Bốn thập kỉ Bổ nhiệm Giáo sư, Phó giáo sư

Nhà nước ta chủ trương phong học hàm Giáo sư, Phó giáo sư (GS, PGS) từ năm 1976. Năm 1980 Chính phủ quyết định công nhận đợt đầu. Từ đó, cứ đến hẹn lại lên, một hoặc hai năm một đợt, các ứng viên lập hồ sơ trình lên 3 cấp Hội đồng xem xét, công nhận…

Kì 1: Một trào lưu “liên tục phát triển...”

Đến hẹn… nhiều thêm!

Đến nay đã có 27 đợt phong hàm GS, PGS với khoảng gần 12.500 người. Gần đây nhất là ngày 26/12/2020 trao quyết định cho 339 ứng viên (39 GS, 300 PGS). Trước đó, đợt 26 ngày 6/2/2018 Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ, Chủ tịch Hội đồng kí công nhận đợt năm 2017 kỉ lục trong 40 năm qua. Đây là đợt Hội đồng Giáo sư Nhà nước (HĐGSNN) công nhận tiêu chuẩn GS, PGS cho 1.131 người, mức cao nhất mà dư luận xã hội cho là cuộc “chạy đua nước rút theo chuyến tàu vét 174” trước khi Quyết định số 174/ QĐ-TTg ngày 31/12/2008 của Thủ tướng Chính phủ hết hiệu lực…

Như vậy, kể từ đợt đầu xét công nhận GS, PGS và theo đồ thị thì lần sau nhiều hơn lần trước như một trào lưu “liên tục phát triển”. Từ khi có Quyết định số 174 “Ban hành quy định tiêu chuẩn, thủ tục bổ nhiệm chức danh Giáo sư, Phó giáo sư” và Quyết định số 20/2012/QĐ-TTg ngày 22/11/2012 của Thủ tướng Chính phủ “Về việc sửa đổi, bổ sung Quyết định số 174” thì càng gia tăng.

Trước năm 1990, bổ nhiệm học hàm do Thủ tướng kí công nhận, sau đó Chính phủ giao cho HĐGSNN. Đó là một nguyên nhân dẫn đến trào lưu bổ nhiệm có những đợt ồ ạt, vượt trội. Ví dụ: Trong đợt 1991-1992 có 1.900 người được công nhận (400 GS, 1.500 PGS) là số lượng cao hơn tổng số 10 năm trước đó Thủ tướng kí bổ nhiệm. Còn trong 10 năm gần đây: 2010 (967 người), năm 2011 (592 người), năm 2012 (631 người), năm 2013 (749 người), năm 2014 (822 người), năm 2015 (681 người), năm 2016 (931 người) và năm 2017 (1.131 người), năm 2020 (339 người). Các địa phương có nhiều trí thức được phong là Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Nam Định, Nghệ An, Hà Tĩnh, Thái Bình, Thanh Hóa…

Bốn thập kỉ Bổ nhiệm Giáo sư, Phó giáo sư
Ảnh minh hoạ Nguồn: Internet

Năm 2016 cả nước công nhận 931 người, riêng Hà Nội 467 người (chiếm 66%), TP Hồ Chí Minh có 139 (chiếm 20%), còn 61 địa phương khác chỉ có 97 người (chiếm 14%). Các ngành có nhiều nhất GS, PGS là Y học, Hóa học, Khoa học quân sự, Khoa học trái đất, Vật lí… mà dư luận cho là “Việt Nam lạm phát Giáo sư…"

Xung quanh “kỉ lục” mang số hiệu 174…

Sở dĩ năm 2017 có mức “kỉ lục” công nhận GS, PGS được nhà chức trách khẳng định do sắp tới Thủ tướng Chính phủ sẽ ban hành tiêu chí mới với những quy định chặt chẽ, khắt khe hơn trên cơ sở tiêu chuẩn quốc tế chứ không còn tiêu chí quốc nội. Vì thế, HĐGSNN do ông Phùng Xuân Nhạ làm Chủ tịch thông báo đợt năm 2017 kéo dài thời gian nộp hồ sơ thêm 6 tháng. Các ứng viên nhộn nhịp hoàn thiện, bổ sung hồ sơ, bài báo, công trình khoa học, kê khai giờ lên lớp…

Đây là cơ hội cho cuộc chạy đua nước rút đi tới đỉnh “Fan-xi-păng” học hàm theo tiêu chí 174. Cuộc chạy đua đến mức, năm 2017 có tới 1.537 ứng viên tự cho là “đủ tiêu chuẩn”. Trong 2 tháng, HĐGSNN xem xét loại 311 trường hợp rồi báo cáo Thủ tướng Chính phủ cho phép công nhận 1.226 người. Trong quá trình ấy, xuất hiện nhiều đơn khiếu nại, tố cáo khiến Thủ tướng phải chỉ đạo “rà soát lại, yêu cầu làm nghiêm túc, đánh giá chất lượng thực chất”. HĐGSNN tiếp tục rà soát loại thêm 95 ứng viên (trong đó có 1 vị Bộ trưởng) để nhanh chóng kí bổ nhiệm 1.131 GS, PGS.

Đáng chú ý là đợt 26 năm 2017 “kỉ lục” ấy, HĐGSNN dự kiến phong 1.226 ứng viên (đã trải qua Hội đồng 3 cấp xét duyệt) tỉ lệ đạt 79,8% (cao hơn năm 2016 là 3,3%), tỉ lệ bị loại 20,2% (năm 2016 là 23,5%). Còn về chất lượng, lấy bài báo quốc tế (ISI/Scopus) làm chuẩn thì 1.226 ứng viên có 5.136 bài (năm 2016 là 2.504 bài). Trung bình ISI/Scopus là 4,3 bài/ứng viên (năm 2016 là 3,5 bài). Tuy nhiên, 5.136 bài báo quốc tế chỉ do 588 người viết, còn 638 người (52%) không có ISI/Scopus, thể hiện chất lượng rất thấp so với mặt bằng quốc tế. Đó là chưa nói đến những tiêu cực như “đạo luận văn”, “mua xuất bản”, ngụy tạo số liệu, ngụy khoa học. Một số ứng viên sau khi có đơn tố cáo đã “tự nguyện” rút hoặc Hội đồng loại...

Đợt công nhận năm 2017 được quan tâm rất lớn của giới trí thức và Nhân dân, nhiều tranh cãi xung quanh chất lượng và sự ngộ nhận về chức danh. Có người bình luận: “Ở Việt Nam, GS, PGS mang tính vinh danh nhiều hơn là khoa học”. Trong nhiều lần phát biểu, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam thường trăn trở về chất lượng và hiệu quả các công trình nghiên cứu. Năm 2015, Việt Nam công bố có 2.000 báo cáo quốc tế nhưng nhìn sang các nước thì vẫn ít ỏi (Malaysia có 100.000, Trung Quốc 260.000, Mỹ là 500.000…) công trình khoa học công bố quốc tế.

Ngày 31/8/2018, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 37/QĐ-TTg Quy định về tiêu chuẩn, thủ tục xét công nhận và bổ nhiệm chức danh GS, PGS… sát hơn với tiêu chuẩn quốc tế nên đợt xét năm 2020 có tiến bộ hơn. Với 87 Hội đồng ở 3 cấp xem xét 542 ứng viên, cuối cùng công nhận 339 người (39 GS, 300 PGS) chiếm 60,7 % ứng viên đăng kí. (còn nữa)

Kim Quốc Hoa

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Hoa hồng và lao lí

Hoa hồng và lao lí

Hầu như ai cũng yêu thích hoa hồng - một loài hoa thân có gai, lá răng cưa, thường màu đỏ, hồng, trắng hoặc vàng,... có hương thơm đặc biệt. Trong rất nhiều loại hoa, có lẽ hoa hồng vẫn là loại hoa thông dụng, đẹp đẽ, lộng lẫy và sang trọng nhất.
Tự chọn môn Lịch sử lợi bất cập hại

Tự chọn môn Lịch sử lợi bất cập hại

Theo Chương trình giáo dục phổ thông mới - ban hành năm 2018, ở cấp THPT, từ năm học 2022-2023, ngoài 7 môn học, hoạt động giáo dục bắt buộc, học sinh được lựa chọn 5 trong số 10 môn học, trong đó có môn Lịch sử.
Chăm sóc người cao tuổi tại gia đình - vấn đề không chỉ của con cháu

Chăm sóc người cao tuổi tại gia đình - vấn đề không chỉ của con cháu

Trong bối cảnh tốc độ già hóa dân số đang tăng nhanh hiện nay, tỉ lệ người cao tuổi so với dân số chung đang cao dần. Khi các dịch vụ chăm sóc người cao tuổi ngày càng phát triển thì có một bộ phận không ít người cao tuổi chưa đủ điều kiện về tài chính để vào các trung tâm dưỡng lão. Vì vậy, tỉ lệ người cao tuổi sống cùng con cháu vẫn rất cao, nhu cầu chăm sóc tại nhà rất lớn. Tuy nhiên, tình trạng này cũng khiến con cháu của người cao tuổi phải tính toán, nhất là đối với những ông bà, cha mẹ không tự chăm sóc bản thân được mà phải có sự hỗ trợ từ người khác.
Học Bác về yêu trẻ, kính già, tôn trọng phụ nữ và tin tưởng thanh niên

Học Bác về yêu trẻ, kính già, tôn trọng phụ nữ và tin tưởng thanh niên

Chủ tịch Hồ Chí Minh là tấm gương sáng về tấm lòng yêu trẻ, kính già, tôn trọng phụ nữ và tin tưởng thanh niên. Nhân cách vĩ đại của Người là tấm gương sáng để hậu thế học tập, noi theo...
An toàn thực phẩm - Nguyên nhân và giải pháp khắc phục

An toàn thực phẩm - Nguyên nhân và giải pháp khắc phục

Thời gian qua, công tác bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm (ATTP) nhận được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của cả hệ thống chính trị từ Trung ương đến các địa phương, tạo được sự chuyển biến tích cực, đạt được những thành tích quan trọng trên các lĩnh vực.

Tin khác

Cần đặc biệt quan tâm đến công tác phòng cháy, chữa cháy

Cần đặc biệt quan tâm đến công tác phòng cháy, chữa cháy
Thời gian gần đây liên tục xảy ra nhiều vụ hỏa hoạn, lúc thì cháy biệt thự hạng sang, làm chủ nhà chết; khi thì cháy nhà hàng, nhiều giờ sau mới được dập tắt; lúc thì cháy xưởng dệt, hay kho hàng, khu chứa nguyên liệu, nhiên liệu; v.v… Hậu quả còn lại sau vụ cháy không chỉ tài sản bị thiêu trụi mà nhiều vụ còn gây chết người, thậm chí có những vụ cháy làm chết nhiều người.

Cá Ông với đời sống người dân vùng biển

Cá Ông với đời sống người dân vùng biển
Vào ngày 20 tháng Giêng âm lịch hằng năm, bà con xã đảo Tam Hải, huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam tập trung đến Nghĩa địa cá Ông, ở thôn Thuận An dự lễ cầu ngư mong trời thanh, biển lặng, mưa thuận, gió hòa, cuộc sống an lành, hạnh phúc.

Khắc phục tình trạng “bội chi” xe công

Khắc phục tình trạng “bội chi” xe công
Theo Bộ Tài chính, lượng ô tô công của nước ta hiện nay có gần 40.000 xe (chưa bao gồm xe tại các đơn vị lực lượng vũ trang, doanh nghiệp nhà nước). Sở dĩ có tình trạng “bội chi” xe công là do vẫn còn hiện tượng mua xe vượt tiêu chuẩn, việc điều chuyển xe giữa các cơ quan, đơn vị không đúng thẩm quyền.

Bao giờ rừng mới không bị tàn phá?

Bao giờ rừng mới không bị tàn phá?
Chủ trương đóng cửa rừng ở Tây Nguyên được Thủ tướng Chính phủ đưa ra từ năm 2016. Thế nhưng, diện tích rừng Tây Nguyên và ở nhiều địa phương khác vẫn ngày càng thu hẹp.

Phòng, chống tham nhũng, tiêu cực với vai trò người đứng đầu

Phòng, chống tham nhũng, tiêu cực với vai trò người đứng đầu
Phòng, chống tham nhũng (PCTN), tiêu cực là một sứ mệnh có tính lịch sử của dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng, điều hành của Nhà nước, huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc. Ngay trong thời kì chống Pháp, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ ra rằng “Tham ô, lãng phí và bệnh quan liêu là kẻ thù của Nhân dân và Chính phủ”, là “giặc ở trong lòng”, là “giặc nội xâm”. Bước vào công cuộc đổi mới (từ năm 1986), tại hội nghị giữa nhiệm kì khóa VII (năm 1994) Đảng ta đã xác định tham nhũng là một trong bốn nguy cơ của đất nước…

Thấy gì về chính sách cho NCT ở hai tỉnh Bắc Ninh, Bắc Giang?

Thấy gì về chính sách cho NCT ở hai tỉnh Bắc Ninh, Bắc Giang?
Là phóng viên theo dõi mảng công tác Hội Người cao tuổi (NCT), ngoài phong trào của Hội ở các địa phương thì từ lâu tôi đã rất ngưỡng mộ các chính sách ưu việt mà một số địa phương dành cho NCT nói chung và các chế độ cho cán bộ làm công tác Hội nói riêng. Mới đây, tôi tham gia chuyến khảo sát mô hình hoạt động Hội NCT ở tỉnh Bắc Giang và cuộc làm việc của lãnh đạo Trung ương Hội NCT Việt Nam với lãnh đạo cấp ủy, chính quyền và Hội NCT tỉnh Bắc Ninh. Những gì tôi nghe, tôi thấy đã là minh chứng sinh động, lí giải tại sao phong trào NCT ở hai tỉnh này lại sôi nổi, phong phú thế!
Xem thêm
Phiên bản di động