Kì 1: Giải quyết tranh chấp kiểu “nhất thân nhì thế”
Gia đình ông Nguyễn Văn Năm mua 2,5ha đất ruộng từ năm 1955, tại xã Phú Khương (nay là phường Phú Khương), TP Bến Tre đã được cấp bằng khoán số 2122. Diện tích đất này, gia đình ông Năm trực canh liên tục suốt 11 năm. Đến 1966, chính quyền chế độ cũ lấy 2,3ha bao hàng rào kẽm gai xung quanh làm trại gia binh, chỉ chừa lại 2.000m2 đất ruộng phía ngoài hàng rào cho gia đình ông Năm. Sau năm 1975, Tỉnh đội Bến Tre tiếp quản khu gia binh của chế độ cũ. Trong số 2,3ha (23.000m2) có 10.000m2, Tỉnh đội Bến Tre xây hàng rào làm trạm xá. Diện tích còn lại 13.000m2, tuy không có thẩm quyền cấp đất, nhưng một số cán bộ của Tỉnh đội bất chấp luật pháp, cấp đất ở đô thị cho nhiều đối tượng là người thân và cán bộ có chức, có quyền ở Tỉnh uỷ, UBND tỉnh và nội bộ Tỉnh đội. Trong đó, có cán bộ của Tỉnh đội vừa tự cấp đất cho cha, vừa cấp đất cho con. Trong số đó có ông Trần Văn Truyền, cựu Tổng Thanh Tra Chính phủ, được cấp 351,3m2 đất mặt tiền đường Nguyễn Thị Định để làm kho chứa hàng tổng đại lí cấp 1 bia Sài Gòn.
Khu đất ruộng ông Hoà, bà Thu chiếm đoạt của gia đình ông Năm đem bán giấy tay
cho nhiều chủ khác xây biệt thự và nhà cao tầng
Chứng cứ rõ ràng nhất là vào 2 thời điểm: Năm 1959, cha ông Năm mất, năm 1986 mẹ ông Năm mất, đều được mai táng tại diện tích 2.000m2 đất ruộng chế độ cũ chừa lại cho gia đình ông phía ngoài hàng rào kẽm gai. Ngày 3/5/1975, Nghị định số 01/NĐ-75 của Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hoà miền Nam Việt Nam quy định: “Trường hợp đất của nông dân bị địch cưỡng đoạt, hoặc cưỡng mua dùng làm căn cứ quân sự (sân bay hoặc xây dựng các công trình khác) sau giải phóng, chính quyền cách mạng tổ chức quản lí và dùng vào công việc chung, nếu chủ cũ muốn sản xuất nông nghiệp mà chưa có ruộng đất thì sẽ cấp ruộng đất cho họ ở nơi khác theo hình thức bình quân nhân khẩu ở địa phương”. Ngay sau khi Nghị định này ban hành, đầu năm 1976, đại gia đình ông Năm, có 11 người làm nghề dạy học, với gần 60 nhân khẩu đã gửi đơn xin lại đất sản xuất trong phạm vi 2.000m2 chế độ cũ chừa lại có hai ngôi mộ dính liền. Số diện tích 23.000m2 chế độ cũ lấy làm trại gia binh, sau đó Tỉnh đội Bến Tre tiếp quản, gia đình ông Năm không hề đòi lại.
Sau 42 năm liên tiếp gửi đơn khiếu nại từ Trung ương tới địa phương, sự mòn mỏi đợi chờ suốt hơn nửa đời người, đã làm cho vợ chồng ông Năm lâm bệnh nặng qua đời. Ông Nguyễn Văn Hùng, con trai ông Năm được gia đình uỷ quyền, tiếp tục thay mặt cha mẹ gửi đơn đòi lại đất. Sau khi ông Trần Văn Truyền, cựu Tổng Thanh tra Chính phủ bị kỉ luật, buộc phải trả lại đất mà Tỉnh đội Bến Tre cấp trái phép, mãi tới năm 2017, gia đình ông Năm mới được UBND tỉnh Bến Tre trả lại 351,3m2 khu nhà kho, nơi gia đình ông Truyền từng sử dụng làm tổng đại lí cấp 1 bia Sài Gòn.
Số diện tích 2.000m2 đất ruộng của gia đình ông Năm, trừ phần diện tích đất thổ mộ, còn lại 1.152m2 “được cấp” cho ông Nguyễn Hoà (Bảy Hoà), cựu Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bến Tre và vợ là bà Nguyễn Thị Thu, cựu Phó Chánh án TAND tỉnh Bến Tre. Việc vợ chồng ông Nguyễn Hòa “được cấp” đất, xuất phát từ nguồn gốc: Cạnh khu đất ruộng 2.000m2 của ông Năm có một căn nhà rộng 35m2 của ông Nguyễn Kim Quynh, số 595B, thuộc ấp 2, xã Phú Khương (nay là phường Phú Khương). Sau khi ông Quynh đi định cư nước ngoài hiến nhà và 35m2 đất dính liền cho Nhà nước quản lí. Ngày 11/3/1980, Phòng Quản lí nhà đất thuộc Ty Xây dựng tỉnh Bến Tre lập “Biên bản tạm cấp” căn nhà này cho ông Nguyễn Hoà. Chỉ có duy nhất một cái biên bản tạm cấp căn nhà 35m2, mà sau đó vài năm, vợ chồng ông Hoà, bà Thu đã lấn ranh chiếm đất của gia đình ông Năm và các hộ dân xung quanh cùng đất công, rồi được cấp sổ đỏ, với diện tích lên tới 5.364,82m2, trong đó có 115m2 đất ở và 5.249,2m2 đất vườn, thuộc thửa đất số 09, tờ bản đồ số 31, vào sổ địa chính quyển 6, trang 480.
Trong tổng số đất của vợ chồng ông Hoà có 1.152m2 đất ruộng của gia đình ông Năm, sau 63 năm, kể từ ngày ông Năm mua đất (1955) đến nay diện tích này vẫn là đất ruộng. Vậy mà, khi cấp sổ đỏ cho ông Hoà, bà Thu lại ghi là đất vườn!? (nội dung này, Báo Người cao tuổi đã nêu trong các số báo trên). Trong bài viết này, chúng tôi sơ lược tóm tắt cách xử sự, đối nhân xử thế giữa chính quyền địa phương và những nhà giáo nghèo hơn nửa đời người ôm đơn đi tìm công lí.
(Còn nữa)Nhóm PVĐT
