Vấn đề hôm nay 08/12/2025 12:57
Trình bày Tờ tình về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế giá trị gia tăng (GTGT), ông Nguyễn Văn Thắng, Bộ trưởng Bộ Tài chính cho biết, sửa đổi Luật lần này được Chính phủ đánh giá là cấp bách và cần thiết để kịp thời khắc phục hậu quả thiên tai, bão lũ, sớm khôi phục sản xuất kinh doanh, đặc biệt là trong lĩnh vực nông nghiệp, đồng thời tháo gỡ "điểm nghẽn" trong hoàn thuế GTGT.
 |
| Ông Nguyễn Văn Thắng, Bộ trưởng Bộ Tài chính trình bày Tờ trình về sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế giá trị gia tăng sáng ngày 8/12. |
Ngày 26/11/2024, Quốc hội đã ban hành Luật Thuế GTGT số 48/2024/QH15, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2025. Qua triển khai thực hiện, các Hiệp hội và doanh nghiệp đã phản ánh vướng mắc về chính sách thuế GTGT đối với lĩnh vực nông nghiệp, thức ăn chăn nuôi và điều kiện hoàn thuế cụ thể:
Doanh nghiệp phải trả thuế GTGT 5% đầu vào đối với hàng hóa là các sản phẩm nông nghiệp mua bán ở khâu thương mại. Số thuế GTGT thu rồi lại hoàn thuế cho những mặt hàng mà phần lớn sản lượng sản xuất ra được dành để xuất khẩu (như cá da trơn, hồ tiêu, cà phê,…) dẫn đến lãng phí thời gian và đọng vốn của doanh nghiệp trong khi các tổ chức tín dụng không giải ngân phần thuế này khi cấp vốn lưu động, gây áp lực tài chính và giảm hiệu quả kinh doanh.
Theo Bộ trưởng, quy định pháp luật hiện hành đã dẫn đến có sự phân biệt đối xử giữa nông sản, thủy sản sản xuất trong nước và nông sản, thủy sản nhập khẩu do nông sản, thủy sản nhập khẩu không chịu thuế GTGT khi nhập khẩu vào Việt Nam.
Do thức ăn chăn nuôi thuộc đối tượng không chịu thuế nên không được khấu trừ, không được hoàn thuế GTGT đầu vào, vì vậy dẫn đến doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi bị tăng chi phí, tăng giá bán, qua đó sẽ ảnh hưởng đến người chăn nuôi. Bên cạnh đó, quy định này chưa đảm bảo công bằng và có thể làm giảm khả năng cạnh tranh với sản phẩm thức ăn chăn nuôi nhập khẩu do thức ăn chăn nuôi nhập khẩu không chịu thuế GTGT.
Quy định hiện hành người mua chỉ được hoàn thuế khi người bán đã kê khai, nộp thuế nên đã dẫn đến thực tế là các doanh nghiệp khi xuất khẩu được hoàn thuế GTGT đầu vào, nhưng lại bị chậm do phải chờ xác định người bán hàng cho mình đã kê khai, nộp thuế, gây khó khăn và rủi ro cho doanh nghiệp đề nghị hoàn thuế vì doanh nghiệp đề nghị hoàn thuế không có công cụ pháp lý hay kỹ thuật để kiểm tra tình trạng tuân thủ thuế của người bán tại thời điểm lập hồ sơ hoàn thuế. Quy định này cũng đã có một số tổ chức, cá nhân phản ánh là chưa phù hợp với nghĩa vụ chịu trách nhiệm của từng chủ thể, do người mua và người bán là các chủ thể khác nhau và phải chịu trách nhiệm riêng rẽ, độc lập với nhau.
Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh, căn cứ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn nêu trên, việc sửa đổi, bổ sung Luật Thuế GTGT ngay tại kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa XV là cấp bách và cần thiết.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng cũng cho biết, dự thảo Luật tập trung sửa đổi ba nội dung chính, nhằm giải quyết triệt để các bất cập thực tiễn:
Thứ nhất, đưa sản phẩm nông nghiệp vào diện không phải tính thuế GTGT nhưng vẫn được khấu trừ đầu vào, nội dung đã được quy định ổn định từ năm 2014.
Cụ thể là doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã mua bán các sản phẩm cây trồng, rừng trồng, chăn nuôi, thủy sản (chưa chế biến thành sản phẩm khác hoặc chỉ qua sơ chế thông thường) cho doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã khác thì không phải tính thuế GTGT.
Thuế GTGT đầu vào của hàng hóa, dịch vụ không phải tính thuế GTGT được khấu trừ toàn bộ.
 |
| Toàn cảnh phiên họp tại hội trường Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV sáng ngày 8/12. |
Quy định này đã được thực hiện ổn định nhiều năm và không làm ảnh hưởng đến số thu ngân sách nhà nước. Việc sửa đổi sẽ giảm gánh nặng thủ tục hành chính, đồng thời góp phần lớn trong việc hỗ trợ hoạt động xuất khẩu nông, lâm, thủy sản, vì doanh nghiệp không phải ứng trước tiền để nộp thuế rồi lại làm thủ tục hoàn thuế, tránh lãng phí thời gian và chi phí cơ hội.
Thứ hai, để đảm bảo mặt hàng thức ăn chăn nuôi được thực hiện đồng bộ theo quy định của pháp luật về thức ăn chăn nuôi và tháo gỡ khó khăn cho sản xuất nông nghiệp nhất là trong bối cảnh ngành nông nghiệp bị ảnh hưởng nhiều từ hệ quả của thiên tai, mưa lũ kéo dài, Chính phủ trình lược bỏ nội dung “Sản phẩm cây trồng, rừng trồng, chăn nuôi, thủy sản nuôi trồng, đánh bắt chưa chế biến thành các sản phẩm khác hoặc chỉ qua sơ chế thông thường được sử dụng làm thức ăn chăn nuôi, dược liệu thì áp dụng thuế suất GTGT theo mức thuế suất quy định cho sản phẩm cây trồng, rừng trồng, chăn nuôi, thủy sản” đang quy định tại khoản 5 Điều 9 Luật Thuế GTGT số 48/2024/QH15 (nội dung này mới được bổ sung tại Luật Thuế GTGT số 48/2024/QH15, trước đây không có quy định).
Đồng thời, để đảm bảo rõ ràng, minh bạch, tránh cách hiểu khác nhau, dự thảo Luật đã chỉnh sửa tại khoản 2 Điều 1 về nguyên tắc áp dụng thuế suất đối với phế phẩm, phụ phẩm, phế liệu như sau: “Phế phẩm, phụ phẩm, phế liệu được thu hồi trong quá trình sản xuất thì áp dụng mức thuế suất của mặt hàng phế phẩm, phụ phẩm, phế liệu đó”.
Thứ ba, lược bỏ quy định về điều kiện hoàn thuế: "Người mua chỉ được hoàn thuế khi người bán đã kê khai nộp thuế" (tại điểm c, khoản 9, Điều 15, Luật Thuế GTGT năm 2024). Quy định này, dù được bổ sung năm 2024 nhằm phòng chống gian lận đã dẫn đến tình trạng doanh nghiệp xuất khẩu bị chậm hoàn thuế do phải chờ xác định người bán đã kê khai, nộp thuế. Điều này gây khó khăn và rủi ro cho doanh nghiệp hoàn thuế, bởi họ không có công cụ pháp lý hoặc kỹ thuật để kiểm tra tình trạng tuân thủ thuế của người bán. Nhiều ý kiến cũng phản ánh quy định này chưa phù hợp với nguyên tắc chịu trách nhiệm độc lập của người mua và người bán.
Theo đề xuất, việc kiểm tra, giám sát hoàn thuế sẽ được thực hiện thống nhất theo quy định của pháp luật về quản lý thuế, nhất là khi dự thảo Luật Quản lý thuế sửa đổi đang trình Quốc hội đã bổ sung các quy định nhằm quản lý chặt chẽ hơn đối với người nộp thuế.
Theo Bộ trưởng Nguyễn Văn Thắng, với tính chất cấp bách, Chính phủ đề xuất dự thảo Luật sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2026 để hỗ trợ kịp thời cho lĩnh vực nông nghiệp và tháo gỡ điểm nghẽn cho doanh nghiệp.
Đại diện cơ quan thẩm tra về sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế GTGT, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội thống nhất việc tiếp nhận ý kiến của các bên liên quan trong quá trình thực thi luật là cần thiết để kịp thời có giải pháp tháo gỡ vướng mắc, điểm nghẽn cho người dân và doanh nghiệp. Các nội dung Chính phủ đề xuất sửa đổi đều là quy định được xem xét khi sửa Luật Thuế giá trị gia tăng vào năm 2024 và có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2025. Tuy nhiên, đề nghị cân nhắc thận trọng vì luật và các văn bản hướng dẫn vừa triển khai, chưa đủ thời gian đánh giá toàn diện.
“Vướng mắc chủ yếu nằm ở khâu hoàn thuế chậm. Vì vậy, cần phân định rõ nội dung nào thực sự phải sửa luật, nội dung nào thuộc tổ chức thực hiện hoặc cần xử lý ở văn bản dưới luật. Đồng thời đảm bảo không tạo kẽ hở, gây thất thu và phù hợp với quy định 188”, ông Phan Văn Mãi, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính nêu rõ.
