Vẳng nghe tiếng đàn Bró trên dãy Trường Sơn

Đêm về khuya tĩnh mịch, hòa vào tiếng rả rích của côn trùng, ở xóm người Cơ Tu ở thôn Tà Lâu, xã Ba, huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam tôi nghe tiếng đàn Bró (Gơrưna) trầm đục, làm bầu không khí thêm phấn kích. Chủ nhân của những tiếng đàn đó là già  Đinh Văn Bớt (77 tuổi) - người tấu đàn Bró khi tuổi còn niên thiếu trên dãy Trường Sơn.

Giữa đại ngàn Trường Sơn hùng vĩ, đồng bào Cơ Tu sinh sống lâu đời. Trải qua bao biển đổi, thăng trầm của lịch sử và thiên nhiên, người Cơ Tu vẫn lưu giữ được nhiều bản sắc văn hóa quý giá về phong tục, lễ hội, trang phục, âm nhạc… Đặc biệt, trong các loại nhạc cụ như Chiêng, thanh la (bhrnoóh), đàn (hjưl), đàn môi (abel), sáo (aluốt)… thì cây đàn Bró là một loại nhạc cụ đặc biệt.

vang nghe tieng dan bro tren day truong son
Những lúc nông nhàn người Cơ Tu gặp nhau để đánh đệm hát dân ca (baboóch) hoặc hát lí (bhnoóch) cho vui vẻ.

Cây đàn Bró, thoạt nhìn giống như cái mõ tre của người Kinh. Đó là một ống tre có một đầu kín, còn “mắt” và đầu kia có khoan một cái lỗ nhỏ, lỗ này có 2 chức năng: Thoát âm ra ngoài và là nơi bỏ (cất) que tre dùng để đánh đàn, khi không chơi đàn nữa. Chiều dài cây đàn khoảng 0,5m, đường kính dưới 0,1m. Ở thân ống, có vạt một lớp dày gần đến ruột lóng lồ ô, bề ngang khoảng 5cm, chiều dài gần chạm hai đầu lóng. Hai bên có hai “sợi tre” nhỏ cũng lấy từ thân ống làm dây đàn. Hai đầu của hai dây đàn là con đội, nâng hai sợi dây đàn lên. Muốn có “tông” cao hơn, người ta chỉ cần xê dịch con đội về phía hai đầu lóng, hai sợi “dây đàn” sẽ căng lên. Khoảng cách giữa hai sợi dây đàn theo chiều dài là một lưỡi gà làm bằng lá nón trên rừng để phát ra âm thanh.

Đàn Bró có thể “tấu” bằng hai cách. Cách thứ nhất là hai tay nắm thân đàn theo chiều dọc, hai ngón cái đặt lên hai dây đàn và gảy, dây đàn giao động, rung lên và chuyền đến lưỡi gà, phát ra âm thanh trầm hùng, rất vui tai. Muốn tấu những âm thanh khác nhau, hai ngón tay người tấu phải di chuyển vị trí gảy đàn trên dây đàn. Cách thứ hai cũng gần giống như cách thứ nhất, dùng một que tre nhỏ lớn hơn chiếc đũa để gõ vào dây đàn và ngón tay cái kia vẫn gẩy đàn như cách thứ nhất. Cần thay đổi vị trí gõ trên dây đàn để âm thanh được phong phú hơn.

Nhìn cây đàn Bró đơn giản vậy, nhưng người chế tác ra nó phải khéo tay và có năng khiếu âm nhạc để tiếng đàn được trong trẻo, đúng âm lượng thì mới chinh phục được người nghe. Già Bớt tâm sự: “Hồi trước, người Cơ Tu sinh sống trên Trường Sơn hoang dã theo lối du canh du cư. Trong rẫy có cất cái chòi tạm làm chỗ trú cho người giữ rẫy, ngăn chặn các loại chim, thú… đến phá hoại hoa màu. Ngồi trên chòi canh giữ rẫy một mình rất buồn nên tổ tiên người Cơ Tu qua bao thế hệ đã chế tạo loại đàn Bró này, nhằm đánh cho vui tai, khỏi buồn ngủ…”.

Già Đinh Văn Bớt cho hay, người Cơ Tu ở vùng thấp gọi cây đàn này là đàn Bró còn đồng bào vùng cao gọi là đàn Gơrưna. Cây đàn Bró luôn có mặt trong mọi hoạt động văn hóa cộng đồng của cộng đồng và có thể đánh đệm cho hát dân ca (baboóch) hoặc hát lí (bhnoóch) của đồng bào Cơ Tu. Nếu cây đàn Abel có âm thanh mềm mại, uyển chuyển, tượng trưng cho giọng người nữ, còn cây đàn Bró có âm thanh trầm hùng, tượng trưng cho giọng của người nam. Hai cây đàn này được tấu với nhau sẽ tạo ra âm thanh hoà quyện với nhau nghe vui tai mà người Cơ Tu rất thích…

Nay vì tuổi cao, không còn đi rẫy với cây đàn Bró nữa, nhưng già Bớt vẫn chơi đàn, nhất là buổi chiều về, khi sương mờ giăng lãng đãng. Những lúc ấy, mắt của già ngó về dãy núi Trường Sơn xa mờ để nhớ về những người bạn đã ra đi không bao giờ trở lại cho sự nghiệp giải phóng quê hương đất nước, góp phần cho người Cơ Tu được ấm no, hạnh phúc hôm nay.

Tiên Sa

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

mc diep chi len tieng ve nu quan quan olympia 2020

MC Diệp Chi lên tiếng về nữ Quán quân Olympia 2020

MC Diệp Chi – người dẫn dắt cuộc thị Đường lên đỉnh Olympia năm nay – đã có “tâm thư” dài chia sẻ quan điểm cá nhân về tân quán quân Nguyễn Thị Thu Hằng.
hane phat dong chuong trinh vi bien dao xanh to quoc

HANE: Phát động chương trình Vì biển đảo xanh Tổ quốc

 Sáng 19/9, tại TP. Hồ Chí Minh, Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường TP. Hồ Chí Minh (HANE) kết hợp với Hiệp hội Nhựa Việt Nam (VPA) tổ chức công bố giai đoạn I - chương trình: “VÌ BIỂN ĐẢO XANH TỔ QUỐC” sẽ kéo dài trong 3 năm.
trao uoc mo den nhung sinh vien ngheo

Trao ước mơ đến những sinh viên nghèo

Suntory PepsiCo Việt Nam vừa phối hợp với Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam trao 70 laptop cho sinh viên khó khăn, học khá giỏi tại Đà Nẵng, Quảng Nam và Quảng Ngãi.
nho cu do dat ba tri

Nhớ cụ đồ đất Ba Tri

Cụ Nguyễn Thị Từ, 86 tuổi, ở thị trấn Ba Tri, huyện Ba Tri,  tỉnh Bến Tre nói với vẻ đầy tự hào: “Cụ Đồ Chiểu luôn là niềm tự hào cho người dân xứ biển quê tôi bởi cuộc sống thanh bạch, gia tài về thơ văn của ông để lại rất đồ sộ và quý giá cho hậu thế…”.
tu bay sinh ton lien tuong den dai dich covid 19

Từ “Bẫy sinh tồn” liên tưởng đến đại dịch Covid – 19

“Vùng hoa lá bên trái và khu biển hồ mầu xanh bên phải hiện ra chiếc khẩu trang bịt kín khuôn mặt. Hậu quả của sự tàn phá thiên nhiên là con người phải hứng chịu nhiều bệnh tật, mà dịch Covid-19 chính là một trong những di hại đó…”. Đó là một trong những chia sẻ của ông Nguyễn Bá Trình, Tác giả bức tranh sơn dầu được ông đặt tên là “Bẫy sinh tồn”.

Tin khác

Truyền dạy để con, cháu nhớ về câu hát cha ông

truyen day de con chau nho ve cau hat cha ong
Theo chỉ dẫn của một cán bộ văn hóa huyện, chúng tôi tìm đến nhà Nghệ nhân dân gian Lương Thiêm Phú, 82 tuổi, thôn Trang Nà, xã Tình Húc, huyện Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh…

Cờ tướng - môn thể thao trí tuệ

co tuong mon the thao tri tue
Thế kỉ V-VI, Cờ vua khởi nguồn từ môn chơi thời cổ ở Ấn Độ có tên gọi là “Chaturanga” có nghĩa là 4 binh chủng quân đội hợp thành: Chiến xa, tượng binh, kị binh và bộ binh.

Duyên thông gia

duyen thong gia
Một ngày đầu thu năm 1980, chị Nguyễn Kim Oanh, sinh năm 1959, nhân viên ngành thương nghiệp huyện Hiệp Hòa (tỉnh Bắc Giang) dẫn chàng công an huyện hơn mình 2 tuổi về nhà “ra mắt” thân mẫu. Chị còn giữ ý, chưa báo cáo với bố và các anh, các chị.

Nghi lễ cầu may của người Sán Chỉ

nghi le cau may cua nguoi san chi
Cộng đồng người Sán Chỉ chiếm 15,4% dân số ở Bình Liêu, tập trung chủ yếu tại xã Húc Động. Trước đây, do sống trong điều kiện tự cung tự cấp là tiền đề người Sán Chỉ tạo ra những sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng đặc sắc. Hoạt động sinh kế gắn liền với nông nghiệp nên hằng năm người Sán Chỉ rất chú trọng đến nghi lễ cầu may.

Người cựu chiến binh có nhiều sáng kiến

nguoi cuu chien binh co nhieu sang kien
CCB Bùi Văn Suề, ở phường Hòa Phát, quận Cẩm Lệ, TP Đà Nẵng, dù đã vào tuổi “thất thập cổ lai hy”, nhưng vẫn luôn nêu cao nhiệt tình tâm huyết và có nhiều sáng kiến trong công tác địa phương.

Người phụ nữ khuyết tật nêu gương sáng về ý chí và tài năng

nguoi phu nu khuyet tat neu guong sang ve y chi va tai nang
Chị Nguyễn Thị Lành, 39 tuổi, ở phường Thanh Khê Tây, quận Thanh Khê, TP Đà Nẵng, bị khuyết tật vận động từ nhỏ, bền bỉ phấn đấu phát triển kinh tế gia đình và lập nhiều thành tích xuất sắc về thi đấu cầu lông, thiết thực góp phần tô điểm vườn hoa thể thao của thành phố.  
Xem thêm
nhung trai nghiem khong the bo lo vao mua thu o quy nhon

Những trải nghiệm không thể bỏ lỡ vào mùa thu ở Quy Nhơn

Nhờ cảnh sắc thiên nhiên tươi đẹp suốt 4 mùa, Quy Nhơn được mệnh danh là thiên đường nghỉ dưỡng lý tưởng quanh năm. Ghé thăm thành phố biển mùa ...
chiem nguong binh minh tren eo gio quy nhon trai nghiem nen thu mot lan trong doi

Chiêm ngưỡng bình minh trên Eo Gió – Quy Nhơn: Trải nghiệm nên thử một lần trong đời

Khoảnh khắc ngày mới lên nơi eo biển trải dài, sóng dập dìu làm loang những tia nắng đầu tiên phản chiếu trên mặt nước là ấn tượng không thể ...
binh thuan cong nhan mui ne la khu du lich quoc gia

Bình Thuận: Công nhận Mũi Né là Khu du lịch Quốc gia

Ngày 24/8, Bộ trưởng Bộ Văn hóa- Thể thao và Du lịch Nguyễn Ngọc Thiện ký Quyết định công nhận Khu du lịch Mũi Né, tỉnh Bình Thuận là Khu ...
pvf la mot trong ba hoc vien dao tao bong da tot nhat chau a

PVF là một trong ba học viện đào tạo bóng đá tốt nhất Châu Á

Trung tâm đào tạo bóng đá trẻ PVF vừa được Liên đoàn bóng đá Châu Á (AFC) chính thức cấp chứng nhận AFC Three-Star Academy. Đây là mức cao nhất ...
luis suarez chinh thuc gia nhap atletico voi gia 6 trieu euro

Luis Suarez chính thức gia nhập Atletico với giá 6 triệu euro

Sau nhiều ngày đàm phán, cuối cùng Luis Suarez đã gia nhập Atletico khi CLB thành Madrid chấp nhận chi 6 triệu euro cho Barcelona.
afc doi the thuc bong da viet nam sang cua o san choi afc champions league 2021

AFC đổi thể thức, bóng đá Việt Nam 'sáng cửa' ở sân chơi AFC Champions League 2021

Với việc Liên đoàn bóng đá Châu Á (AFC) đổi thể thức, bóng đá Việt Nam sẽ 3 đại diện tranh tài ở  AFC Champions League và AFC Cup.
con chim se cut chan

Con chim sẻ cụt chân

Hôm nay ngày nghỉ, An được các bạn Quân, Tư rủ đi bẫy chim sẻ. Bẫy Quân mượn của anh mình. Nó biết cách bẫy, Tư có nhiệm vụ kiếm ...
giot nuoc mat muon mang

Giọt nước mắt muộn màng

“Ông đi đâu đấy? Chắc ông lại sang sông chứ gì?” Tôi cười, gọi khi ông Vĩ dắt xe máy đi phía sau cách tôi một quãng. Ông Vĩ quay ...
day dut

Day dứt

Chiếc Kia Morning đưa Phương Thảo vượt qua cửa khẩu Mộc Bài đến trung tâm tỉnh Battambang. Theo địa chỉ, lái xe người Việt kiều còn khá trẻ, tiếp tục ...
nhac si pho duc phuong qua doi o tuoi 76

Nhạc sĩ Phó Đức Phương qua đời ở tuổi 76

Nhạc sĩ Phó Đức Phương qua đời hôm nay (19/9) sau thời gian chống chọi với bệnh ung thư tụy, hưởng thọ 76 tuổi.
noo phuoc thinh cong bo du an am nhac lon nhat nam 2020

Noo Phước Thịnh công bố dự án âm nhạc lớn nhất năm 2020

Nam ca sĩ đã chính thức chia sẻ về một món quà nghệ thuật bí mật sẽ được anh gửi tặng người hâm mộ trong năm nay.
nguoi dep bien nguyen thi loan va vai dien dau tay trong series phim hinh su bao ngam

Người đẹp Biển Nguyễn Thị Loan và vai diễn đầu tay trong series phim hình sự "Bão ngầm"

Nguyễn Thị Loan đã có những chia sẻ về lần đầu tiên xuất hiện trên màn ảnh nhỏ trong vai trò một diễn viên.
Phiên bản di động