Hơn 25 năm nhưng chưa được giải quyết dứt điểm

Thu hồi đất không có quyết định

Theo trình bày của bà Trần Thị Phụng, 66 tuổi (con cụ Trần Hồng) và các đồng thừa kế, năm 1993, cụ Hồng được UBND thị xã Sa Đéc (cũ) cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (QSDĐ) với tổng diện tích 3.301m², gồm cả đất ở và đất vườn tại phường 1, thị xã Sa Đéc (cũ).

Tuy nhiên, năm 1997, UBND tỉnh Đồng Tháp ban hành các quyết định liên quan đến việc điều chỉnh khu hành chính thị xã. Mặc dù các quyết định thu hồi chỉ ghi nhận các thửa đất khác, không bao gồm đất của gia đình cụ Hồng, nhưng sau đó UBND thị xã Sa Đéc vẫn lập phương án bồi thường cho phần đất của cụ Hồng và đưa ra mức đền bù. Gia đình không nhận quyết định thu hồi đất, không đồng thuận nhận tiền và bắt đầu khiếu nại từ năm 2000 đến nay.

Giấy chứng nhận QSDĐ của cụ Trần Hồng, nay vẫn chưa được làm thủ tục về thừa kế, do giảm diện tích trong giấy mà không có quyết định thu hồi đất.

Cụ thể, tại Quyết định số 239/QĐ.UB-NĐ ngày 22/6/2000 của UBND thị xã Sa Đéc, phê duyệt bồi thường cho cụ Trần Hồng 734,8m² đất để xây dựng khu hành chính. Quyết định này sau đó được UBND tỉnh Đồng Tháp chuẩn y tại Quyết định số: 45/QĐ-UB.NĐ ngày 4/1/2001. Tuy nhiên, các quyết định này đều không đi kèm Quyết định thu hồi đất hợp pháp đối với phần đất của cụ Hồng; không theo quy trình thu hồi tại Điều 24 và Điều 28 Luật Đất đai năm 1993, cũng như Điều 14 Nghị định 90-CP ngày 17/8/1994.

Thanh tra Chính phủ xác định có căn cứ

Đến năm 2010, Thanh tra Chính phủ tiến hành rà soát theo Quyết định số 1474/QĐ-TTCP và có Báo cáo xác định: “Việc UBND thị xã Sa Đéc tiến hành bồi thường năm 1997, khi chưa có quyết định thu hồi đất là chưa đúng trình tự, thủ tục quy định. Các bản đồ địa chính, hồ sơ xác định vị trí đất có nhiều sai lệch và điều chỉnh qua nhiều lần, dẫn đến việc xác định sai phạm vi và diện tích đất bị thu hồi. Khiếu nại của ông Trần Hồng là có căn cứ”.

Từ đó, Thanh tra Chính phủ đề nghị UBND tỉnh Đồng Tháp kiểm tra lại toàn bộ trình tự, thủ tục của dự án xây dựng trung tâm hành chính UBND thị xã Sa Đéc; Xem xét lại việc đền bù, hỗ trợ cho cụ Trần Hồng.

Nhà đất đang là di sản của cụ Trần Hồng, nhưng con cháu của cụ Hồng chưa thể chia di sản theo quy định của pháp luật

Tuy nhiên, theo phản ánh của gia đình, sau một thời gian tạm dừng thi công, các công trình vẫn tiếp tục triển khai, mà UBND tỉnh Đồng Tháp không có biện pháp xử lí theo kiến nghị nói trên của Thanh tra Chính phủ.

Ngày 31/01/2012, cụ Trần Hồng qua đời. 5 người con của cụ là hàng thừa kế thứ nhất, tiếp tục gửi đơn đến UBND TP Sa Đéc và các cấp có thẩm quyền, yêu cầu ban hành quyết định thu hồi đất để thực hiện thủ tục chia thừa kế. Do không có quyết định thu hồi đất, gia đình cụ Trần Hồng không thể thực hiện việc chia di sản theo quy định. Căn nhà thờ cúng cha mẹ tại Sa Đéc xuống cấp nghiêm trọng, không có điều kiện sửa chữa do vướng pháp lý.

Ý kiến chuyên gia pháp luật

Theo luật sư Phạm Trung Kiên, Đoàn Luật sư TP Hồ Chí Minh: “Vụ việc gia đình cụ Trần Hồng là điển hình cho tình trạng thu hồi đất nhưng không ban hành quyết định thu hồi hợp pháp, dẫn đến kéo dài tranh chấp, khiếu nại hàng chục năm. Theo quy định của Luật Đất đai năm 1993 và các văn bản hướng dẫn thi hành tại thời điểm đó, việc thu hồi đất chỉ được xem là hợp pháp khi có quyết định thu hồi bằng văn bản của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền; mọi phương án bồi thường hay cưỡng chế khi chưa có quyết định thu hồi là không có giá trị pháp lí. Trong trường hợp này, UBND thị xã Sa Đéc và UBND tỉnh Đồng Tháp (cũ) đã thực hiện việc phê duyệt phương án bồi thường và cưỡng chế mà không ban hành quyết định thu hồi đất, là vi phạm trình tự, thủ tục hành chính theo quy định của pháp luật đất đai. Điều này không chỉ xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất mà còn làm phát sinh hệ quả pháp lí nghiêm trọng: Người dân không thể thực hiện quyền thừa kế, chuyển nhượng, hoặc đăng ký biến động quyền sử dụng đất do hồ sơ pháp lí bị treo”.

“Trong bối cảnh cụ Trần Hồng là đảng viên lão thành, gia đình có công với cách mạng, việc kéo dài hơn 25 năm mà chưa có quyết định giải quyết dứt điểm là điều đáng tiếc và cần được các cơ quan chức năng xem xét lại. Thanh tra Chính phủ đã từng kết luận khiếu nại của gia đình là có căn cứ. Do đó, để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp cho gia đình cụ Trần Hồng, UBND tỉnh Đồng Tháp cần sớm tổ chức rà soát toàn diện hồ sơ vụ việc, ban hành quyết định thu hồi đất (nếu có cơ sở), hoặc khôi phục quyền sử dụng đất cho người dân. Đồng thời, cần xem xét trách nhiệm của các cá nhân, tổ chức liên quan, luật sư Phạm Trung Kiên nêu quan điểm.

Báo cáo tháng 10/2010, của Đoàn thanh tra theo Quyết định số 1474/QĐ-TTCP của Thanh tra Chính phủ

Nguyện vọng của gia đình người cao tuổi

Các đồng thừa kế của cụ Trần Hồng gửi đơn đến các cơ quan chức năng kiến nghị xem xét lại toàn bộ vụ việc theo hướng:

Khôi phục thời hiệu giải quyết khiếu nại vì có tình tiết chưa được xem xét đúng thực tế. Ban hành quyết định thu hồi đất hợp pháp (nếu có cơ sở) để làm căn cứ pháp lí cho việc giải quyết dứt điểm vụ việc. Trường hợp thu hồi đất trái quy định, đề nghị trả lại đất, hoặc giao đất khác có giá trị tương đương. Nếu không còn quỹ đất, đề nghị bồi thường theo giá trị thị trường hiện hành. Thực hiện các thủ tục chia thừa kế để bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các đồng thừa kế.

Bà Trần Thị Phụng cho biết: “Gia đình chúng tôi cũng là gia đình truyền thống Cách mạng, cha tôi là đảng viên, Huy hiệu 40 năm tuổi Đảng, lúc cha tôi còn sống cũng vì thửa đất này, có bao nhiêu tiền cha tôi cũng bỏ ra đi khiếu nại, vay mượn để làm chi phí đi tìm lẽ phải. Ngày nay, 5 anh em chúng tôi tha hương cầu thực 3 người phải đi lên TP Hồ Chí Minh tìm việc và thuê nhà ở, có người bị bệnh suy thận giai đoạn cuối, căn nhà cũ để thờ cha mẹ đã xuống cấp trầm trọng, mỗi lần mưa lớn nước ngập ½ căn nhà, muốn nhận phần tài sản của cha mẹ để lại, chia nhau mỗi người được phần đất để cất nhà ở, nhằm ổn định cuộc sống. Nay, đã gần 14 năm kể từ ngày cha tôi mất, UBND tỉnh Đồng Tháp chưa có biện pháp xử lí theo kiến nghị của Thanh tra Chính phủ; chúng tôi vẫn chưa được làm thủ tục thừa kế do giảm diện tích mà không có Quyết định thu hồi đất, ảnh hưởng đến cuộc sống của gia đình anh em chúng tôi.

Để bảo đảm thông tin đa chiều, khách quan về vụ việc, Tạp chí Người cao tuổi đã có văn bản đề nghị UBND tỉnh Đồng Tháp cung cấp thông tin về kết quả thực hiện kiến nghị của Thanh tra Chính phủ. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại, Tạp chí vẫn chưa nhận được nội dung thông tin từ UBND tỉnh Đồng Tháp. Tạp chí Người cao tuổi sẽ thông tin đến bạn đọc khi có phản hồi chính thức từ cơ quan chức năng và UBND tỉnh Đồng Tháp.