Bộ Y tế công bố danh mục chi tiết khám miễn phí toàn dân

Bước chuyển lớn từ “chữa bệnh” sang “phòng bệnh”

Chiều 12/5, Bộ Y tế công bố hướng dẫn chuyên môn khám sức khỏe định kỳ trên phạm vi toàn quốc, triển khai theo Chỉ thị 17/CT-TTg của Chính phủ về tổ chức khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí cho người dân.

Theo Thứ trưởng Trần Văn Thuấn, mục tiêu đặt ra là phấn đấu để mỗi người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc sàng lọc miễn phí ít nhất một lần mỗi năm, đồng thời được lập sổ sức khỏe điện tử để quản lý theo vòng đời từ năm 2026.

Chính sách này được xem là một trong những bước đi đáng chú ý nhất của ngành y tế trong nhiều năm qua, nhằm chuyển mạnh từ tư duy “chữa bệnh” sang “phòng bệnh”. Việc phát hiện sớm nguy cơ không chỉ giúp giảm gánh nặng bệnh tật mà còn tiết kiệm đáng kể chi phí điều trị cho người dân và hệ thống y tế.

Người cao tuổi được thăm khám và tư vấn sức khoẻ tại trung tâm y tế tuyến xã, phường. Ảnh: Minh hoạ

Danh mục khám được chuẩn hóa theo từng nhóm tuổi

Một điểm mới đáng chú ý là nội dung khám sức khỏe định kỳ được quy định cụ thể theo từng nhóm đối tượng, bảo đảm phù hợp với đặc điểm sinh lý và nguy cơ bệnh tật.

Trẻ dưới 6 tuổi: Theo dõi phát triển toàn diện

Nhóm trẻ nhỏ thực hiện khám theo hướng dẫn riêng tại Quyết định 1284/QĐ-BYT (ban hành ngày 7/5/2026), tập trung đánh giá sự phát triển thể chất và tinh thần, phát hiện sớm các bất thường để can thiệp kịp thời.

Từ 6 đến dưới 18 tuổi: Khám lâm sàng đầy đủ

Trẻ em và thanh thiếu niên được khám đầy đủ các chuyên khoa lâm sàng theo mẫu quy định tại Thông tư 32/2023/TT-BYT.

Các xét nghiệm cận lâm sàng không bắt buộc đại trà, chỉ thực hiện khi có chỉ định của bác sĩ hoặc theo nhu cầu và khả năng chi trả của người dân, cơ quan, doanh nghiệp hoặc địa phương.

Từ 18 tuổi trở lên: Bổ sung xét nghiệm bắt buộc

Với người trưởng thành, danh mục khám được mở rộng, bao gồm các xét nghiệm cơ bản nhằm phát hiện sớm bệnh lý phổ biến:

- Công thức máu

- Đường huyết

- Chức năng gan (ASAT, ALAT)

- Chức năng thận (Urê, Creatinin)

- Xét nghiệm nước tiểu (đường, protein)

- Chụp X-quang tim phổi

Đây là những xét nghiệm nền tảng giúp sàng lọc sớm các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, đái tháo đường, bệnh phổi và nhiều bệnh lý nguy hiểm khác.

Phát hiện nghi ngờ bệnh nặng phải chuyển tuyến sớm

Hướng dẫn của Bộ Y tế nhấn mạnh yêu cầu chuyên môn quan trọng: khi phát hiện dấu hiệu nghi ngờ các bệnh nguy hiểm như lao phổi, u phổi hoặc tổn thương bất thường, cơ sở y tế phải chỉ định xét nghiệm chuyên sâu hoặc chuyển tuyến phù hợp.

Quy định này nhằm tránh tình trạng “khám cho có”, đồng thời bảo đảm người dân được tiếp cận chẩn đoán và điều trị sớm ngay từ tuyến đầu.

Đối với lao động nữ, danh mục khám phụ sản được thực hiện theo phụ lục riêng của Thông tư 32/2023/TT-BYT, bảo đảm chăm sóc sức khỏe giới tính và sinh sản.

Người cao tuổi thường xuyên được khám và tư vấn sưc khoẻ miễn phí tại địa phương. Ảnh: Lê Hà

Quản lý sức khỏe toàn dân bằng hồ sơ điện tử

Không dừng ở việc khám bệnh, chương trình còn hướng tới mục tiêu dài hạn: xây dựng cơ sở dữ liệu sức khỏe quốc gia.

Mỗi người dân sẽ có hồ sơ sức khỏe điện tử, được cập nhật xuyên suốt theo vòng đời. Dữ liệu này giúp ngành y tế:

- Theo dõi nguy cơ bệnh tật trong cộng đồng

- Xây dựng chính sách phòng bệnh hiệu quả

- Nâng cao chất lượng điều trị

Đây cũng là nền tảng quan trọng trong chuyển đổi số y tế, hướng tới hệ thống chăm sóc sức khỏe chủ động, liên tục và cá thể hóa.

Sắp xếp khám theo nhóm ưu tiên, tránh quá tải

Để triển khai hiệu quả, Bộ Y tế yêu cầu các địa phương:

- Phân nhóm đối tượng ưu tiên

- Sắp xếp lịch khám hợp lý

- Tránh quá tải tại các cơ sở y tế

Các nhóm đặc thù như cán bộ, học sinh, lái xe, nhân viên hàng không, đường sắt, thuyền viên… sẽ thực hiện khám theo các quy định chuyên ngành hiện hành.

Việc tổ chức khám phải đảm bảo đầy đủ nội dung chuyên môn, nhằm:

- Đánh giá và phân loại sức khỏe

- Phát hiện sớm nguy cơ bệnh

- Tư vấn điều trị hoặc chuyển tuyến khi cần thiết

Kỳ vọng thay đổi thói quen chăm sóc sức khỏe

Giới chuyên môn nhận định, nếu được triển khai hiệu quả, chính sách khám sức khỏe định kỳ miễn phí toàn dân có thể tạo ra thay đổi căn bản trong hành vi chăm sóc sức khỏe.

Hiện nay, nhiều bệnh nguy hiểm như ung thư, tim mạch, đái tháo đường hay bệnh phổi mạn tính thường chỉ được phát hiện khi đã ở giai đoạn muộn do người dân chưa có thói quen khám định kỳ.

Trong khi đó, việc sàng lọc và phát hiện sớm có thể giúp giảm đáng kể tỷ lệ tử vong, đồng thời giảm chi phí điều trị và áp lực cho các bệnh viện tuyến trên.