng trước đây là không đúng, nên ông Bình và vợ là bà Lan không nhận được thừa kế theo quy định. Đó cũng là nguyên nhân dẫn đến việc gia đình phải đơn thư khiếu kiện kéo dài.
Tại phiên toà sơ thẩm, các đương sự trình bày quan điểm của mình và đề nghị tòa xem xét, giải quyết vụ án theo đúng quy định của pháp luật.
Phía Viện KSND tỉnh Nam Định đề nghị Hội đồng xét xử (HĐXX) chấp nhận yêu cầu khởi kiện chia di sản thừa kế là quyền sử dụng đất của Nguyên đơn đối với 777m2 đất tại thửa 4004 tờ bản đồ số 7PL2 xã Phương Định mang tên cụ Phạm Đức Cộng. Chia di sản thành 9 kỉ phần, mỗi người con được hưởng một kỉ phần, kỉ phần còn lại giao cho ông Ninh, ông Sinh, ông Trinh, ông Tuân, ông Minh. Chia hiện vật như hiện trạng sử dụng đất. Buộc các ông Ninh, ông Sinh, ông Trinh, ông Tuân, ông Minh phải có trách nhiệm thanh toán kỉ phần thừa kế cho ông Bình, bà Ngọc và bà Hoa bằng giá trị quyền sử dụng đất. Án phí các đương sự phải chịu theo quy định của pháp luật.
Sau khi nghiên cứu các tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ vụ án được thẩm tra tại phiên toà và căn cứ vào kết quả tranh tụng tại phiên toà, HĐXX nhận định: Về hàng thừa kế thì các đương sự đều thừa nhận cụ Cộng chết năm 2007, cụ Mận chết năm 2009, không để lại di chúc. Cụ Cộng và cụ Mận có 8 người con gồm: Ông Ninh, ông Bình, ông Sinh, ông Trinh, ông Minh, ông Tuân, bà Ngọc và bà Hoa. Riêng đối với ông Bình như phân tích nêu trên không có căn cứ xác định cụ Cộng, cụ Mận từ chối không thừa nhận ông Bình là con trong gia đình. Nên hàng thừa kế được hưởng di sản của cụ Cộng và cụ Mận gồm: Ông Ninh, ông Bình, ông Sinh, ông Trinh, ông Minh, ông Tuân, bà Ngọc và bà Hoa.
Từ những căn cứ, tài liệu đã thu thập, TAND tỉnh Nam Định đã quyết định, chấp nhận yêu cầu khởi kiện củaông Phạm Văn Bình về việc chia di sản thừa kế của cụ Phạm Đức Cộng và cụ Lưu Thị Mận. Xác định di sản của cụ Cộng và cụ Mận để lại là 927m2 tại thửa 4004 tờ bản đồ 7 PL2 tại thôn Hòa Bình (cũ) nay là thôn Tiên Bình, xã Phương Định. Cụ thể, buộc các đương sự phải thanh toán phần chênh lệch giá trị tài sản cho ông Phạm Văn Bình do hiện trạng thửa đất đã được xây dựng các công trình kiên cố.
TAND tỉnh Nam Định buộc ông Phạm Thanh Tuân phải thanh toán chênh lệch giá trị tài sản cho ông Bình là 312.785.592 đồng; buộc ông Phạm Văn Minh phải thanh toán chênh lệch giá trị tài sản cho ông Bình là 279.043.310 đồng; buộc ông Phạm Văn Ninh phải thanh toán chênh lệch giá trị tài sản cho ông Bình là 341.707.547 đồng; buộc ông Phạm Văn Sinh phải thanh toán chênh lệch giá trị tài sản cho ông Bình là 244.229.846 đồng; buộc ông Phạm Văn Trinh phải thanh toán chênh lệch giá trị tài sản cho ông Bình là 204.060.463 đồng.
Về chi phí thẩm định tại chỗ và định giá tài sản, ông Ninh, ông Sinh, ông Tuân, ông Minh, bà Ngọc và bà Hoa mỗi người phải thanh toán trả cho bà Lan, anh Duy là 915.625 đồng. Riêng đối với lệ phí thẩm định tại chỗ và định giá tài sản của bà Hoa do các ông Tuân, ông Minh, ông Ninh, ông Sinh, ông Trinh mỗi người nộp thay là 183.125 đồng.
