Đất sử dụng hơn 40 năm bị tuyên trả cho người khác: Người cao tuổi mong được xem xét thấu đáo

Được giao đất từ năm 1982

Theo đơn trình bày của ông Nguyễn Quyết Chí, tháng 2/1975, ông lên đường nhập ngũ. Sau 6 năm trong quân đội, tháng 5/1981, ông Chí có quyết định phục viên về địa phương và xây dựng gia đình với bà Nguyễn Thị Lâm là cán bộ thú y xã Liên Vị, huyện Yên Hưng (sau là thị xã Quảng Yên), tỉnh Quảng Ninh. Để ổn định cuộc sống, vợ chồng ông đã làm đơn gửi UBND xã xin được cấp đất làm nhà. Ngày 30/11/1982, Chủ tịch UBND xã Liên Vị thời điểm đó đã ký phê duyệt, xác nhận và giải quyết đất ở cho bà Lâm để yên tâm công tác. Mảnh đất ấy, sau này nằm trong ranh giới do xã Liên Hòa quản lý.

Ông Đỗ Minh Tâm (người đứng bên phải), ông Nguyễn Minh Châu (người đội mũ) trao đổi với PV về thực trạng khu đất được chính quyền xã Liên Vị phân công cho 2 ông đi giao đất cho vợ chồng ông Nguyễn Quyết Chí tháng 11/1982.

Ông Chí chia sẻ: Toàn bộ diện tích đất gia đình ông được UBND xã Liên Vị cấp cho lúc bấy giờ là những hố nước sâu, do HTX Nông nghiệp Liên Vị trước đó đã đào đất đóng gạch, có chỗ sâu 3 đến 4 mét. Từ một bãi đất là những “hố đóng gạch” hoang hóa, ngập nước, gia đình ông đã bỏ công sức, tiền của để tôn tạo, bồi đắp và xây dựng nhà cửa, vườn cây. Suốt hàng chục năm, gia đình ông sống yên ổn, không tranh chấp, thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của người sử dụng đất.

Phát sinh tranh chấp sau khi đất được cấp cho người khác

Sự việc bắt đầu phát sinh từ năm 1997, khi gia đình ông Nguyễn Quyết Chí phát hiện một phần diện tích đất đang quản lý, sử dụng đã được UBND huyện Yên Hưng (nay là thị xã Quảng Yên) đưa vào quy hoạch khu dân tự xây và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ dân khác. Cụ thể, hộ ông Nguyễn Việt Cường được cấp 240m²; hộ ông Đặng Văn Hói được cấp 237,2m² vào các năm 1997 và 2005. Theo hồ sơ vụ việc, phần đất của ông Hói được nhận chuyển nhượng từ ông Nguyễn Văn Cau.

Theo trình bày của gia đình ông Chí, trong quá trình quy hoạch và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ dân nêu trên, diện tích đất gia đình ông đang trực tiếp quản lý, sử dụng và đã bỏ nhiều công sức san lấp, cải tạo suốt nhiều năm không được xem xét, giải quyết quyền sử dụng đất.

Đơn xin cấp đất của bà Nguyễn Thị Lâm được Chủ tịch UBND xã Liên Vị ký giải quyết ngày 30/11/1982.

Cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của gia đình bị ảnh hưởng, vợ chồng ông Chí đã gửi đơn khiếu nại tới UBND huyện Yên Hưng (sau là thị xã Quảng Yên), đề nghị hủy và thu hồi các giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đã cấp cho hộ ông Nguyễn Việt Cường và ông Đặng Văn Hói. Tuy nhiên, tại Quyết định số 308/QĐ-UB ngày 20/8/1997, UBND huyện Yên Hưng xác định việc UBND xã Liên Vị giao đất trước đây là không đúng thẩm quyền và bác đề nghị của gia đình ông Chí.

Chính quyền các cấp hòa giải không thành, ông Đặng Văn Hói và ông Nguyễn Việt Cường làm đơn khởi kiện ra TAND thị xã Quảng Yên. Tòa án sơ thẩm quyết định vợ chồng ông Chí, bà Lâm phải bàn giao đất cho gia đình ông Hói và ông Cường. Theo đó, gia đình ông Chí và bà Lâm có trách nhiệm thu hoạch, di dời cây trồng trên đất để trả lại 237,2m2 đất thửa ô số 23 cho gia đình ông Hói. Gia đình ông Hói phải thanh toán cho gia đình ông Chí một bức tường ngăn với số tiền là 2.325.000 đồng. Cũng tương tự, gia đình ông Chí và bà Lâm trả lại 240m2 đất thửa ô số 22 cho gia đình ông Cường, và nhận tiền thanh toán 3.686.000 đồng giá trị một bức tường xây.

Không đồng ý với quyết định của TAND thị xã Quảng Yên, vợ chồng ông Chí làm đơn kháng cáo gửi TAND tỉnh Quảng Ninh. Tháng 1/2024 và tháng 4/2024, TAND tỉnh Quảng Ninh đã đưa ra xét xử và quyết định y án sơ thẩm. TAND tỉnh Quảng Ninh cũng khẳng định việc UBND xã Liên Vị cấp đất năm 1982 là “trái thẩm quyền”.

Tuy nhiên, gia đình ông Chí cho rằng, cần lưu ý thời điểm đó Luật Đất đai 1987 và 1993 chưa ra đời. Theo quy định hiện hành, đất sử dụng ổn định trước năm 1993, không có tranh chấp tại thời điểm sử dụng, phù hợp với quy hoạch được công nhận quyền sử dụng đất.

Ông Nguyễn Minh Châu, 71 tuổi, nguyên là nhân viên thống kê - địa chính xã Liên Vị và ông Đỗ Minh Tâm, nguyên Phó Ban Công an xã Liên Vị thời kỳ (1980-1990) cho biết, các ông được UBND xã Liên Vị phân công đi giao đất cho vợ chồng ông Chí.

Theo ông Châu và ông Tâm, thời kỳ ấy, gia đình nào thuộc diện khó khăn, đông người không có đất ở, đặc biệt là những cặp vợ chồng trẻ có nhu cầu ra ở riêng thì viết đơn đề nghị với HTX và UBND xã, UBND xã thành lập hội đồng họp xét và ra quyết định cấp đất ở.

Cũng theo ông Châu và ông Tâm, trường hợp gia đình ông Chí, bà Lâm có đơn, đã được hội đồng của UBND xã họp, xét duyệt và các ông được chính quyền xã phân công đi giao đất cho gia đình ông Chí, và 3 gia đình nữa trên địa bàn xã Liên Vị. Khu đất gia đình ông Chí được giao khi ấy HTX đã đào đất để đóng gạch có chỗ sâu 3 đến 4 mét.

Trong sơ đồ giao đất của UBND xã Liên Vị cho gia đình ông Nguyễn Quyết Chí đã ghi rõ: “khu vực đã lấy đất làm gạch cũ”.

Mong chờ quyết định kháng nghị giám đốc thẩm

Ông Nguyễn Quyết Chí cho biết, gia đình ông sử dụng diện tích đất nêu trên công khai, liên tục từ những năm 1980 và hiện vẫn lưu giữ các giấy tờ có xác nhận của chính quyền địa phương thời điểm đó.

Theo ông Chí, quá trình sử dụng đất, gia đình đã bỏ nhiều công sức, chi phí để san lấp, cải tạo khu đất hoang hóa, vốn là khu vực từng bị đào đất làm gạch, thành nơi ở và đất canh tác ổn định như hiện nay. Tuy nhiên, các bản án đã tuyên buộc gia đình ông phải trả lại đất cho các hộ đã được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Ông Chí cho rằng vụ việc cần được xem xét toàn diện hơn, trong đó có yếu tố nguồn gốc sử dụng đất, quá trình quản lý, sử dụng thực tế kéo dài nhiều thập kỷ cũng như công sức cải tạo, tôn tạo đất của gia đình.

“Gia đình tôi đang làm đơn đề nghị Viện KSND Tối cao và TAND Tối cao xem xét lại vụ án theo thủ tục giám đốc thẩm để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của gia đình”, ông Chí chia sẻ.