Gút: Căn bệnh dễ bùng phát dịp cuối năm, đầu xuân
Gút là một dạng viêm khớp do rối loạn chuyển hóa purin, khiến nồng độ axit uric trong máu tăng cao và lắng đọng thành tinh thể tại các khớp. Bệnh thường gây đau, sưng dữ dội, xuất hiện đột ngột, hay gặp nhất ở khớp ngón chân cái. Nếu không được kiểm soát và điều trị đúng cách, gút có thể dẫn tới nhiều biến chứng nặng nề, ảnh hưởng đến khớp, thận và tim mạch.
Theo các bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp, mùa đông và dịp lễ, Tết được xem là “thời điểm nhạy cảm” đối với người bệnh gút. Thời tiết lạnh làm giảm độ hòa tan của axit uric, trong khi chế độ ăn uống nhiều đạm, rượu bia trong các bữa tiệc ngày lễ lại làm tăng nồng độ axit uric trong máu. Sự cộng hưởng này trở thành “ngòi nổ” cho các cơn gút cấp, khiến tỉ lệ người bệnh phải nhập viện thường tăng cao vào dịp cuối năm và đầu xuân.
Đối với NCT, nhóm đối tượng thường có nhiều bệnh nền và chức năng thận suy giảm theo tuổi tác, nguy cơ này càng trở nên rõ rệt nếu không chủ động phòng ngừa.
Ăn uống khoa học - chìa khóa phòng cơn gút cấp
Để không phải đón Tết trong bệnh viện, người bệnh gút cần xây dựng chiến lược dự phòng và tự chăm sóc sức khỏe hợp lí. Thay vì kiêng khem cực đoan, các chuyên gia khuyến cáo nên áp dụng nguyên tắc “ăn uống - vận động thông minh” nhằm hạn chế hấp thu purin, yếu tố chính làm tăng axit uric.
Nguyên tắc đầu tiên là “rau đi trước, thịt theo sau”. Trước khi ăn thịt hoặc hải sản, người bệnh nên ăn một bát rau luộc, salad hoặc dưa chuột. Chất xơ giúp làm chậm quá trình hấp thu đạm vào máu, đồng thời tạo cảm giác no sớm, từ đó hạn chế lượng thực phẩm giàu purin nạp vào cơ thể.
Trên mâm cỗ ngày Xuân, cần thực hiện nguyên tắc “bớt đỏ, tăng trắng”. Người bệnh, đặc biệt là NCT, nên hạn chế tối đa các loại thịt đỏ giàu purin như thịt bò, thịt dê, thú rừng, hải sản vỏ cứng và thực phẩm chế biến sẵn. Thay vào đó, nên ưu tiên thịt trắng như thịt lợn, thịt gà, cá với lượng vừa phải, chia nhỏ bữa ăn để tránh quá tải chuyển hóa.
Một “kẻ thù giấu mặt” khác là nước lẩu. Nước dùng được ninh lâu chứa hàm lượng purin rất cao do xương và thịt cá tiết ra. Người bệnh gút chỉ nên ăn phần cái, tuyệt đối tránh uống nước lẩu, nhất là vào cuối bữa ăn, thời điểm axit uric trong máu đã có xu hướng tăng cao.
Uống đúng cách để hạn chế tăng axit uric
Rượu bia làm tăng sản sinh axit uric và ức chế khả năng đào thải của thận. Trong những ngày Tết, khi khó từ chối li rượu mừng năm mới, người bệnh nên áp dụng nguyên tắc “1-2”: cứ mỗi li rượu hoặc bia, hãy uống kèm hai li nước lọc để pha loãng nồng độ cồn, bù nước và hỗ trợ đào thải axit uric.
Thay vì sử dụng nước ngọt có gas chứa fructose, yếu tố làm tăng axit uric trong máu, người bệnh gút nên lựa chọn nước khoáng kiềm thiên nhiên. Môi trường kiềm giúp trung hòa axit trong máu, kiềm hóa nước tiểu, từ đó hạn chế sự kết tủa tinh thể urat tại khớp và thận.
Vận động, giữ ấm và chuẩn bị thuốc sẵn sàng
Sau bữa ăn, người bệnh không nên ngồi lâu hoặc nằm ngay mà nên vận động nhẹ nhàng như đi lại, trò chuyện, dọn dẹp trong khoảng 15-30 phút để tăng tuần hoàn máu và hỗ trợ đào thải axit uric.
Mùa đông - xuân, nhiệt độ thấp khiến axit uric dễ kết tinh tại khớp, vì vậy cần giữ ấm cơ thể, đặc biệt là bàn chân và các khớp ngoại vi. Việc ngâm chân bằng nước ấm pha gừng, muối trước khi ngủ có thể giúp tăng tuần hoàn máu (lưu ý không áp dụng khi khớp đang trong giai đoạn sưng viêm cấp).
Người cao tuổi có tiền sử Gút cần chuẩn bị sẵn thuốc theo đơn của bác sĩ trong tủ thuốc gia đình hoặc khi đi xa. Tuyệt đối không tự ý sử dụng các loại thuốc giảm đau không rõ nguồn gốc, bởi nhiều sản phẩm chứa corticoid liều cao, có thể gây biến chứng nguy hiểm, làm bệnh tiến triển nặng hơn và che lấp triệu chứng thực sự.
Chủ động kiểm soát để đón Xuân an toàn
Gút là bệnh mạn tính nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu người bệnh hiểu đúng và tuân thủ điều trị. Với NCT, một chút kỉ luật trong ăn uống, sự chừng mực trong tiệc tùng ngày Xuân cùng lối sống khoa học sẽ góp phần quan trọng giúp phòng tránh các cơn gút cấp, bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Các cơ sở y tế khuyến cáo người dân, đặc biệt là NCT có bệnh lí nền, cần chủ động theo dõi sức khỏe và đến khám ngay khi xuất hiện dấu hiệu bất thường để được tư vấn và điều trị kịp thời, tránh những biến chứng đáng tiếc có thể xảy ra trong mùa lễ hội.
