Xây dựng “Làng hạnh phúc” để NCT sống khỏe, an toàn và có ích

Hướng tới cộng đồng thích ứng với già hóa dân số

Phát biểu khai mạc, Phó Chủ tịch Thường trực Hội NCT Việt Nam Nguyễn Lam nhấn mạnh, già hóa dân số không còn là câu chuyện riêng của ngành dân số hay lao động - xã hội, mà đã trở thành vấn đề chiến lược trong phát triển quốc gia. Sự thay đổi cơ cấu dân số đòi hỏi đổi mới tư duy, hướng tới một xã hội chủ động thích ứng, để NCT được sống khỏe, an toàn, có ích và hạnh phúc ngay trong gia đình, cộng đồng.

Phó Chủ tịch Thường trực Hội NCT Việt Nam Nguyễn Lam phát biểu khai mạc

Theo Phó Chủ tịch Thường trực Nguyễn Lam, “Làng hạnh phúc” không phải là nơi tách NCT khỏi xã hội, cũng không đơn thuần là không gian có cảnh quan đẹp, câu lạc bộ hay hoạt động văn hóa. Cốt lõi phải là mô hình cộng đồng thích ứng với già hóa dân số, lấy NCT làm trung tâm, gia đình làm nền tảng, cộng đồng làm môi trường; lấy chăm sóc và phát huy vai trò làm hai trụ cột, sự tham gia của NCT làm động lực và chất lượng cuộc sống làm thước đo. Mục tiêu là để NCT được sống lâu nhất có thể trong gia đình, làng xóm và cộng đồng quen thuộc, an toàn, có kết nối và ý nghĩa; khi cần chăm sóc chuyên sâu có hệ thống y tế, cơ sở chăm sóc dài hạn hỗ trợ. Đây là bước chuyển từ tư duy “chăm sóc NCT” sang xây dựng xã hội chủ động thích ứng với già hóa dân số.

Phó Chủ tịch Thường trực Nguyễn Lam đề nghị các đại biểu làm rõ khái niệm, mục tiêu, nguyên tắc và bộ tiêu chí theo hướng thiết thực, dễ áp dụng, phù hợp từng vùng, miền. Đồng thời, xác định rõ vai trò, trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền, Hội NCT, MTTQ, các tổ chức đoàn thể, gia đình và cộng đồng; nghiên cứu cơ chế huy động nguồn lực, nhất là xã hội hóa, bảo đảm mô hình hoạt động ổn định, lâu dài. Đặc biệt, cần lựa chọn một số địa phương có điều kiện phù hợp để thí điểm, đánh giá, rút kinh nghiệm, hoàn thiện mô hình và từng bước nhân rộng. “Làng hạnh phúc” không nên dừng ở khẩu hiệu, mà cần trở thành mô hình cộng đồng thiết thực, góp phần xây dựng xã hội nhân văn, bao trùm và thích ứng với già hóa dân số.

TS. Phan Văn Hùng, nguyên Phó Chủ tịch Hội NCT Việt Nam tham luận tại Hội thảo

Kinh nghiệm quốc tế, giải pháp xây dựng Làng hạnh phúc

Tại Hội thảo, các đại biểu tập trung làm rõ cơ sở thực tiễn, kinh nghiệm quốc tế, môi trường chăm sóc NCT ban ngày và hướng dẫn xây dựng mô hình chăm sóc NCT tại cộng đồng. Ông Đoàn Hữu Minh, cán bộ Chương trình UNFPA tại Việt Nam nhấn mạnh cần chuyển từ tư duy “chăm sóc” sang tạo điều kiện để NCT sống độc lập, khỏe mạnh và tiếp tục đóng góp. Các mô hình tại Singapore, Đức, Hà Lan, Đan Mạch, Thái Lan chú trọng nhà ở liên thế hệ, không gian sinh hoạt chung, công nghệ và dịch vụ tại nhà, qua đó tăng kết nối xã hội, giảm cô đơn, hạn chế nhu cầu chăm sóc tập trung. Đây là những gợi mở để Việt Nam phát triển “Làng hạnh phúc” và nâng cao hiệu quả CLB Liên thế hệ tự giúp nhau.

Từ mô hình Goodwin Retirement Living của Australia, TS. Phan Văn Hùng, nguyên Phó Chủ tịch Hội NCT Việt Nam, cho rằng chăm lo NCT không chỉ dừng ở an sinh mà cần tạo điều kiện để họ sống độc lập, an toàn, hạnh phúc. Với triết lý “Sống - Gắn kết - Phát triển”, Goodwin kết hợp nhà ở thân thiện, chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng, sinh hoạt cộng đồng và hỗ trợ tại nhà. Đây là cơ sở để Việt Nam nghiên cứu “Làng hạnh phúc” với 4 trụ cột: Sống khỏe mạnh, an toàn, có ích và hạnh phúc.

Bà Trần Bích Thủy, Giám đốc Tổ chức HAI tại Việt Nam

Đề cập nội dung chống cô đơn cho NCT, bà Trần Bích Thủy, Giám đốc Tổ chức HAI tại Việt Nam, cho rằng đây không chỉ là thiếu người bên cạnh mà còn là thiếu kết nối, sẻ chia. Vì vậy, cần tạo không gian để NCT gặp gỡ, tham gia hoạt động và đóng góp cho cộng đồng; duy trì câu lạc bộ, kết nối liên thế hệ, khuyến khích tình nguyện, chia sẻ kinh nghiệm. Chống cô đơn cần trở thành trách nhiệm chung của cộng đồng.

TS. Trương Xuân Cừ, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội NCT Việt Nam, nhấn mạnh xây dựng cộng đồng an toàn, hạnh phúc phải gắn với an sinh xã hội, chăm sóc sức khỏe và khả năng tự chủ của NCT. Từ kinh nghiệm Trung Quốc, ông đề xuất xây dựng mô hình chăm sóc phù hợp, hướng tới mỗi xã, phường có mô hình hỗ trợ NCT không còn khả năng tự chăm sóc bản thân.

Các đại biểu tham luận tại Hội thảo

Phát biểu kết luận, Phó Chủ tịch Thường trực Hội NCT Việt Nam Nguyễn Lam nhấn mạnh, xây dựng “Làng hạnh phúc dành cho NCT” là giải pháp cụ thể hóa chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về chăm sóc và phát huy vai trò NCT, hướng tới cộng đồng an toàn, nhân ái, nơi NCT được sống khỏe, sống vui, sống có ích và được tôn trọng. NCT vừa là đối tượng thụ hưởng, vừa là chủ thể, nguồn lực quan trọng của gia đình, cộng đồng. Mô hình cần gắn với xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa, bảo đảm an sinh, chăm sóc sức khỏe, đời sống tinh thần, môi trường sống an toàn và tăng cường gắn kết các thế hệ. Việc triển khai phải xuất phát từ nhu cầu thực tế, phù hợp từng địa bàn, tránh hình thức, chạy theo thành tích; lấy chất lượng cuộc sống và hạnh phúc của NCT làm thước đo.

Hội NCT Việt Nam sẽ tiếp thu ý kiến từ Hội thảo, hoàn thiện hướng dẫn, bộ tiêu chí; đề nghị các địa phương thí điểm chủ động triển khai, đánh giá, điều chỉnh, hoàn thiện và nhân rộng. Hội NCT các cấp giữ vai trò nòng cốt trong tham mưu, vận động, phối hợp, huy động nguồn lực, góp phần xây dựng mỗi gia đình, cộng đồng thực sự là nơi NCT được yêu thương, chăm sóc và phát huy giá trị.