Vụ án “Trốn thuế” ở Tuyên Quang: Gia đình NCT kiến nghị cấp phúc thẩm xem xét các thay đổi về chính sách thuế

Nội dung vụ án

Theo Cáo trạng số: 65/CT-VKSKV1, ngày 23/12/2025 của Viện KSND tỉnh Tuyên Quang, ngày 8/8/2020, Nguyễn Mạnh Dũng, ở thôn Đông Trai, xã Đông Thọ, tỉnh Tuyên Quang nhận chuyển nhượng toàn bộ Công ty TNHH MTV dịch vụ thương mại tổng hợp Nam Hiếu (Công ty Nam Hiếu) của ông Đồng Duy Hợp ở xã Cấp Tiến, huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang (cũ). Công ty kinh doanh nhiều ngành nghề, trong đó có chế biến dăm gỗ (Mã ngành: 1621) được Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Tuyên Quang cấp Chứng nhận lần đầu vào ngày 18/11/2016.

Bà Dương Thị Thường, 78 tuổi, ở xã Đông Thọ, tỉnh Tuyên Quang kiến nghị Viện KSND và TAND tỉnh Tuyên Quang cần xem xét lại vụ án “Trốn thuế” xảy ra ở xã Đông Thọ, mà con trai bà là bị cáo.

Trong quá trình kinh doanh, Dũng và vợ là Phạm Thị Thiết thấy việc kê khai đúng số lượng và sử dụng tài khoản của Công ty Nam Hiếu phải nộp nhiều tiền thuế dẫn đến giảm lợi nhuận. Sau đó, Dũng đã liên hệ với Ngô Văn Xạ ở TP Hải Phòng là người đi tìm mua dăm gỗ khô tại tỉnh Phú Thọ cho Công ty TNHH thương mại sản xuất dăm gỗ Hoàng Long QN (Công ty Hoàng Long), người đại diện theo pháp luật là ông Trần Văn Phượng, ở tỉnh Quảng Ninh để hưởng 5.000 đồng/1 tấn dăm gỗ khô. Dũng đã bán dăm gỗ cho Công ty Hoàng Long thông qua Xạ môi giới với giá 2.000.000 đồng/1 tấn đến 3.000.000 đồng/1 tấn.

Từ năm 2022-2024, Dũng và Thiết nhận thấy việc sử dụng tài khoản Ngân hàng mang tên Dũng để nhận tiền bán dăm gỗ cho Xạ là người môi giới nhưng không xuất hóa đơn, không kê khai nộp thuế, sẽ bị cơ quan thuế kiểm tra phát hiện. Dũng và Thiết thống nhất mở tài khoản Ngân hàng Vietinbank cho bà Dương Thị Thường để nhận tiền bán dăm gỗ, để trốn thuế. Tổng số tiền trốn thuế Dũng phải chịu trách nhiệm hình sự là: 4.079.758.051 đồng. Tổng số tiền trốn thuế Thiết phải chịu trách nhiệm hình sự (với vai trò đồng phạm) là 2.546.204.500 đồng.

Viện KSND khu vực 1, tỉnh Tuyên Quang đề nghị truy tố ra trước TAND Khu vực 1 tỉnh Tuyên Quang để xét xử bị can Nguyễn Mạnh Dũng và Phạm Thị Thiết về tội “Trốn thuế” quy định tại Khoản 3, Điều 200 BLHS.

Nguyện vọng của gia đình NCT

Trong các ngày 31/3; 3,10 và 13/4/2026, TAND Khu vực 1, tỉnh Tuyên Quang đã đưa vụ án “Trốn thuế” ra xét xử sơ thẩm. Sau khi xem xét toàn bộ vụ án, Hội đồng xét xử (HĐXX) cho rằng: Trong quá trình điều tra và tại phiên Toà, các bị cáo đều khai báo, ăn năn hối cải và tự nguyện nộp một phần tiền để khắc phục. Các bị cáo được chính quyền địa phương xin giảm nhẹ hình phạt vì có nhiều công sức, đóng góp cho địa phương như ủng hộ công tác chống dịch Covid-19, ủng hộ quà cho các gia đình thương binh, liệt sỹ, người có công với cách mạng... Do đó, căn cứ vào Khoản 3, Điều 200 BLHS, tuyên phạt bị cáo Nguyễn Mạnh Dũng 2 năm 6 tháng tù. Ngoài ra, bị cáo Dũng phải nộp số tiền trốn thuế để bổ sung vào ngân sách Nhà nước là 4.079.758.051 đồng. Đối với bị cáo Thiết tuyên xử phạt 1.500.000.000 đồng.

Sau phiên tòa sơ thẩm, bị cáo Nguyễn Mạnh Dũng đã thực hiện quyền kháng cáo theo quy định của pháp luật. Gia đình bị cáo cũng có đơn kiến nghị gửi các cơ quan chức năng đề nghị xem xét một số nội dung của vụ án trong quá trình giải quyết theo thủ tục phúc thẩm.

Theo bà Dương Thị Thường, một trong những nội dung gia đình đề nghị cấp phúc thẩm xem xét là các quy định mới liên quan đến chính sách thuế giá trị gia tăng đối với mặt hàng dăm gỗ có hiệu lực từ năm 2026. Bà Thường cho rằng việc thay đổi chính sách thuế là tình tiết cần được đánh giá trong quá trình xem xét kháng cáo để bảo đảm việc áp dụng pháp luật theo quy định hiện hành.

Góc nhìn pháp lý

Liên quan đến vụ án, luật sư Nguyễn Quang Tâm, Công ty Luật TNHH MTV Phúc Quang, Đoàn luật sư TP Hà Nội cho biết: Theo Bản án sơ thẩm, số tiền thuế GTGT 02 bị cáo bị xác định chịu trách nhiệm hình sự về tội “Trốn thuế”. Tuy nhiên, từ ngày 01/01/2026, chính sách pháp luật đã có thay đổi, mặt hàng trong vụ án (được xác định là dăm gỗ) đã không còn được xác định phải kê khai; nộp thuế GTGT nữa.

Luật sư Nguyễn Quang Tâm, Công ty Luật TNHH MTV Phúc Quang, Đoàn luật sư TP Hà Nội.

Luật sư nhận định, các quy định pháp luật về sắc thuế GTGT hiện hành và hướng dẫn mới nhất từ cơ quan thuế được xác định như sau: Dăm gỗ là sản phẩm gỗ sơ chế thông thường và không thuộc đối tượng chịu thuế GTGT (Khoản 1 Điều 5 Luật Thuế giá trị gia tăng năm 2024 (sửa đổi, bổ sung năm 2025); Khoản 1 Điều 4 Nghị định số 181/2025/NĐ-CP ngày 01/7/2025 của Chính phủ (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 359/2025/NĐ-CP ngày 31/12/2025); Khoản 1 Điều 1 Nghị định số 359/2025/NĐ-CP ngày 31/12/2025 của Chính phủ; Điểm c, Khoản 1 Điều 20 Thông tư số 84/2025/TT-BNNMT ngày 31/12/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường; Văn bản số 4582/BTC-CST ngày 13/4/2026 của Bộ Tài chính về chính sách thuế GTGT đối với gỗ sơ chế thông thường; Văn bản số: 659/TQU-NVDTPC ngày 27/3/2026 của Thuế tỉnh Tuyên Quang về việc giải đáp vướng mắc chính sách thuế đối với sản phẩm gỗ sơ chế).

Cũng theo luật sư, mới đây nhất là Văn bản số: 3546/CT-CS ngày 29/05/2026 của Cục Thuế, hướng dẫn lại các văn bản, chính sách thuế GTGT đối với “dăm gỗ” xác định: Từ 1/1/2026, “dăm gỗ” không phải kê khai, nộp thuế GTGT. Vì vậy hành vi trốn thuế GTGT của 02 bị cáo “không cấu thành tội phạm” quy định tại Khoản 2, Điều 157; điểm a, Khoản 1 Điều 282 BLTTHS.

Mặt khác căn cứ điểm a, Khoản 1 Điều 29 BLHS năm 2015 về miễn trách nhiệm hình sự khi có sự thay đổi chính sách, pháp luật làm cho hành vi phạm tội không còn nguy hiểm cho xã hội và Khoản 3 Điều 7 BLHS năm 2015 về áp dụng quy định có lợi cho người phạm tội. “Tôi cho rằng, sự thay đổi chính sách thuế đã xác định rõ dăm gỗ không thuộc diện chịu thuế GTGT. Điều đó có nghĩa là hành vi bị truy tố liên quan đến thuế GTGT không còn bị Nhà nước coi là hành vi xâm hại trật tự quản lý thuế theo quy định hiện hành”, luật sư Tâm nêu quan điểm.

Luật sư cũng khẳng định, việc đánh giá tác động của các thay đổi về chính sách thuế, cũng như việc áp dụng các quy định của Bộ luật Hình sự và Bộ luật Tố tụng hình sự, thuộc thẩm quyền của Hội đồng xét xử phúc thẩm trên cơ sở hồ sơ vụ án, kết quả tranh tụng tại phiên tòa và các quy định pháp luật có liên quan.