Luật Viên chức (sửa đổi): Chuyên nghiệp hóa đội ngũ, tăng tính tự chủ, trách nhiệm và hiệu quả

Sáng ngày 22/10/2025, Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV thảo luận ở Tổ về: Dự án Luật Hàng không dân dụng Việt Nam (sửa đổi); Dự án Luật Viên chức (sửa đổi).

Những điểm tiến bộ của Dự thảo

Trong phiên thảo luận tại Tổ, có nhiều đại biểu bày tỏ sự đồng tình và đánh giá cao nỗ lực của Ban soạn thảo trong việc sửa đổi Luật Viên chức lần này, nhằm chuyên nghiệp hóa đội ngũ, tăng tính tự chủ, trách nhiệm và hiệu quả trong hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập, góp phần quan trọng vào việc nâng cao chất lượng dịch vụ công phục vụ Nhân dân.

Sáng ngày 22/10, trước khi họp Tổ, Quốc hội nghe Tờ trình của các thành viên Chính phủ về một số Dự án luật bổ sung, sửa đổi

Ghi nhận những điểm tiến bộ của Dự thảo Luật Viên chức (sửa đổi), đại biểu Hà Sỹ Đồng (Quảng Trị) cho rằng, Dự thảo luật đã chuyển mạnh sang quản lý viên chức theo vị trí việc làm, phân loại rõ ba nhóm chức danh và gắn trách nhiệm, quyền hạn, thẩm quyền tương ứng, góp phần khắc phục tình trạng bình quân, dàn trải trong sử dụng và trả lương.

Cơ chế tự chủ, phân cấp, phân quyền được mở rộng, đi kèm với trách nhiệm giải trình rõ ràng hơn của người đứng đầu đơn vị sự nghiệp, đây là bước đi phù hợp với tinh thần cải cách hành chính, cải cách tiền lương và xây dựng Chính phủ số.

Quy định mới về đánh giá, xếp loại viên chức theo hướng định lượng, đa chiều, gắn kết quả với thu nhập và nhân sự; bắt buộc cập nhật dữ liệu đánh giá lên hệ thống quản lý tập trung. Điều này sẽ giúp nâng cao tính công khai, minh bạch, và khuyến khích đổi mới sáng tạo. Đồng thời, thể hiện tinh thần khuyến khích đổi mới, sáng tạo khi có cơ chế loại trừ, miễn hoặc giảm trách nhiệm cho tập thể, cá nhân dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung. Đây là một bước tiến quan trọng trong bảo vệ cán bộ dám chịu trách nhiệm.

Cần tiếp tục hoàn thiện một số bất cập

Tuy nhiên, bên cạnh những ưu điểm, đại biểu Hà Sỹ Đồng chỉ ra Dự thảo vẫn có một số nội dung còn bất cập cần tiếp tục hoàn thiện, cụ thể:

Thứ nhất, về quy định cho phép viên chức ký hợp đồng lao động hoặc dịch vụ, góp vốn hoặc tham gia quản trị doanh nghiệp ngoài công lập. Đây là điểm mới cần thiết nhưng dễ phát sinh xung đột lợi ích. Ban soạn thảo quy định rõ cơ chế khai báo, phê duyệt và danh mục vị trí cấm, đồng thời quy định trách nhiệm của người đứng đầu trong việc kiểm soát và xử lý vi phạm.

Đại biểu Hà Sỹ Đồng kỳ vọng Dự thảo Luật Viên chức (sửa đổi) góp phần hoàn thiện thể chế quản lý công vụ, nâng cao chất lượng dịch vụ công và xây dựng đội ngũ viên chức chuyên nghiệp, liêm chính, phục vụ Nhân dân.

Thứ hai, đánh giá viên chức: dự thảo giao Chính phủ quy định chi tiết, nhưng nên nêu rõ các tiêu chí tối thiểu mang tính bắt buộc, như: kết quả đầu ra, mức độ hoàn thành nhiệm vụ, chỉ số hài lòng của người dân, mức độ chuyển đổi số, và hiệu quả quản lý tài chính – nhân lực.

Thứ ba, thời hiệu kỷ luật: việc kéo dài đến 10 năm hoặc không áp dụng thời hiệu với một số hành vi là cần thiết nhưng cần có giới hạn hợp lý, tránh tạo tâm lý e ngại, sợ trách nhiệm. Cần quy định rõ nguyên tắc bảo vệ người dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Thứ tư, về tạm đình chỉ công tác: dự thảo chưa nêu rõ thời hạn tối đa, điều kiện áp dụng và cơ chế đối thoại. Đề nghị bổ sung quy định cụ thể nhằm bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của viên chức và tránh lạm dụng.

Thứ năm, về tiền lương theo vị trí việc làm: đề nghị Chính phủ sớm ban hành khung lương mới, quy định biên độ, nguồn lực và lộ trình thực hiện; đồng thời có mốc đánh giá giữa kỳ để bảo đảm việc thực thi thực chất, tránh hình thức.

Trước những bất cập này, đại biểu Hà Sỹ Đồng đề nghị Cơ quan soạn thảo cần quy định rõ tiêu chí, quy trình và thẩm quyền phê duyệt đối với các hoạt động nghề nghiệp ngoài giờ của viên chức; có danh mục vị trí cấm tuyệt đối nhằm phòng ngừa xung đột lợi ích.

Sớm ban hành bộ tiêu chí đánh giá định lượng thống nhất toàn quốc, tích hợp với cơ sở dữ liệu quốc gia về viên chức, liên thông với cơ sở dữ liệu dân cư và định danh điện tử, giúp giảm thủ tục, tăng tính minh bạch. Cần bổ sung cơ chế bảo vệ cán bộ dám đổi mới, dám chịu trách nhiệm trong khu vực công, có hướng dẫn rõ về tiêu chí và thẩm quyền xem xét miễn, giảm trách nhiệm.

Bên cạnh đó, có quy định cụ thể về xử lý chuyển tiếp đến 01/7/2027: nếu cơ quan, đơn vị chưa hoàn thành việc sắp xếp vị trí việc làm, xây dựng thang bảng lương mới thì phải báo cáo cấp có thẩm quyền và có lộ trình khắc phục rõ ràng.

Rà soát lại các quy định về hành vi bị cấm, nhất là liên quan đến quyền tham gia các hoạt động xã hội, nghề nghiệp, để bảo đảm thống nhất với pháp luật hiện hành.

Đại biểu Hà Sỹ Đồng kỳ vọng Dự thảo Luật Viên chức (sửa đổi) lần này có ý nghĩa rất quan trọng, góp phần hoàn thiện thể chế quản lý công vụ, nâng cao chất lượng dịch vụ công và xây dựng đội ngũ viên chức chuyên nghiệp, liêm chính, phục vụ Nhân dân.