Vụ kiện thu hồi đất ở Hà Nội: Người cao tuổi kháng cáo bản án sơ thẩm

Nội dung vụ án

Nguyên đơn là bà Nguyễn Thị Chinh và bà Nguyễn Thị Thủy (em gái bà Chinh), địa chỉ tại TDP Tháp, phường Tây Mỗ, TP Hà Nội. Hai bà khởi kiện liên quan đến các quyết định hành chính về thu hồi đất, phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và các vấn đề phát sinh trong quá trình giải phóng mặt bằng để thực hiện dự án tại phường Đại Mỗ.

Theo hồ sơ và trình bày của phía Nguyên đơn gia đình bà Chinh sử dụng 2 thửa đất tổng diện tích là 764,1 m, thửa thứ nhất là 421,5 m2 và thửa thứ 2 là 343,6 m2, thuộc một phần thửa đất số 271, tờ bản đồ số 17, tỷ lệ 1/1000, đo vẽ năm 1992 tại phường Đại Mỗ, quận Nam Từ Liêm, TP Hà Nội.

Phiên tòa sơ thẩm tại TAND TP Hà Nội.

Ngày 03/08/2016, UBND quận Nam Từ Liêm ban hành Quyết định số: 4364/QĐ-UBND thu hồi 421,5m² đất nông nghiệp cá thể thuộc một phần thửa đất số 271 do các ông (bà) Nguyễn Quý Hải, Nguyễn Quý Sơn, Nguyễn Thị Chinh, Nguyễn Thị Tuấn, Nguyễn Thị Thủy là các đồng thừa kế theo xác nhận của UBND phường Đại Mỗ tại Văn bản số: 930/UBND-ĐC ngày 24/8/2015 (các ông bà nêu trên là con bà Nguyễn Thị Giáp, người đứng tên trong GCNQSDĐ số: 1587/QSDĐ do UBND huyện Từ Liêm cấp ngày 12/10/1999, nay đã chết).

Lý do thu hồi đất là để thực hiện Dự án đầu tư xây dựng Trung tâm chỉ huy tác chiến và nhà ở cho lãnh đạo chỉ huy, cán bộ chiến sỹ Cục B32 (Tổng cục V - Bộ công an) tại phường Đại Mỗ, quận Nam Từ Liêm.

Ngày 03/08/2016, UBND quận Nam Từ Liêm cũng ban hành Quyết định số: 4371/QĐ-UBND về việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện dự án. Theo quyết định tổng số tiền gia đình bà Chinh được bồi thường, hỗ trợ là 116.125.800 đồng.

Không đồng ý với các quyết định trên, gia đình bà Chinh đã khiếu nại và sau đó thực hiện quyền khởi kiện tại Tòa án.

Theo bà Chinh, quá trình thu hồi đất và thực hiện giải phóng mặt bằng còn một số vấn đề cần được xem xét, trong đó có căn cứ pháp lý của việc thu hồi đất, phương án bồi thường, hỗ trợ và việc tổ chức cưỡng chế đối với trường hợp chưa bàn giao mặt bằng.

Bà Chinh cho rằng việc áp dụng các quy định về thu hồi đất để thực hiện dự án cần được xem xét trên cơ sở mục tiêu, tính chất và tình trạng pháp lý của dự án tại từng thời điểm. Đồng thời, bà đề nghị Tòa án xem xét việc giải quyết khiếu nại và các quyết định hành chính có liên quan đến quyền, lợi ích hợp pháp của gia đình.

Góc nhìn pháp lý của Luật sư

Tham dự phiên tòa cho nguyên đơn có Luật sư Nguyễn Văn Ánh, Văn phòng Luật sư Gia Bảo và Luật sư Hoàng Danh Trung, Công ty Luật PSSLEGAL, Đoàn Luật sư TP Hà Nội. Cả hai luật sư đều cho rằng, việc khởi kiện quyền lợi của nguyên đơn là có cơ sở.

Theo luật sư Hoàng Danh Trung, cần làm rõ mối quan hệ giữa dự án được sử dụng làm căn cứ thu hồi đất trước đây với thông tin về dự án đang được công bố tại khu vực Đại Mỗ hiện nay. Luật sư cho rằng, do vụ việc kéo dài nhiều năm, cần xác định tình trạng pháp lý, mục tiêu và chủ thể thực hiện dự án ở từng thời điểm để đánh giá đầy đủ căn cứ của các quyết định hành chính bị khởi kiện.

Luật sư cũng đề nghị làm rõ việc khu đất sau khi thu hồi được quản lý, sử dụng như thế nào và nghĩa vụ tài chính với Nhà nước trong trường hợp có thay đổi về mục đích, hình thức hoặc chủ thể sử dụng đất.

Cũng theo Luật sư Trung, không thể dùng ưu đãi của một dự án công vụ để tạo ra lợi ích thương mại mà không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính tương ứng đối với Nhà nước. Luật sư cho rằng, giá trị pháp lý hiện hành của các Quyết định cũ đã bị vô hiệu lực nên đề nghị HĐXX chấp nhận yêu cầu khởi kiện của phía nguyên đơn.

Bà Nguyễn Thị Chinh tại phiên tòa sơ thẩm TAND TP Hà Nội.

Nguyện vọng của người cao tuổi

Chiều ngày 16/5/2026, TAND TP Hà Nội mở phiên tòa xét xử sơ thẩm tuyên bác toàn bộ các nội dung khởi kiện của phía Nguyên đơn là bà Chinh và em gái.

Theo bà Chinh, việc xem xét tính hợp pháp của các quyết định thu hồi đất, phê duyệt phương án bồi thường, quyết định cưỡng chế và quyết định giải quyết khiếu nại trong vụ án này không thể tách rời việc đánh giá tình trạng quản lý sử dụng đất và sự tiếp nối của dự án ở thời điểm hiện nay. Nếu dự án được viện dẫn làm căn cứ thu hồi đất không còn tồn tại hoặc đã bị thay thế bởi một dự án khác có mục tiêu và bản chất pháp lý khác, thì toàn bộ cơ sở pháp lý của việc thu hồi đất cần phải được xem xét lại một cách toàn diện và khách quan. Bà Chinh mong muốn cấp phúc thẩm sẽ xét xử thấu tình đạt lý để đảm bảo đúng quyền lợi cho bà và gia đình.