Vẳng nghe tiếng đàn Bró trên dãy Trường Sơn

Đêm về khuya tĩnh mịch, hòa vào tiếng rả rích của côn trùng, ở xóm người Cơ Tu ở thôn Tà Lâu, xã Ba, huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam tôi nghe tiếng đàn Bró (Gơrưna) trầm đục, làm bầu không khí thêm phấn kích. Chủ nhân của những tiếng đàn đó là già  Đinh Văn Bớt (77 tuổi) - người tấu đàn Bró khi tuổi còn niên thiếu trên dãy Trường Sơn.

Giữa đại ngàn Trường Sơn hùng vĩ, đồng bào Cơ Tu sinh sống lâu đời. Trải qua bao biển đổi, thăng trầm của lịch sử và thiên nhiên, người Cơ Tu vẫn lưu giữ được nhiều bản sắc văn hóa quý giá về phong tục, lễ hội, trang phục, âm nhạc… Đặc biệt, trong các loại nhạc cụ như Chiêng, thanh la (bhrnoóh), đàn (hjưl), đàn môi (abel), sáo (aluốt)… thì cây đàn Bró là một loại nhạc cụ đặc biệt.

Những lúc nông nhàn người Cơ Tu gặp nhau để đánh đệm hát dân ca (baboóch) hoặc hát lí (bhnoóch) cho vui vẻ.
Những lúc nông nhàn người Cơ Tu gặp nhau để đánh đệm hát dân ca (baboóch) hoặc hát lí (bhnoóch) cho vui vẻ.

Cây đàn Bró, thoạt nhìn giống như cái mõ tre của người Kinh. Đó là một ống tre có một đầu kín, còn “mắt” và đầu kia có khoan một cái lỗ nhỏ, lỗ này có 2 chức năng: Thoát âm ra ngoài và là nơi bỏ (cất) que tre dùng để đánh đàn, khi không chơi đàn nữa. Chiều dài cây đàn khoảng 0,5m, đường kính dưới 0,1m. Ở thân ống, có vạt một lớp dày gần đến ruột lóng lồ ô, bề ngang khoảng 5cm, chiều dài gần chạm hai đầu lóng. Hai bên có hai “sợi tre” nhỏ cũng lấy từ thân ống làm dây đàn. Hai đầu của hai dây đàn là con đội, nâng hai sợi dây đàn lên. Muốn có “tông” cao hơn, người ta chỉ cần xê dịch con đội về phía hai đầu lóng, hai sợi “dây đàn” sẽ căng lên. Khoảng cách giữa hai sợi dây đàn theo chiều dài là một lưỡi gà làm bằng lá nón trên rừng để phát ra âm thanh.

Đàn Bró có thể “tấu” bằng hai cách. Cách thứ nhất là hai tay nắm thân đàn theo chiều dọc, hai ngón cái đặt lên hai dây đàn và gảy, dây đàn giao động, rung lên và chuyền đến lưỡi gà, phát ra âm thanh trầm hùng, rất vui tai. Muốn tấu những âm thanh khác nhau, hai ngón tay người tấu phải di chuyển vị trí gảy đàn trên dây đàn. Cách thứ hai cũng gần giống như cách thứ nhất, dùng một que tre nhỏ lớn hơn chiếc đũa để gõ vào dây đàn và ngón tay cái kia vẫn gẩy đàn như cách thứ nhất. Cần thay đổi vị trí gõ trên dây đàn để âm thanh được phong phú hơn.

Nhìn cây đàn Bró đơn giản vậy, nhưng người chế tác ra nó phải khéo tay và có năng khiếu âm nhạc để tiếng đàn được trong trẻo, đúng âm lượng thì mới chinh phục được người nghe. Già Bớt tâm sự: “Hồi trước, người Cơ Tu sinh sống trên Trường Sơn hoang dã theo lối du canh du cư. Trong rẫy có cất cái chòi tạm làm chỗ trú cho người giữ rẫy, ngăn chặn các loại chim, thú… đến phá hoại hoa màu. Ngồi trên chòi canh giữ rẫy một mình rất buồn nên tổ tiên người Cơ Tu qua bao thế hệ đã chế tạo loại đàn Bró này, nhằm đánh cho vui tai, khỏi buồn ngủ…”.

Già Đinh Văn Bớt cho hay, người Cơ Tu ở vùng thấp gọi cây đàn này là đàn Bró còn đồng bào vùng cao gọi là đàn Gơrưna. Cây đàn Bró luôn có mặt trong mọi hoạt động văn hóa cộng đồng của cộng đồng và có thể đánh đệm cho hát dân ca (baboóch) hoặc hát lí (bhnoóch) của đồng bào Cơ Tu. Nếu cây đàn Abel có âm thanh mềm mại, uyển chuyển, tượng trưng cho giọng người nữ, còn cây đàn Bró có âm thanh trầm hùng, tượng trưng cho giọng của người nam. Hai cây đàn này được tấu với nhau sẽ tạo ra âm thanh hoà quyện với nhau nghe vui tai mà người Cơ Tu rất thích…

Nay vì tuổi cao, không còn đi rẫy với cây đàn Bró nữa, nhưng già Bớt vẫn chơi đàn, nhất là buổi chiều về, khi sương mờ giăng lãng đãng. Những lúc ấy, mắt của già ngó về dãy núi Trường Sơn xa mờ để nhớ về những người bạn đã ra đi không bao giờ trở lại cho sự nghiệp giải phóng quê hương đất nước, góp phần cho người Cơ Tu được ấm no, hạnh phúc hôm nay.

Tiên Sa

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Báo xuân là món ăn tinh thần của những ngày tết

Báo xuân là món ăn tinh thần của những ngày tết

Không biết từ bao giờ làng báo có truyền thống phát hành thêm tờ báo Xuân vào dịp Tết Nguyên đán, gọi là Giai phẩm Xuân.
Nữ sĩ Lan Hinh và hành trình tâm khảm cùng Á Nam Lưu Niệm Đường

Nữ sĩ Lan Hinh và hành trình tâm khảm cùng Á Nam Lưu Niệm Đường

Gần 30 năm trước, nén lại nỗi lòng đằng đẵng xa chồng con và gần 40 cháu chắt, từ nước Mỹ trở về Việt Nam, Nữ sĩ Lan Hinh một mình thực hiện hành trình từ tâm khảm đối với cha mình, đó là dựng nên Lưu Niệm Đường Á Nam Trần Tuấn Khải, nằm ở đường 27, phường Hiệp Bình Chánh, thành phố Thủ Đức, TP. Hồ Chí Minh. Từ đó đến nay, Lưu Niệm Đường trở thành nơi tưởng nhớ, lưu giữ, bồi đắp và lan tỏa những giá trị về con người và văn hóa Nhà thơ yêu nước họ Trần. Nay, ở tuổi gần 90, nữ sĩ Lan Hinh lại thêm đau đáu, trăn trở nỗi lo tuổi xế chiều…
Gắn kết bền vững với người cao tuổi

Gắn kết bền vững với người cao tuổi

Ngày 20/1, tại Hà Nội đã diễn ra Hội nghị sơ kết chương trình phối hợp giữa Hội NCT TP và Công ty CP Chăm sóc sức khỏe Trường Sinh Việt Nam (Trường Sinh Việt Nam) về xây dựng mô hình CLB Thức vũ kinh trường sinh.
Vị “cứu tinh” của hát Trống quân Đan Nhiễm

Vị “cứu tinh” của hát Trống quân Đan Nhiễm

Đã ở tuổi “xưa nay hiếm” mà mắt vẫn sáng, tai vẫn nghe rành, răng vẫn đều chằn chặn, cụ Nguyễn Thị Vẫy là cây đại thụ hát Trống quân của làng.
Thương hiệu nào từng được mệnh danh “đệ nhất Phở Hà Nội”

Thương hiệu nào từng được mệnh danh “đệ nhất Phở Hà Nội”

Câu hỏi này trước đây chắc ít người còn trả lời được bởi đó từng là câu chuyện dĩ vãng. Nhưng giờ đây, khi lịch sử được lần giở lại, món ngon được hồi sinh, câu hỏi ấy đã có câu trả lời rõ ràng và sống động.

Tin khác

Bắn pháo hoa khi chưa được cấp phép trong chương trình 'Huế - Countdown 2021'

Bắn pháo hoa khi chưa được cấp phép trong chương trình 'Huế - Countdown 2021'
Chiều 8/1, Văn phòng Ủy ban nhân dân tỉnh Thừa Thiên - Huế cho biết, các cơ quan chức năng đang làm rõ để xử lý theo quy định việc bắn pháo hoa nổ tầm thấp của Công ty Trách nhiệm hữu hạn Gia Bảo Event - Media (đóng tại phường Xuân Phú, thành phố Huế) tại chương trình “Huế - Countdown 2021 - Thắp sáng niềm tự hào”.

Giữ nghề truyền thống

Giữ nghề truyền thống
Hơn 20 năm gắn bó với nghề làm bánh chưng đen truyền thống, bà Vi Thị Chắn, thôn Co Nhan I, xã Tình Húc, huyện Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh không chỉ nâng cao kinh tế cho gia đình, mà còn gìn giữ các giá trị truyền thống của cha ông…

Gần 20 nghìn cư dân Ecopark mãn nhãn cùng đại tiệc countdown hoành tráng

Gần 20 nghìn cư dân Ecopark mãn nhãn cùng đại tiệc countdown hoành tráng
Đêm 31/12, đại tiệc countdown đón chào năm mới 2021 tại Ecopark đã diễn ra với gần 20.000 cư dân khu đô thị. Sự kiện năm nay được chủ đầu tư tổ chức dành riêng cho cư dân, có kinh phí lên tới 10 tỷ đồng.

Nôn nao hoa Tết ở miền Trung

Nôn nao hoa Tết ở miền Trung
Mưa lũ kéo dài trong nhiều ngày qua ở miền Trung, người trồng hoa cảnh phục vụ Tết Nguyên đán 2021 đang ngày đêm chăm tưới để "cứu" những vườn hoa cảnh đang bị hư hại nặng sau mưa lũ kéo dài...

Bình Liêu - Ai nhớ, ai quên...

Bình Liêu - Ai nhớ, ai quên...
Kì cuối: Nơi đánh thức những giấc mơ

Những người lính già cõng đá tri ân đồng đội

Những người lính già cõng đá tri ân đồng đội
Họ là những CCB của Sư đoàn 320 A từng tham gia trận đánh lịch sử Điểm cao 1015 (Sạc Ly) và 1049 (Del Ta) ngày 24/4/1972, nay là xã Rờ Koi, huyện Sa Thầy, tỉnh Kon Tum.
Xem thêm
Ẩm thực Việt … và những nẻo đường chinh phục du khách quốc tế

Ẩm thực Việt … và những nẻo đường chinh phục du khách quốc tế

Ngành du lịch đã chuẩn bị tâm thế để khi hết dịch Covid -19 sẽ mở cửa chào đón du khách bằng những sản phẩm du lịch độc đáo và ...
“Amalfi bên bờ Địa Trung Hải" sẽ trở thành sàn catwalk đặc biệt nhất từ trước tới nay của Fashion Voyage

“Amalfi bên bờ Địa Trung Hải" sẽ trở thành sàn catwalk đặc biệt nhất từ trước tới nay của Fashion Voyage

Fashion Voyage #3 - show diễn lớn chưa từng có trong chuỗi Fashion Voyage của đạo diễn Long Kan do tập đoàn Sun Group tài trợ đã chính thức được ...
Dự báo có tuyết rơi cuối tuần này, du lịch Sa Pa lại “chiếm sóng”

Dự báo có tuyết rơi cuối tuần này, du lịch Sa Pa lại “chiếm sóng”

Du lịch Sa Pa đã có một kỳ nghỉ Tết dương lịch “viên mãn” với hơn 65.000 lượt khách và đang chờ đón làn sóng du khách mới, khi hoa ...
Giúp Juventus đoạt siêu cúp Italy, Ronaldo trở thành chân sút ghi nhiều bàn nhất mọi thời đại

Giúp Juventus đoạt siêu cúp Italy, Ronaldo trở thành chân sút ghi nhiều bàn nhất mọi thời đại

Với pha lập công trong trận tranh siêu cúp Italy trước Napoli diễn ra tối 20/1, Ronaldo chính thức trở thành chân sút ghi nhiều bàn thắng nhất lịch sử ...
Novaland tài trợ cho Câu lạc bộ Sài Gòn FC

Novaland tài trợ cho Câu lạc bộ Sài Gòn FC

Novaland - Tập đoàn đầu tư và phát triển bất động sản hàng đầu Việt Nam vừa ký kết tài trợ cho Câu lạc bộ bóng đá Sài Gòn (Sài ...
S-Race ‘kích hoạt’ ý thức rèn luyện thể chất cho học sinh sinh viên

S-Race ‘kích hoạt’ ý thức rèn luyện thể chất cho học sinh sinh viên

Được tổ chức với quy mô lớn và mang tính chuyên môn cao, S-Race có ý nghĩa tích cực cổ vũ tinh thần rèn luyện thể thao, nâng cao thể ...
Cô nàng i ngắn

Cô nàng i ngắn

Chuyến đi cao nguyên đá Đồng Văn của tôi lần ấy hoàn toàn ngẫu hứng. Nó được hình thành khi tôi ghé thăm anh bạn thân đang công tác tại ...
Người thầy của tôi

Người thầy của tôi

Cho tới giờ mỗi khi nhắc lại và biết ơn nhất, tôi vẫn luôn nghĩ về thầy Tiêu Âm, người thầy đã dìu dắt tôi suốt những tháng năm cấp ...
Một vòng nhân gian

Một vòng nhân gian

Ni cô Tuệ Tâm đang quét dọn những lá vàng rụng của đêm qua. Buổi sáng không khí bao giờ cũng trong lành, tĩnh lặng như nghe được cả tiếng ...
Nghệ sĩ ưu tú Xuân Bắc được bổ nhiệm làm Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam

Nghệ sĩ ưu tú Xuân Bắc được bổ nhiệm làm Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam

Chiều 14/1, nghệ sĩ Xuân Bắc đã nhận quyết định bổ nhiệm làm Giám đốc Nhà hát Kịch Việt Nam từ Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch.
Top 10 Hoa khôi Du lịch Việt Nam ‘phủ xanh’ đất trống hồ sinh thái Na Hang - Lâm Bình

Top 10 Hoa khôi Du lịch Việt Nam ‘phủ xanh’ đất trống hồ sinh thái Na Hang - Lâm Bình

5,3 ha khu vực rừng phòng hộ hồ sinh thái Na Hang - Lâm Bình (huyện Lâm Bình, Tuyên Quang) được phủ xanh nhờ sự chung tay của những người ...
Hotgirl 26 tuổi người Việt đính hôn với CEO 72 tuổi người Mỹ gây 'sốt'

Hotgirl 26 tuổi người Việt đính hôn với CEO 72 tuổi người Mỹ gây 'sốt'

Câu chuyện tình lệch 46 tuổi của hotgirl Việt và người đàn ông người Mỹ - Wynn Katz (72 tuổi, CEO của hãng thời trang ở Los Angeles) đang gây ...
Phiên bản di động