Kì 1: Dấu hiệu sai sự thật và trái thẩm quyền quá rõ ràng
Sau khi ban hành một loạt Quyết định: số 383 ngày 29/6/2016 về bồi thường 82m2; số 384, 385/QĐ-UBND cùng ngày và số 522/QĐ-UBND ngày 6/9/2016, về việc xác định diện tích 200,5m2 đất của bà Bốn không được bồi thường, vì lí do “lấn chiếm đất Nhà nước”. Khi chúng tôi chứng minh việc ông Đinh Ngọc Bình ban hành các quyết định đó lấy căn cứ “từ trên trời”, thì ông Bình lại ban hành Quyết định số 812/QĐ-UBND ngày 28/3/2017, thu hồi, hủy bỏ Quyết định số 384 và Quyết định số 522…
Quyết định số 812 nêu lí do 200,5m2 đất không phải bà Bốn lấn chiếm (như nói trong các quyết định số 284 và số 522), mà là “đất dành cho đường bộ”. Trong khi chờ Tòa án Nhân dân (TAND) tỉnh Khánh Hòa đưa vụ án ra xét xử, thì ngày 29/3/2017, ông Bình ban hành tiếp Quyết định số 33/QĐ-UBND, áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả, buộc bà Bốn phải dỡ bỏ 11,2m2 lều quán, nhà tạm, chặt bỏ các loại cây đã trồng trên diện tích 200,5m2… Căn cứ để ông Bình ban hành Quyết định số 33, là Biên bản vi phạm hành chính số 01/BB-VPHC của Đoàn kiểm tra trật tự đô thị huyện lập ngày 22/3/2017. Nội dung Biên bản theo trích lục trong quyết định là: Năm 2014, bà Bốn đã dựng lều quán, trồng 26 cây tre vàng, 6 cây vạn tuế, 1 cây ổi và 2 cây anh đào trên diện tích 200,5m2 đất, nằm trong phần đất dành cho đường bộ. Biên bản trên bà Bốn không kí. Bà Bốn thừa nhận: Đoàn có đến lập biên bản, nhưng bà không kí, vì bà cho rằng mình có vi phạm đâu mà kí!
Đường Lê Duẩn mở rộng được thảm nhựa năm 2014 và căn nhà của bà Bốn được làm từ năm 2005
Bà Bốn quả quyết: Năm 2014, gia đình bà không có bất cứ hành vi vi phạm hành chính nào, vì đường Hai Bà Trưng (đường đất) huyện Khánh Sơn mở từ năm 1996, cùng thời điểm mở tỉnh lộ 9. Khi mở, thửa đất của bà dài hàng trăm mét bị cắt đôi. Chiều rộng con đường 5m, chiều sâu chiếm hết chiều ngang thửa đất. Diện tích ước khoảng trên trăm m2. Thời điểm đó bà không hiến, nhưng Nhà nước cũng không bồi thường. Sau khi mở đường, bà nhiều lần làm nhà quán để cư trú và buôn bán kiếm sống. Căn nhà hiện tại bà đang sử dụng và bị UBND huyện Khánh Sơn huy động hơn 100 người cưỡng chế một phần vào hôm 10/5, là do bà làm từ năm 2005. Biên bản vi phạm hành chính số 01/BB-VPHC ngày 22/3/2017, Đoàn kiểm tra trật tự đô thị huyện lập, nhằm mục đích hợp thức diện tích 282,5m2 thu hồi của bà để mở đường Hai Bà Trưng theo quy hoạch mới. Diện tích thu hồi của bà là 282,5m2, nhưng huyện chỉ bồi thường 82m2, số còn lại 200,5m2, ông Bình quyết lấy bằng được, nên lúc nói là bà lấn chiếm, khi lại bảo “đất dành cho đường bộ”.
Mẹ con bà Bốn, cũng như những người dân xung quanh, cả Công an huyện Khánh Sơn (có trụ sở đối diện) và chúng tôi nhiều lần đến đây đều có căn cứ để chứng minh: Năm 2014, bà Bốn và các con không “dựng rạp, lều quán, cổng ra vào, tường rào các loại, công trình tạm thời khác trái phép trong phạm vi đất dành cho đường bộ”... như Quyết định số 33 nêu. Bà Bốn và các con khẳng định: Quyết định số 33 buộc bà phải tháo dỡ 11,2m2 lều quán, nhà tạm, 26 cây tre vàng, 6 cây vạn tuế, một cây ổi và 2 cây anh đào trên diện tích 200,5m2, như Biên bản Đoàn kiểm tra lập ngày 22/3/2017 là hoàn toàn sai sự thật. Diện tích 11,2m2 nhà thuộc diện “phải tháo gỡ”, là một phần của căn nhà (từ cây cột đánh đấu x về phía trái và bụi tre đằng ngà được trồng từ năm 1996 như trong ảnh), chứ không có lều quán nào hết. Đường Lê Duẩn mở rộng lần thứ n+1 vào năm 2013, 2 cây xanh (đánh số 2 và 3) nằm trên lề đường do Công ty Môi trường đô thị huyện trồng, thì sao lại có chuyện bà Bốn vi phạm đất dành cho đường bộ vào năm 2014?
Lẽ ra, tại phiên tòa ngày 14/4/2017, Hội đồng xét xử (HĐXX) phải tuyên hủy các quyết định số 284 và số 522 như UBND huyện Khánh Sơn đã ban hành Quyết định số 812, thu hồi và hủy 2 quyết định; sau đó sẽ công nhận Quyết định số 812; nhưng HĐXX đã công nhận cả 3 Quyết định: số 284, số 522 và số 812 đều đúng pháp luật. Nghĩa là dù quyết định do ông Bình kí đúng hay sai, thì HĐXX đều công nhận đúng(!?). Thái độ ba phải này là điều không thể chấp nhận được.
Quyết định số 33 chỉ ban hành sau Quyết định số 812 một ngày, là để thực hiện Quyết định số 812, nhưng UBND huyện Khánh Sơn gửi muộn, nên đến ngày 1/6/2017, bà Bốn mới khởi kiện quyết định này; nhờ vậy TAND tỉnh Khánh Hòa phải thụ lí thành một vụ án khác. Nội dung Quyết định số 33 như đã nói, căn cứ vào Biên bản vi phạm hành chính số 01/BB-VPHC ngày 22/3/2017, của Đoàn kiểm tra trật tự đô thị, buộc bà Bốn phải khắc phục hậu quả, do hành vi vi phạm hành chính gây ra, được quy định tại Khoản 2, Điều 12 Nghị định số 46/2016/NĐ-CP ngày 26/5/2016 của Chính phủ.
Quyết định số 33 căn cứ vào Biên bản số 01/BB-VPHC để ban hành, nhưng Biên bản này có dấu hiệu sai sự thật. Bên cạnh đó, xét về mặt pháp lí, Điều 3 Luật Xử lí vi phạm hành chính năm 2012 nêu nguyên tắc: 1. a, b: Mọi vi phạm hành chính phải được phát hiện, ngăn chặn kịp thời, nhanh chóng… Ở đây, hành vi vi phạm hành chính của bà Bốn (nếu có) “xảy ra” từ năm 2014, nhưng đến ngày 22/3/2017 mới lập biên bản vi phạm, ngày 29/3/2017, Chủ tịch UBND huyện mới ban hành quyết định “Áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả”, là điều không thể kịp thời, nhanh chóng được. Hay nói cách khác, cũng có dấu hiệu trái pháp luật.
Điều 58 về lập biên bản vi phạm hành chính, Điểm 1 quy định: Khi phát hiện hành vi vi phạm hành chính thuộc lĩnh vực quản lí của mình, người có thẩm quyền đang thi hành công vụ phải kịp thời lập biên bản vi phạm… Ở đây, bà Bốn (nếu có) vi phạm trong lĩnh vực giao thông, thì Đoàn kiểm tra trật tự đô thị huyện cũng không thể lập biên bản vì không đúng chức năng. Điểm 2 quy định: Biên bản vi phạm hành chính phải ghi rõ… tình trạng tang vật, phương tiện bị tạm giữ… thời hạn giải trình về vi phạm hành chính của người vi phạm… Ở đây không có tang vật và phương tiện vi phạm; không có sự giải trình của người vi phạm, vì người vi phạm không có hành vi vi phạm và không biết có biên bản vi phạm. Điểm 3, biên bản vi phạm hành chính bắt buộc phải được lập ít nhất 2 bản, phải được người lập biên bản và người vi phạm, hoặc đại diện tổ chức vi phạm kí; trường hợp người vi phạm từ chối kí, thì người lập biên bản phải ghi rõ lí do vào biên bản. Thế nhưng, ở Biên bản này chỉ ghi mấy chữ: Người vi phạm không kí. Vậy tính pháp lí và minh bạch ở đâu?
Hành vi diễn ra năm 2014, nhưng văn bản pháp luật được áp dụng để xử phạt là Nghị định số 46/2016/NĐ-CP ngày 26/5/2016 của Chính phủ. Đây là một việc làm ngược đời, càng thể hiện dấu hiệu sai sự thật và trái thẩm quyền của Đoàn kiểm tra trật tự đô thị; đồng thời cũng thể hiện năng lực trình độ quá yếu kém của ông Bình về cả 2 phương diện: Một là tạo cớ quá lộ liễu, thô thiển; Hai là để cấp dưới qua mặt một cách dễ dàng. (Còn tiếp)
Nguyễn Xuân
