Tòa án yêu cầu xác định lại phương án bồi thường đất cho người cao tuổi

Đất được giao làm nhà ở từ năm 1984

Theo hồ sơ vụ án và diễn biến tại phiên tòa, bà Đàm Thị Nguyện, 77 tuổi, nguyên là công nhân Xí nghiệp Trung đại tu ô tô, đồng thời là con liệt sĩ. Năm 1984, bà được xí nghiệp giao đất làm nhà ở trong khu đất được Nhà nước giao cho xí nghiệp quản lý, sử dụng. Khu đất này được xí nghiệp bố trí cho 6 hộ gia đình công nhân làm nhà ở.

Việc giao đất cho gia đình bà Nguyện được thực hiện kèm Giấy phép xây dựng số 06 ngày 24/9/1984 do Sở Xây dựng tỉnh Hà Sơn Bình (cũ) cấp. Sau khi nhận đất, gia đình trả lại căn nhà tập thể cho xí nghiệp, đồng thời tự bỏ kinh phí san lấp các hố chứa bùn, nước thải và tạo mặt bằng để xây dựng nhà ở. Ngoài diện tích được giao, gia đình còn khai hoang thêm một phần đất trống chưa có người quản lý, sử dụng.

Từ đó đến khi Nhà nước thu hồi đất, gia đình bà Nguyện sinh sống ổn định, không phát sinh tranh chấp với các hộ liền kề và không bị cơ quan có thẩm quyền xử lý vi phạm hành chính về đất đai.

Bản án số 17/2026/HC-ST của TAND Khu vực 6- Hà Nội

Đáng chú ý, hồ sơ địa chính qua các thời kỳ có những căn cứ thể hiện quá trình sử dụng đất của gia đình. Bản đồ và sổ mục kê đo đạc năm 1985 ghi nhận diện tích đất nằm trong thửa số 10, tờ bản đồ số 11, loại đất cơ quan, chủ sử dụng là Xí nghiệp Trung đại tu ô tô. Đến bản đồ và sổ mục kê năm 1998, diện tích gia đình bà Nguyện sử dụng được thể hiện tại thửa đất số 302, tờ bản đồ số 11, loại đất ở, chủ sử dụng là Đàm Thị Nguyện.

Gia đình bà Nguyện sử dụng nhà, đất tại số 43 Ngô Quyền, tổ dân phố 14 Quang Trung, phường Hà Đông, TP Hà Nội.

Không được bồi thường về đất và tài sản trên đất

Thực hiện Dự án Cải thiện hệ thống tiêu nước khu vực phía Tây Hà Nội (Trạm bơm tiêu Yên Nghĩa), ngày 31/12/2025, UBND phường Hà Đông ban hành Quyết định số 1645/QĐ-UBND phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với gia đình bà Đàm Thị Nguyện. Tiếp đó, ngày 10/2/2026, UBND phường ban hành Quyết định số 294/QĐ-UBND thu hồi 101,5m² đất tại địa chỉ số 43 Ngô Quyền.

Cho rằng diện tích đất gia đình bà Nguyện sử dụng không phù hợp với quy định pháp luật về đất đai, chính quyền phường không thực hiện bồi thường về đất và tài sản gắn liền với đất, mà chỉ hỗ trợ về đất với số tiền 280.622.250 đồng. Gia đình được bố trí tái định cư tại căn hộ số 210, tòa nhà N06, khu 5,3ha Dịch Vọng, phường Cầu Giấy, TP Hà Nội.

Không đồng tình với cách xác định nguồn gốc và phương án bồi thường trên, chị Nguyễn Hà Phương, con gái duy nhất, đồng thời là người thừa kế duy nhất của bà Nguyện, đã khởi kiện hành chính, yêu cầu Tòa án hủy một phần Quyết định số 1645/QĐ-UBND và buộc UBND phường Hà Đông ban hành lại phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo đúng quy định pháp luật.

Tòa án xác định được xem xét bồi thường về đất và công trình trên đất

Ngày 22/9/2026, TAND khu vực 6 - Hà Nội đưa vụ án ra xét xử sơ thẩm và ban hành Bản án số 17/2026/HC-ST. HĐXX gồm Thẩm phán Nguyễn Thị Thu Hiền cùng hai Hội thẩm Nhân dân là ông Đặng Văn Vĩnh và bà Nguyễn Thị Thanh Hà.

HĐXX nhận định, việc UBND phường Hà Đông thực hiện trình tự, thủ tục thu hồi đất và ban hành quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với gia đình bà Nguyện là đúng thẩm quyền, đúng trình tự, thủ tục pháp luật. Tuy nhiên, đối với nội dung xác định nguồn gốc đất và quyền được bồi thường của gia đình, phương án do UBND phường phê duyệt chưa phù hợp.

Theo nhận định của HĐXX, trước thời điểm UBND tỉnh Hà Tây (cũ) ban hành Quyết định số 225/QĐ-UB phê duyệt hành lang bảo vệ bờ sông Nhuệ và bờ kênh La Khê thuộc thị xã Hà Đông (cũ), gia đình bà Nguyện đã được Xí nghiệp Trung đại tu ô tô giao 101,5m² đất làm nhà ở và sử dụng ổn định cho đến khi Nhà nước thu hồi đất thực hiện dự án Trạm bơm tiêu Yên Nghĩa.

HĐXX xác định diện tích đất này thuộc trường hợp giao đất trái thẩm quyền. Tuy nhiên, trong quá trình sử dụng, gia đình không có tranh chấp với các chủ sử dụng đất liền kề. Vì vậy, khi Nhà nước thu hồi đất, gia đình bà Nguyện thuộc trường hợp được xem xét bồi thường về đất và công trình trên đất.

Từ đó, bản án chỉ rõ việc UBND phường Hà Đông phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo hướng không bồi thường về đất và công trình trên đất, mà chỉ hỗ trợ về đất, là xác định không đúng nguồn gốc đất.

Trên cơ sở các tài liệu, chứng cứ và nhận định nêu trên, HĐXX tuyên chấp nhận yêu cầu khởi kiện; hủy một phần Quyết định số 1645/QĐ-UBND ngày 31/12/2025 của UBND phường Hà Đông; buộc UBND phường ban hành lại quyết định phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư chi tiết, bảo đảm đúng quy định pháp luật và phù hợp với nhận định của bản án.

Phán quyết của TAND khu vực 6 - Hà Nội cho thấy, khi giải quyết các trường hợp thu hồi đất có nguồn gốc được giao từ nhiều năm trước, việc xem xét đầy đủ hồ sơ địa chính, giấy tờ giao đất, quá trình quản lý, sử dụng đất và các tình tiết thực tế có ý nghĩa quan trọng trong việc xác định quyền lợi hợp pháp của người dân.