Bốn thập kỉ Bổ nhiệm Giáo sư, Phó giáo sư

Nhà nước ta chủ trương phong học hàm Giáo sư, Phó giáo sư (GS, PGS) từ năm 1976. Năm 1980 Chính phủ quyết định công nhận đợt đầu. Từ đó, cứ đến hẹn lại lên, một hoặc hai năm một đợt, các ứng viên lập hồ sơ trình lên 3 cấp Hội đồng xem xét, công nhận…

Kì 1: Một trào lưu “liên tục phát triển...”

Đến hẹn… nhiều thêm!

Đến nay đã có 27 đợt phong hàm GS, PGS với khoảng gần 12.500 người. Gần đây nhất là ngày 26/12/2020 trao quyết định cho 339 ứng viên (39 GS, 300 PGS). Trước đó, đợt 26 ngày 6/2/2018 Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ, Chủ tịch Hội đồng kí công nhận đợt năm 2017 kỉ lục trong 40 năm qua. Đây là đợt Hội đồng Giáo sư Nhà nước (HĐGSNN) công nhận tiêu chuẩn GS, PGS cho 1.131 người, mức cao nhất mà dư luận xã hội cho là cuộc “chạy đua nước rút theo chuyến tàu vét 174” trước khi Quyết định số 174/ QĐ-TTg ngày 31/12/2008 của Thủ tướng Chính phủ hết hiệu lực…

Như vậy, kể từ đợt đầu xét công nhận GS, PGS và theo đồ thị thì lần sau nhiều hơn lần trước như một trào lưu “liên tục phát triển”. Từ khi có Quyết định số 174 “Ban hành quy định tiêu chuẩn, thủ tục bổ nhiệm chức danh Giáo sư, Phó giáo sư” và Quyết định số 20/2012/QĐ-TTg ngày 22/11/2012 của Thủ tướng Chính phủ “Về việc sửa đổi, bổ sung Quyết định số 174” thì càng gia tăng.

Trước năm 1990, bổ nhiệm học hàm do Thủ tướng kí công nhận, sau đó Chính phủ giao cho HĐGSNN. Đó là một nguyên nhân dẫn đến trào lưu bổ nhiệm có những đợt ồ ạt, vượt trội. Ví dụ: Trong đợt 1991-1992 có 1.900 người được công nhận (400 GS, 1.500 PGS) là số lượng cao hơn tổng số 10 năm trước đó Thủ tướng kí bổ nhiệm. Còn trong 10 năm gần đây: 2010 (967 người), năm 2011 (592 người), năm 2012 (631 người), năm 2013 (749 người), năm 2014 (822 người), năm 2015 (681 người), năm 2016 (931 người) và năm 2017 (1.131 người), năm 2020 (339 người). Các địa phương có nhiều trí thức được phong là Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Nam Định, Nghệ An, Hà Tĩnh, Thái Bình, Thanh Hóa…

Bốn thập kỉ Bổ nhiệm Giáo sư, Phó giáo sư
Ảnh minh hoạ Nguồn: Internet

Năm 2016 cả nước công nhận 931 người, riêng Hà Nội 467 người (chiếm 66%), TP Hồ Chí Minh có 139 (chiếm 20%), còn 61 địa phương khác chỉ có 97 người (chiếm 14%). Các ngành có nhiều nhất GS, PGS là Y học, Hóa học, Khoa học quân sự, Khoa học trái đất, Vật lí… mà dư luận cho là “Việt Nam lạm phát Giáo sư…"

Xung quanh “kỉ lục” mang số hiệu 174…

Sở dĩ năm 2017 có mức “kỉ lục” công nhận GS, PGS được nhà chức trách khẳng định do sắp tới Thủ tướng Chính phủ sẽ ban hành tiêu chí mới với những quy định chặt chẽ, khắt khe hơn trên cơ sở tiêu chuẩn quốc tế chứ không còn tiêu chí quốc nội. Vì thế, HĐGSNN do ông Phùng Xuân Nhạ làm Chủ tịch thông báo đợt năm 2017 kéo dài thời gian nộp hồ sơ thêm 6 tháng. Các ứng viên nhộn nhịp hoàn thiện, bổ sung hồ sơ, bài báo, công trình khoa học, kê khai giờ lên lớp…

Đây là cơ hội cho cuộc chạy đua nước rút đi tới đỉnh “Fan-xi-păng” học hàm theo tiêu chí 174. Cuộc chạy đua đến mức, năm 2017 có tới 1.537 ứng viên tự cho là “đủ tiêu chuẩn”. Trong 2 tháng, HĐGSNN xem xét loại 311 trường hợp rồi báo cáo Thủ tướng Chính phủ cho phép công nhận 1.226 người. Trong quá trình ấy, xuất hiện nhiều đơn khiếu nại, tố cáo khiến Thủ tướng phải chỉ đạo “rà soát lại, yêu cầu làm nghiêm túc, đánh giá chất lượng thực chất”. HĐGSNN tiếp tục rà soát loại thêm 95 ứng viên (trong đó có 1 vị Bộ trưởng) để nhanh chóng kí bổ nhiệm 1.131 GS, PGS.

Đáng chú ý là đợt 26 năm 2017 “kỉ lục” ấy, HĐGSNN dự kiến phong 1.226 ứng viên (đã trải qua Hội đồng 3 cấp xét duyệt) tỉ lệ đạt 79,8% (cao hơn năm 2016 là 3,3%), tỉ lệ bị loại 20,2% (năm 2016 là 23,5%). Còn về chất lượng, lấy bài báo quốc tế (ISI/Scopus) làm chuẩn thì 1.226 ứng viên có 5.136 bài (năm 2016 là 2.504 bài). Trung bình ISI/Scopus là 4,3 bài/ứng viên (năm 2016 là 3,5 bài). Tuy nhiên, 5.136 bài báo quốc tế chỉ do 588 người viết, còn 638 người (52%) không có ISI/Scopus, thể hiện chất lượng rất thấp so với mặt bằng quốc tế. Đó là chưa nói đến những tiêu cực như “đạo luận văn”, “mua xuất bản”, ngụy tạo số liệu, ngụy khoa học. Một số ứng viên sau khi có đơn tố cáo đã “tự nguyện” rút hoặc Hội đồng loại...

Đợt công nhận năm 2017 được quan tâm rất lớn của giới trí thức và Nhân dân, nhiều tranh cãi xung quanh chất lượng và sự ngộ nhận về chức danh. Có người bình luận: “Ở Việt Nam, GS, PGS mang tính vinh danh nhiều hơn là khoa học”. Trong nhiều lần phát biểu, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam thường trăn trở về chất lượng và hiệu quả các công trình nghiên cứu. Năm 2015, Việt Nam công bố có 2.000 báo cáo quốc tế nhưng nhìn sang các nước thì vẫn ít ỏi (Malaysia có 100.000, Trung Quốc 260.000, Mỹ là 500.000…) công trình khoa học công bố quốc tế.

Ngày 31/8/2018, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 37/QĐ-TTg Quy định về tiêu chuẩn, thủ tục xét công nhận và bổ nhiệm chức danh GS, PGS… sát hơn với tiêu chuẩn quốc tế nên đợt xét năm 2020 có tiến bộ hơn. Với 87 Hội đồng ở 3 cấp xem xét 542 ứng viên, cuối cùng công nhận 339 người (39 GS, 300 PGS) chiếm 60,7 % ứng viên đăng kí. (còn nữa)

Kim Quốc Hoa

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Đổi mới sáng tạo là động lực, thúc đẩy năng suất, tăng trưởng kinh tế

Đổi mới sáng tạo là động lực, thúc đẩy năng suất, tăng trưởng kinh tế

Tăng cường hấp thụ, phổ biến công nghệ và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là chìa khóa thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững ở Việt Nam. Trong bối cảnh CMCN 4.0 phát triển một cách mạnh mẽ, công nghệ và đổi mới sáng tạo sẽ sớm giải phóng để tạo ra sự bùng nổ về năng suất và tăng trưởng kinh tế cao hơn.
Giữ giá trị của những khẩu hiệu trong nhà trường

Giữ giá trị của những khẩu hiệu trong nhà trường

Trong các trường phổ thông, hệ thống khẩu hiệu luôn được chú trọng và đưa vào khuôn viên nhà trường, không gian lớp học để học sinh nâng cao ý thức học tốt, rèn luyện tốt. Tuy nhiên, việc một số trường lựa chọn những khẩu hiệu có nội dung không hợp, sử dụng quá nhiều khẩu hiệu dẫn đến việc làm mất đi những giá trị của những khẩu hiệu.
Mô hình sáng tạo, nhân văn cần nhân rộng

Mô hình sáng tạo, nhân văn cần nhân rộng

Qua theo dõi hoạt động Hội NCT các cấp, tôi đã chứng kiến nhiều mô hình hay, cách làm sáng tạo nhằm nhân rộng các nhân tố tích cực, góp phần đáng kể vào sự nghiệp chăm sóc, phát huy vai trò NCT và đẩy mạnh phong trào “Tuổi cao - Gương sáng”. Mới đây, mô hình “Chi hội NCT hạnh phúc” được xây dựng ở tỉnh Thanh Hóa, nơi có nhiều cách làm đặc biệt sáng tạo và đang trong tốp đầu cả nước về xây dựng Quỹ Chăm sóc và Phát huy vai trò NCT và CLB Liên thế hệ tự giúp nhau (LTHTGN)…
“Phương hướng, nhiệm vụ và giải pháp Đại hội V đề ra là đúng đắn”

“Phương hướng, nhiệm vụ và giải pháp Đại hội V đề ra là đúng đắn”

Tạp chí Người cao tuổi tiếp tục đăng tải ý kiến tâm huyết của cán bộ, hội viên người cao tuổi (NCT) cả nước...
Kiến nghị hoàn thiện hệ thống tổ chức Hội Người cao tuổi 4 cấp

Kiến nghị hoàn thiện hệ thống tổ chức Hội Người cao tuổi 4 cấp

Đại hội Hội NCT Việt Nam đang đến rất gần. Trong những ngày này, cán bộ, hội viên NCT cả nước đang háo hức chờ đón và kì vọng vào tổ chức Hội NCT các cấp, tổ chức đại diện quyền lợi chính đáng của hội viên. Nhân dịp này, Tạp chí Người cao tuổi trân trọng ghi lại những ý kiến tâm huyết phản ánh tâm tư nguyện vọng của NCT trong cả nước…

Tin khác

Biển có thể chết do rác thải nhựa

Biển có thể chết do rác thải nhựa
Môi trường sống của chúng ta đang bị đe dọa bởi nhiều hiểm họa như ô nhiễm nguồn nước, không khí, biến đổi khí hậu, lạm dụng hóa chất, rừng bị tàn phá nặng nề… Nhưng thảm họa lớn nhất và lâu dài là rác thải nhựa. Việt Nam là quốc gia đứng thứ tư thế giới về ô nhiễm rác thải nhựa và đứng thứ hai về nhập khẩu nguyên liệu nhựa…

Những con số rất đặc biệt về cuộc đời, sự nghiệp Đại tướng Võ Nguyên Giáp

Những con số rất đặc biệt về cuộc đời, sự nghiệp Đại tướng Võ Nguyên Giáp
Nội dung dưới đây tóm tắt một phần kết quả nghiên cứu về thân thế, sự nghiệp Đại tướng Võ Nguyên Giáp của Thạc sĩ Ngôn ngữ học Đặng Thị Ngọc Vân, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (Liên hiệp các Hội Khoa học và Kĩ thuật Việt Nam)…

Vì sao giá xét nghiệm Covid-19 “nhảy múa”?

Vì sao giá xét nghiệm Covid-19 “nhảy múa”?
Tại kì họp thứ 2 Quốc hội Khóa XV, khi thảo luận về kinh tế - xã hội, nhiều đại biểu đánh giá cao kết quả thực hiện phòng, chống dịch Covid-19 của Bộ Y tế và lực lượng tuyến đầu. Tuy nhiên, các đại biểu cũng băn khoăn, trăn trở trong việc triển khai xét nghiệm, trong đó đáng lưu ý là tình trạng thả nổi về mua sắm kit test để cho giá “nhảy múa” do thiếu sự quản lí, điều hành…

Tác hại khôn lường khi con trẻ nghiện game

Tác hại khôn lường khi con trẻ nghiện game
Trong vài thập niên trở lại đây, tình trạng nghiện game online trong giới trẻ ở nước ta ngày càng nghiêm trọng và gây hậu quả khôn lường. Rất nhiều trường hợp suy kiệt sức khỏe, không thể học tập và làm việc, thậm chí xảy ra xung đột, thương vong...

Trẻ cậy cha, già cậy con” - đôi điều suy ngẫm

Trẻ cậy cha, già cậy con” - đôi điều suy ngẫm
Người Việt xưa có câu “Trẻ cậy cha, già cậy con”, ý nói rằng, lúc thơ bé thì con cái nhờ cha mẹ, lúc cha mẹ già yếu thì trông vào con để có chỗ dựa tuổi già. Câu thành ngữ không chỉ thể hiện tình cảm, trách nhiệm của các bậc ông bà cha mẹ với con cháu, tình cảm, trách nhiệm của con cháu đối với các bậc sinh thành, dưỡng dục mà còn là truyền thống văn hóa tốt đẹp, đạo hiếu của dân tộc ta từ bao đời nay.

Bốn thập kỉ bổ nhiệm Giáo sư, Phó giáo sư

Bốn thập kỉ bổ nhiệm Giáo sư, Phó giáo sư
Việc xét công nhận GS, PGS ở nước ta hình thành 3 cấp Hội đồng: Cấp cơ sở (trường - cụm trường, viện nghiên cứu), cấp ngành - liên ngành và cấp Nhà nước. Ứng viên nộp hồ sơ cho Hội đồng cơ sở để xét từ dưới lên.
Xem thêm
Phiên bản di động