Nội dung vụ án
Ngày 19/6/2025, TAND TP Hà Nội xét xử vụ khởi kiện hành chính “Quyết định thu hồi đất và bồi thường đất”. Người khởi kiện là bà Nguyễn Thị Chinh, 69 tuổi; người bị kiện là Chủ tịch UBND quận Nam Từ Liêm (cũ) và phía liên quan là UBND phường Đại Mỗ (cũ). Theo đó, hộ gia đình cụ Nguyễn Thị Giáp, chủ sử dụng diện tích đất nông nghiệp (đất cá thể) thuộc thửa đất số 263, tờ bản đồ số 21, diện tích 496m2, địa chỉ tại xã Đại Mỗ, huyện Từ Liêm (nay là phường Tây Mỗ), TP Hà Nội đã được UBND huyện Từ Liêm (cũ) cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) số: 1587.QSDĐ ngày 12/10/1999, mang tên hộ gia đình cụ Nguyễn Thị Giáp. Con, cháu, chắt của cụ Giáp hiện có hơn 100 người.
Ngày 29/6/2023, UBND quận Nam Từ Liêm ban hành Quyết định số: 1856/QĐ-UBND về việc thu hồi đất để thực hiện Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường Lê Quang Đạo kéo dài (đoạn từ Đại lộ Thăng Long, quận Nam Từ Liêm đến vị trí ranh giới với khu đô thị Dương Nội, quận Hà Đông).
 |
| Bà Nguyễn Thị Chinh, tại phiên tòa sơ thẩm. |
Tại Điều 1 của Quyết định này có nêu: “Thu hồi 461m2 đất nông nghiệp thuộc một phần thửa đất số 263, tờ bản đồ số 21 tại phường Đại Mỗ, do các ông (bà): Nguyễn Thị Chinh, Nguyễn Thị Tuấn, Nguyễn Thị Thủy, Nguyễn Quý Hải, Nguyễn Quý Sơn (là thành viên trong hộ gia đình và là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan đối với thửa đất đã được cấp GCNQSDĐ số 1587.QSDĐ ngày 12/10/1999 mang tên hộ gia đình cụ Nguyễn Thị Giáp - cụ Giáp đại diện hộ gia đình đã chết) đang sử dụng.
Lí do thu hồi đất: Để thực hiện dự án đầu tư xây dựng tuyến đường Lê Quang Đạo kéo dài (đoạn từ Đại lộ Thăng Long, quận Nam Từ Liêm đến vị trí ranh giới với khu đô thị Dương Nội, quận Hà Đông)…”
Theo bà Chinh, UBND quận Nam Từ Liêm (cũ) căn cứ vào Nghị quyết số: 28/NQ-HĐND ngày 8/12/2012 của HĐND TP Hà Nội về việc thông qua các danh mục các dự án thu hồi đất; dự án chuyển mục đích sử dụng đất trồng lúa năm 2023 thuộc thẩm quyền quyết định của HĐND thành để ban hành quyết định thu hồi đất là không đúng với quy định tại Khoản 3, Điều 62 Luật Đất đai năm 2013.
Cụ thể, HĐND TP Hà Nội chưa có văn bản chấp thuận đối với Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường Lê Quang Đạo kéo dài (đoạn từ Đại lộ Thăng Long, quận Nam Từ Liêm đến vị trí ranh giới với khu đô thị Dương Nội, quận Hà Đông). Không có bản đồ quy hoạch kiến trúc của Sở Quy hoạch - Kiến trúc TP Hà Nội được UBND TP Hà Nội phê duyệt đối với tuyến đường này. Không có văn bản thỏa thuận đấu nối giao thông giữa Bộ Giao thông vận tải (nay là Bộ Xây dựng) với UBND TP Hà Nội về tuyến đường Lê Quang Đạo kéo dài.
Bên cạnh đó, Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường Lê Quang Đạo kéo dài (đoạn từ Đại lộ Thăng Long, quận Nam Từ Liêm đến vị trí ranh giới với khu đô thị Dương Nội, quận Hà Đông) là phục vụ các dự án như Dự án khu đô thị mới Dương Nội, TP Hà Đông, tỉnh Hà Tây (quận Hà Đông nay là phường Hà Đông); Dự án khu chức năng đô thị Tây Nam đường 70; Dự án Thành phố công nghệ xanh; Dự án khu chức năng đô thị Nam đại lộ Thăng Long. Do đó, bà Chinh cho rằng UBND quận Nam Từ Liêm ban hành quyết định thu hồi đất của các hộ dân chưa đúng với quy định pháp luật.
Bên cạnh đó, ngày 29/6/2023, UBND quận Nam Từ Liêm ban hành Quyết định số: 1876/QĐ-UBND về việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ chi tiết để thực hiện Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường Lê Quang Đạo kéo dài (đoạn từ Đại lộ Thăng Long, quận Nam Từ Liêm đến vị trí ranh giới với khu đô thị Dương Nội, quận Hà Đông) trên địa bàn phường Đại Mỗ.
Tuy nhiên, bà Chinh và các hộ dân không đồng ý với nội dung của Quyết định nêu trên, lí do là UBND quận Nam Từ Liêm căn cứ Quyết định số: 30/2019/QĐ-UBND ngày 31/12/2019 của UBND TP Hà Nội ban hành quy định về giá các loại đất trên địa bàn TP Hà Nội, áp dụng từ ngày 1/1/2020 đến 31/12/2024; Thông báo số 64/TB-UBND ngày 14/2/2023 của UBND quận Nam Từ Liêm, về việc áp dụng giá đất nông nghiệp cụ thể làm cơ sở tính tiền bồi thường hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp để thực hiện các dự án trên địa bàn quận Nam Từ Liêm chưa đúng với Khoản 3, Điều 114 Luật Đất đai năm 2013.
Đặc biệt, tại Quyết định số: 1876/QĐ-UBND ngày 29/6/2023 của UBND Nam Từ Liêm ban hành về việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ chi tiết để thực hiện Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường Lê Quang Đạo kéo dài thì “Nguồn kinh phí thực hiện: Từ nguồn ngân sách Nhà nước do Ban Quản lí dự án đầu tư xây dựng quận Nam Từ Liêm chi trả”.
Bà Chinh cho rằng, bà và các con cháu của cụ Giáp hiện nay nếu tính ra mỗi người chỉ được hơn 2 triệu đồng, tổng bồi thường cho gia đình chỉ là 589,8 triệu đồng, khiến quyền lợi của bà và con cháu của cụ Giáp bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Do đó, bà Chinh khởi kiện hành chính yêu cầu Toà án tuyên huỷ toàn bộ các quyết định thu hồi đất và các quyết định liên quan đến bồi thường đất.
Tại phiên toà, đại diện Viện KSND TP Hà Nội cho rằng, yêu cầu của người khởi kiện là không có căn cứ, việc thu hồi và đền bù hỗ trợ đã được các cơ quan chức năng thực hiện đúng theo quy định pháp luật, đề nghị Hội đồng xét xử bác toàn bộ nội dung khởi kiện của bà Chinh.
Sau khi xem xét nội dung vụ án, qua quá trình tiến hành tố tụng, Hội đồng xét xử cho rằng, đại diện Viện KSND đề nghị là có căn cứ, phù hợp với các chứng cứ và các quy định pháp luật. Hội đồng xét xử tuyên án, bác toàn bộ yêu cầu khởi kiện thu hồi đất và bồi thường đất của bà Nguyễn Thị Chinh. Miễn án phí cho bà Chinh vì là người cao tuổi theo quy định pháp luật.
Quan điểm của luật sư
Liên quan đến vụ án trên, Luật sư Nguyễn Văn Ánh, Văn phòng Gia Bảo, Đoàn Luật sư TP Hà Nội nêu quan điểm: Tại Khoản 3 Điều 62 Luật Đất đai năm 2013 quy định: Thực hiện các dự án do HĐND cấp tỉnh chấp thuận mà phải thu hồi đất bao gồm: Dự án xây dựng kết cấu hạ tầng kĩ thuật của địa phương gồm giao thông, thủy lợi, cấp nước, thoát nước, điện lực, thông tin liên lạc, chiếu sáng đô thị; công trình thu gom, xử lí chất thải.
Trong khi đó, HĐND TP Hà Nội chưa có văn bản chấp thuận đối với Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường Lê Quang Đạo kéo dài, việc ban hành Quyết định thu hồi đất của nguyên đơn là không phù hợp. UBND quận Nam Từ Liêm (cũ) áp dụng giá đất nông nghiệp cụ thể làm cơ sở tính tiền bồi thường hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp để thực hiện các dự án trên địa bàn quận Nam Từ Liêm chưa đúng các quy định của pháp luật. Có dấu hiệu vi phạm Khoản 2, 3, 4 Điều 114 Luật Đất đai năm 2013. Đồng thời, có dấu hiệu vi phạm Điều 74, Khoản 1 Điều 179 Luật Đất đai năm 2013 và Nghị định số: 01/2017/NĐ-CP ngày 6/1/2017 của Chính phủ về giá đất.
Nguyện vọng của người cao tuổi
Bà Chinh là người cao tuổi, đại diện cho các con, cháu. Chắt của cụ Giáp mong muốn thu hồi đất theo đúng trình tự quy định pháp luật và bồi thường thỏa đáng cho người dân. Để người dân khi bị thu hồi đất có thể sống được với số tiền bồi thường, nếu thấp quá sẽ gây thiệt thòi cho người dân. Trong khi bà và các con cháu của cụ Giáp hiện nay cũng đã già, kinh tế rất khó khăn. Bà Chinh cũng cho biết, hiện, đã kháng cáo toàn bộ bản án tới TAND Tối cao theo trình tự phúc thẩm theo quy định.
