Chính quyền bảo vệ quyền lợi cho DN?
Cũng như các vụ khiếu kiện kéo dài về đất đai khác, khiếu kiện của công dân xã Cổ Nhuế liên quan đến đền bù GPMB, theo đó nguyên nhân chính là xác định nguồn gốc đất của dân chưa rõ ràng; giá bồi thường chưa đúng với chính sách của Nhà nước và thành phố ban hành.Trình tự, thủ tục bồi thường thiếu công khai, minh bạch. Ở xã Cổ Nhuế, qua gần 2 thập kỉ qua cho thấy, người dân luôn ủng hộ các chính sách của Nhà nước về GPMB cho các dự án phát triển kinh tế xã hội, tuy quyền lợi của họ chưa được đảm bảo theo chính sách hiện hành. Những người dân mất đất chỉ mong được đối thoại để làm rõ, công khai quyền lợi của họ được hưởng hỗ trợ đền bù, theo chính sách do Nhà nước và thành phố quy định, giải quyết minh bạch, hài hòa theo pháp luật quyền lợi của Nhà nước, doanh nghiệp (DN) và người dân.
Trong khi đó để giao đất cho DN, chính quyền thành lập Hội đồng GPMB, phê duyệt chính sách đền bù cho người mất đất. Soi chiếu chính sách đền bù hỗ trợ GPMB của huyện Từ Liêm, thấy dấu hiệu nhiều dự án chưa đúng quy định do thành phố ban hành, gây thiệt hại cho dân. Khi dân bị bớt xén các chính sách đền bù GPMB (giảm chi phí bồi thường GPMB cho DN), những ai sẽ được hưởng khoản chênh lệch này? Trong khi chưa đối thoại đảm bảo quyền lợi cho người dân theo pháp luật, thì chính quyền tổ chức huy động lực lượng GPMB, cưỡng chế, giao đất cho DN. Khi DN bỏ đất hoang kéo dài như dự án của DN tư nhân Công ty ICC (gần ngay trụ sở UBND phường Cổ Nhuế 1, giao đất năm 2009 đến nay vẫn bỏ hoang); Dự án Trung tâm phát triển nhân lực và chuyển giao công nghệ Kim Minh và Dự án đầu tư xây dựng tòa nhà SCANDINAVIAN chậm triển khi bỏ hoang hóa nhiều năm, chưa thấy chính quyền thực hiện chức năng quản lí đất đai, báo cáo cấp trên để thu hồi? Sự lặng thinh của chính quyền cũng đồng nghĩa là bao che cho sai phạm của DN?
Ông Nguyên Kim Vinh, Phó Chủ tịch UBND quận Bắc Từ Liêm (người thứ 2 hàng đầu từ phải qua trái)
trong buổi đối thoại với các công dân Cổ Nhuế đã phủ quyết hầu hết các nội dung của người dân khiếu nại
UBND huyện Từ Liêm thành lập Hội đồng bồi thường GPMB, trên cơ sở pháp luật căn cứ nguồn gốc đất, chính sách phê duyệt giá đất giá vật tư xây dựng, hoa màu từng năm được thành phố phê duyệt, tại sao lại làm sai nguồn gốc áp giá bồi thường thấp hơn giá thành phố ban hành, gây thiệt hại hàng trăm tỉ đồng cho hàng nghìn hộ dân? Việc áp giá sai nguồn gốc thực tế, tạo ra khoản chênh lệch cả trăm tỉ đồng lợi nhuận cho nhà đầu tư. Sự thật này đủ cơ sở và căn cứ chính quyền đã bao che DN làm trái pháp luật. Ai, nhóm lợi ích nào được chia khoản chênh lệch hàng trăm tỉ đồng cùng DN? Khi giải quyết khiếu nại của công dân, phải lấy căn cứ pháp luật chính sách Nhà nước và thành phố ban hành soi chiếu. Khi người dân khiếu nại việc bồi thường hỗ trợ cho dân chưa đúng chính sách thì chính quyền vẫn im lặng, thờ ơ, không sửa sai, mà vẫn tiếp tục bảo vệ khoản chênh lệch tạo ra từ việc bồi thường hỗ trợ sai của DN. Cơ sở bằng chứng sự thờ ơ của chính quyền, bao che sai phạm của DN là các văn bản báo cáo lên cấp trên. Dân mong được các đoàn Thanh tra liên ngành của thành phố và Thanh tra Chính phủ tổ chức đối thoại công khai chính sách, công minh như “Bao Công” phán xử. Nhưng các công dân Cổ Nhuế đã thất vọng khi các “Bao Công” “cưỡi ngựa xem hoa”. Những khiếu nại của dân có căn cứ theo pháp luật đúng sự thật thì ít được xem xét, còn chủ yếu lại lấy các báo cáo có nội dung sai sự thật, trái pháp luật của chính quyền bảo vệ DN làm căn cứ giải quyết khiếu nại. Và khi có kết luận giải quyết khiếu nại thuận chiều cho chính quyền và DN thì họ lấy các văn bản đó làm “bùa” che chắn, còn người dân cứ “dài cổ chờ” không có kết luận...
Đó chính là nguyên nhân gây khiếu kiện kéo dài và cũng là nguyên nhân dân giảm lòng tin vào chính quyền và pháp luật
Dãy shophouse tại Dự án Thành phố Giao lưu được xây dựng trên phần đất cây xanh
Quyền lợi của người dân ai bảo vệ?Theo quy định của pháp luật, quyền lợi chính đáng của người dân khi bị xâm hại, họ có quyền kêu cứu, khiếu nại đến các tổ chức và các nhân có liên quan. Khi chính quyền các cấp giải quyết mà người dân vẫn không đồng thuận thì có quyền khởi kiện theo quy định của pháp luật. Hiện các công dân Cổ Nhuế vẫn nhẫn nại, kiên trì, tin ở Đảng và Nhà nước bảo vệ quyền lợi chính đáng cho họ theo pháp luật. Quyền lợi của người dân khi bị thu hồi đất GPMB căn cứ Điều 42: Bồi thường, tái định cư cho người có đất bị thu hồi (Luật Đất đai năm 2003), Điều 74, 75, 76, 77, 78, 79, 80, 81, 82, 83, 84, 85, 86, 87, 88, 89, 90, 91, 92, 93, 94 (Luật Đất đai năm 2013) và các văn bản của UBND TP ban hành về giá đất hàng năm, giá đất từng khu vực, từng tuyến đường, giá đất cho các địa bàn giáp ranh, giá đất nông nghiệp và đất phi nông nghiệp… giá bồi thường hoa màu và các chính sách hỗ trợ GPMB…
Để bảo vệ được các quyền lợi của người dân khi bị thu hồi đất trên căn cứ pháp luật được Nhà nước và thành phố ban hành, chính quyền địa phương quận, huyện là cơ quan có thẩm quyền giải quyết khiếu nại của dân theo quy định tại Luật Khiếu nại và Luật Tố cáo.
Theo quy định của các Luật nêu trên, khi giải quyết khiếu nại, tố cáo của dân phải tổ chức đối thoại công khai giữa người khiếu nại và người bị khiếu nại. Thực tế từ năm 2005 đến nay người dân đã tập hợp các văn bản pháp luật có liên quan đến nội dung khiếu nại để cung cấp cho cơ quan khiếu nại, nhưng từ đó tới nay họ chưa được đối thoại với các chủ đầu tư, chưa được đối thoại về nội dung các văn bản của chủ đầu tư cung cấp cho cơ quan giải quyết khiếu nại. Chính quyền huyện Từ Liêm, cũng như TP Hà Nội chưa xác định rõ vai trò của chính quyền trong việc xem xét các nội dung người khiếu kiện trình bày và người bị khiếu nại là chủ đầu tư dự án trình bày, dẫn đến chính quyền luôn bao biện, bao che, đối thoại thay cho DN. Khi chính quyền nghiêng hẳn về lợi ích của DN, thì quyền lợi của người dân không được bảo vệ. Đó cũng là hiện trạng vì sao người dân không được đối thoại với chủ đầu tư và không được công khai đối thoại về các chính sách có liên quan đến nguồn gốc đất đai, đền bù, hỗ trợ GPMB Nhà nước và thành phố ban hành. (Còn nữa)
Trần Thị Thực
