Nội dung vụ án
Cụ Nguyễn Thị Thênh, 82 tuổi, ở thôn Ninh Tiếp, Đặc khu Cát Hải, có thửa đất cho con trai là ông Nguyễn Văn Tùng và con dâu là bà Nguyễn Thị Hẳn. Thửa đất có diện tích 781,4m2 tại xã Đồng Bài, huyện Cát Hải cũ, nay là Đặc khu Cát Hải, thuộc một phần thửa đất số 189 có diện tích 390,1m2; thửa đất số 203 có diện tích 391,3m2, tờ bản đồ số 01 theo Trích đo địa chính số 201/2017-TL tỉ lệ 1/1000 do Trung tâm Kỹ thuật tài nguyên và môi trường thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường TP Hải Phòng lập ngày 17/3/2017 và hồ sơ đo đạc, kiểm đếm tại thực địa.
Diện tích đất trên bị UBND huyện Cát Hải (cũ) thu hồi để thực hiện Dự án Đầu tư xây dựng và kinh doanh cơ sở hạ tầng khu công nghiệp Cảng cửa ngõ quốc tế Hải Phòng. Cho rằng quá trình bồi thường, hỗ trợ tái định cư có nhiều bất cập, không bảo đảm công bằng, không đúng quy định của pháp luật nên gia đình cụ Thênh đã có đơn gửi UBND huyện Cát Hải, kiến nghị xem xét lại phương án bồi thường, hỗ trợ tái định cư.
 |
| Cụ Nguyễn Thị Thênh (bên trái) cho rằng khi thực hiện thu hồi đất phải cấp tái định cư cho gia đình như các hộ liền kề đã được thực hiện. |
Ngày 10/5/2023, UBND huyện Cát Hải ban hành Văn bản số: 1292/UBND-TNMT, trả lời đơn kiến nghị của các hộ gia đình, cá nhân có đất bị thu hồi. Tuy nhiên, gia đình cho rằng nội dung văn bản nêu trên chưa phù hợp với quy định của pháp luật và thực tế công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư.
Cụ thể, theo bà Nguyễn Thị Hẳn (con dâu cụ Thênh), nội dung Văn bản số: 1292/UBND-TNMT ngày 10/5/2023 có nhiều điểm chưa phù hợp quy định pháp luật và thực tế công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Trong đó, lý do chính là văn bản trả lời, giải thích không đúng quy định pháp luật, không phù hợp thực tế. UBND huyện Cát Hải không đồng ý thực hiện các công việc theo quy định (tổng hợp, báo cáo, đề xuất… việc thực hiện hỗ trợ khác với UBND TP Hải Phòng) để giải quyết việc hỗ trợ khác theo kiến nghị của người dân.
Trong khi đó, ngày 3/12/2022, UBND TP Hải Phòng đã có Văn bản số: 697/TB-UBND chỉ đạo UBND huyện rà soát, tổng hợp, báo cáo, đề xuất đối với việc thực hiện hỗ trợ khác tại dự án. Tại mục 2 Văn bản số: 697/TB-UBND ngày 3/12/2022 của UBND TP Hải Phòng có nội dung: Giao UBND huyện Cát Hải rà soát, tổng hợp các trường hợp đã giao đất tái định cư, đã thực hiện việc hỗ trợ khác theo mức chênh lệch giữa giá đất cụ thể bồi thường theo từng vị trí và giá đất ở đã giao; báo cáo, đề xuất UBND thành phố các tồn tại, vướng mắc (nếu có). Các nội dung báo cáo, đề xuất gửi Sở Tài nguyên và Môi trường trước ngày 15/12/2022.
Việc UBND huyện Cát Hải không thực hiện tổng hợp, báo cáo, đề xuất việc hỗ trợ khác với UBND TP Hải Phòng ảnh hưởng đến việc quyết định biện pháp hỗ trợ khác của Chủ tịch UBND TP Hải Phòng. Thực tế đến nay, gia đình cụ Thênh chưa được phê duyệt phương án hỗ trợ khác, trong khi 4 hộ gia đình khác ở cùng dự án, cùng kiểm đếm, lên phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư nhưng đã được hỗ trợ khác theo mức miễn toàn bộ chênh lệch tiền sử dụng đất đối với diện tích đất được giao tái định cư.
Do không đồng tình với nội dung Văn bản số: 1292/UBND-TNMT của UBND huyện Cát Hải, ngày 25/5/2023, bà Hẳn đã làm đơn khiếu nại gửi đến Chủ tịch UBND huyện Cát Hải về nội dung văn bản trên.
Đến ngày 1/6/2023, UBND huyện Cát Hải ban hành Văn bản số: 1577/UBND-BTCD về việc giải quyết đơn khiếu nại công dân, nội dung giao Thanh tra huyện chủ trì, phối hợp các cơ quan, đơn vị, cá nhân có liên quan tham mưu UBND huyện giải quyết đơn của công dân theo đúng quy định pháp luật. Tuy nhiên, từ đó đến nay gia đình cụ Thênh không nhận được bất cứ thông tin nào về việc giải quyết đơn khiếu nại mặc dù đã có đơn đề nghị giải quyết.
Do đó, gia đình cụ Thênh đã ủy quyền cho bà Nguyễn Thị Hẳn khởi kiện yêu cầu Tòa án hủy Văn bản số: 1292/UBND-TNMT ngày 10/5/2023 của UBND huyện Cát Hải về việc trả lời nội dung đơn đề nghị của một số công dân tại thôn Đoài, xã Đồng Bài, huyện Cát Hải.
Tại Bản án số: 43/2024/HC-ST ngày 21/5/2024 của TAND TP Hải Phòng đã bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện của gia đình cụ Thênh, vì cho rằng UBND huyện Cát Hải ban hành văn bản đúng quy định của pháp luật về trình tự, thủ tục và nội dung.
Ngày 28/8/2024, TAND Cấp cao tại Hà Nội xét xử phúc thẩm vụ khiếu kiện hành chính của gia đình cụ Thênh (bà Hẳn làm đại diện), quyết định bác toàn bộ kháng cáo, giữ nguyên bản án sơ thẩm.
Ngày 30/5/2025, TAND Tối cao có Thông báo giải quyết đơn đề nghị xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm, cho biết hiện không có căn cứ để kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm.
Mặc dù vậy, gia đình cụ Nguyễn Thị Thênh vẫn tiếp tục khiếu nại, với đề nghị được xem xét bồi thường và cấp đất tái định cư theo quy định của pháp luật.
Quan điểm của luật sư về vụ án
Phân tích về vụ án trên, luật sư Lê Bá Châu, Công ty Luật CMA, Đoàn Luật sư TP Hải Phòng cho rằng, nếu trong trường hợp bị thu hồi đất thổ cư để thực hiện dự án thì xem xét cấp tái định cư căn cứ theo Luật Đất đai năm 2013 và Nghị định 47/2014/NĐ-CP cùng các hướng dẫn khác, mục đích để bảo đảm đời sống cho người dân. Chủ trương của Nhà nước là khi bị thu hồi đất thì tái định cư khu mới sẽ tốt đẹp hơn để người dân được hưởng đãi ngộ về chính sách.
Trường hợp của gia đình cụ Thênh cần liên hệ các cơ quan chức năng, bổ sung hồ sơ để được xem xét cấp đất tái định cư và sổ đỏ sớm nhất. Việc kéo dài nhiều năm khi người dân đã xây nhà xong mà tái định cư vẫn chưa được cấp sổ đỏ là chưa phù hợp với quy định pháp luật.
Nguyện vọng người cao tuổi
Gia đình cụ Nguyễn Thị Thênh mong muốn việc thu hồi đất thực hiện dự án cần được cấp đất tái định cư mà không thu tiền, vì chủ trương của Chính phủ là nơi ở mới phải khang trang tốt hơn nơi cũ. Trên thực tế, các hộ liền kề gia đình cụ cũng nằm trong dự án đã được cấp đất tái định cư không thu tiền. Tuy nhiên, gia đình cụ Thênh phải đóng hàng trăm triệu để có đất tái định cư.
Gia đình cụ Thênh cũng có ý kiến về việc được cấp sổ đỏ chậm gần 5 năm, không phải lỗi do gia đình mà vẫn bị phạt tới 131,2 triệu đồng tiền chậm nộp là không hợp lý, cần được xem xét để gia đình không bị thiệt thòi khi thu hồi đất.
