Sổ hộ khẩu bị “bỏ sót” và những tình tiết chưa được làm rõ

Nội dung vụ việc

Vụ án dân sự “Đòi tài sản là QSDĐ” 14.570m², thửa 553, tờ bản đồ số 01, tọa lạc tại phường Vĩnh Thông, tỉnh An Giang. Nguyên đơn là bà Trần Thị Lành - người nhận chuyển nhượng QSDĐ từ ông Ngô Văn Minh năm 2016 (đất có nguồn gốc của hộ gia đình bà Huỳnh Thị Mai được Nhà nước công nhận quyền sử dụng, có các thành viên cùng sinh sống và canh tác lâu dài). Bị đơn là bà Lê Kim Vân (66 tuổi), người đang trực tiếp quản lí, canh tác diện tích đất trên.

Tại Bản án sơ thẩm số: 08/2025/DS-ST ngày 22/7/2025, TAND khu vực I, tỉnh An Giang chấp nhận yêu cầu của bà Lành, buộc bà Vân giao trả toàn bộ diện tích đất. HĐXX cho rằng QSDĐ đã được xác lập hợp pháp qua các giao dịch trước đó, bà Vân không chứng minh được quyền sử dụng hợp pháp.

Bà Lê Kim Vân tại phần đất tranh chấp.

Đến ngày 19/11/2025, Bản án phúc thẩm số: 321/2025/DS-PT của TAND tỉnh An Giang giữ nguyên án sơ thẩm. Với nhận định: Căn cứ Bản án 54/2006/DS-PT đã có hiệu lực, QSDĐ thuộc người thắng kiện; các giao dịch tiếp theo là hợp pháp. Bà Lành được xác định là người sử dụng đất hợp pháp, còn bà Vân bị xem là chiếm giữ không có căn cứ.

Những nội dung được nêu trong đơn giám đốc thẩm

Ngày 1/3/2026, bà Vân đã gửi đơn đề nghị xem xét vụ án theo thủ tục giám đốc thẩm đến TAND Tối cao tại TP Hồ Chí Minh. Trong đơn, bà cho rằng một số tình tiết liên quan đến nguồn gốc và quá trình sử dụng đất chưa được xem xét đầy đủ.

Một tình tiết mới, theo bà Vân là nội dung sổ hộ khẩu gốc chưa được xem xét đầy đủ. Điểm đáng chú ý nhất trong đơn giám đốc thẩm là tài liệu liên quan đến sổ hộ khẩu gia đình bà Huỳnh Thị Mai (Huỳnh Thị Ủ).

Sổ hộ khẩu gia đình thể hiện bà Lê Kim Vân là thành viên từ năm 1981. Xác nhận của Công an TP Rạch Giá: hộ gia đình: Huỳnh Thị Mai (Huỳnh Thị Ủ, sinh 1930) - chủ hộ; Nguyễn Thanh Sỹ, Lê Kim Vân cùng các con, cháu nhập khẩu năm 1981, 1988, 2004, 2011.

Theo xác nhận của Công an TP Rạch Giá (mẫu NK3a), thành phần hộ gia đình gồm nhiều người, trong đó: Huỳnh Thị Mai (Huỳnh Thị Ủ) (1930) - chủ hộ; Nguyễn Thanh Sỹ (1957) - nhập khẩu 1976; Lê Kim Vân (1960) - nhập khẩu 1981; cùng các con, cháu nhập khẩu các năm 1981, 1988, 2004, 2011.

Bà Vân cho rằng, theo Khoản 3 Điều 690, Khoản 1 Điều 116 và Điều 118 Bộ luật Dân sự năm 1995, QSDĐ của hộ gia đình là tài sản chung của các thành viên. Điều 233 quy định vợ chồng có quyền ngang nhau trong chiếm hữu, sử dụng, định đoạt tài sản chung. Đồng thời, Điều 6 Luật Đất đai năm 1993 nghiêm cấm việc chuyển QSDĐ trái phép.

Thực tế, sổ hộ khẩu thể hiện bà Vân là thành viên hộ gia đình từ năm 1981. Và giao dịch chuyển nhượng chỉ do ông Nguyễn Thanh Sỹ kí, không có sự đồng thuận của bà Vân và các thành viên khác. Tuy nhiên, các bản án (sơ thẩm và phúc thẩm) chưa phân tích đầy đủ yếu tố “hộ gia đình sử dụng đất” và giá trị pháp lí của sổ hộ khẩu (quy định các điều luật trên). Đây được xem là tình tiết mới của vụ án có thể ảnh hưởng đến việc xác định đúng chủ thể QSDĐ.

Trong đơn đề nghị giám đốc thẩm, bà Vân cho rằng nhiều tình tiết phát sinh sau bản án năm 2006 chưa được cấp phúc thẩm đánh giá toàn diện. Cụ thể, bà dẫn các tài liệu như biên bản thỏa thuận năm 2008 về việc giao lại đất và xóa nợ; các văn bản lập các năm 2013, 2018 thể hiện ý chí giao đất cho bà và các con quản lí; cùng thực tế gia đình bà sử dụng đất công khai, liên tục trong thời gian dài. Theo bà Vân, những yếu tố này có thể làm thay đổi quan hệ pháp lí nhưng chưa được xem xét, đối chất đầy đủ tại phiên tòa.

Bản án số 08/2025/DS-ST ngày 22/7/2025

Bên cạnh đó, bà Vân cho rằng mình không kí hợp đồng chuyển nhượng, không nhận tiền và không cam kết giao đất; giao dịch chuyển nhượng diễn ra giữa ông Ngô Văn Minh và bà Trần Thị Lành. Việc buộc bà giao đất dù không trực tiếp tham gia giao dịch đặt ra vấn đề về xác định đúng tư cách bị đơn và phạm vi trách nhiệm dân sự trong vụ án.

Tâm tư, nguyện vọng của người cao tuổi

Ở tuổi ngoài 60, bà Lê Kim Vân cho biết điều bà trăn trở không chỉ là phần đất gắn bó nhiều năm mà còn là quyền lợi của các con và các thành viên trong gia đình. Trong đơn gửi cơ quan chức năng, bà mong vụ việc được xem xét khách quan, toàn diện, đúng quy định pháp luật để tránh thiệt thòi. Bà đề nghị rà soát lại toàn bộ hồ sơ, đánh giá đầy đủ chứng cứ nhằm bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của công dân.

Theo quy định của Bộ luật Tố tụng dân sự, thủ tục giám đốc thẩm được áp dụng khi bản án đã có hiệu lực pháp luật nhưng có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng thủ tục tố tụng hoặc có sai lầm trong việc áp dụng pháp luật. Bà Vân cho biết đã gửi đơn đề nghị xem xét vụ án theo thủ tục này tới cơ quan có thẩm quyền.