Từ hành vi can ngăn đến vòng xoáy lao lí
Vụ án khởi nguồn từ một tranh chấp ranh đất xảy ra vào tháng 11/2016. Theo hồ sơ vụ án, trong quá trình mâu thuẫn đã xảy ra xô xát giữa các bên, trong đó có việc ông Hoàng Minh Cường bị cho là đã hành hung bà Trương Thị Thiệu và bóp cổ chị Lê Thị Hà.
Thấy mẹ và em gái bị tấn công, Lê Văn Hải chạy đến can ngăn thì xảy ra giằng co với ông Cường. Theo trình bày của phía gia đình bị cáo, trong lúc xô xát, ông Cường có sử dụng cục bê tông tấn công Hải. Sự việc sau đó được người dân xung quanh can thiệp.
Sau vụ việc, ông Cường đi khám thương tích và được xác định có tỉ lệ tổn thương cơ thể trên 10%. Từ đó, cơ quan chức năng khởi tố vụ án và khởi tố bị can đối với Lê Văn Hải về tội “Cố ý gây thương tích”.
Tại phiên tòa sơ thẩm, luật sư Hoàng Cao Sang (Đoàn Luật sư TP Hồ Chí Minh) cho rằng cần xem xét đầy đủ bối cảnh xảy ra vụ việc, trong đó có yếu tố bị cáo tham gia can ngăn khi thấy người thân bị xâm hại. Theo luật sư, hành vi của bị cáo cần được đánh giá dưới góc độ phòng vệ chính đáng theo Điều 22 Bộ luật Hình sự năm 2015.
 |
| Vị trí ông Cường cầm cục đá ném anh Hải và ôm anh Hải vật xuống đất (ảnh thực nghiệm hiện trường vụ án) |
Những vấn đề được nêu trong đơn kháng cáo
Đơn kháng cáo Bản án số: 02/2026/HS-ST ngày 8/1/2026 của TAND khu vực 19 (TP Hồ Chí Minh) tập trung vào những nghi vấn về tính hợp pháp của các tài liệu y tế được sử dụng làm căn cứ buộc tội.
Theo nội dung đơn, một số phim chụp X-quang và CT Scanner trong hồ sơ được cho là thiếu các thông tin pháp lý cơ bản như: Tên người được chụp, thời điểm chụp hoặc cơ sở thực hiện; đồng thời chưa chứng minh được mối liên hệ trực tiếp giữa thương tích và vụ xô xát.
Trước đó, Trung tâm Pháp y TP Hồ Chí Minh và Trung tâm Pháp y tỉnh Đồng Nai đều từng từ chối giám định do hồ sơ không đủ điều kiện pháp lí. Đáng chú ý, TAND huyện Phú Giáo (cũ) cũng đã ban hành Quyết định số: 04/2025/HSST-QĐ xác định việc thu thập chứng cứ Scanner là trái quy định và phải loại khỏi hồ sơ. Tuy nhiên, tại phiên tòa sơ thẩm, các tài liệu này vẫn được sử dụng làm căn cứ tuyên án, tạo nên sự mâu thuẫn trong quá trình đánh giá chứng cứ.
|
| Chú thích của 02 văn bản: Hồ sơ vụ án cho thấy còn nhiều điểm chưa thống nhất về chuyên môn y khoa và dấu hiệu vi phạm trong quá trình thu thập chứng cứ. Đáng chú ý, kết luận ngày 18/12/2017 của Trung tâm Pháp y (Sở Y tế Đồng Nai) nêu rõ: “không thể xác định cơ chế hình thành vết gãy trên sống mũi bệnh nhân”. |
Tại phiên tòa, luật sư bào chữa cho bị cáo Hải đã chỉ ra nhiều điểm bất thường trong hồ sơ bệnh án của ông Cường.
Thứ nhất, về xương mũi: Các tài liệu ban đầu không ghi nhận việc gãy xương. Kết quả giám định của Trung tâm Pháp y Đồng Nai (năm 2017) và Phân viện Pháp y Quốc gia tại TP Hồ Chí Minh (năm 2018) đều cho rằng phim X-quang chất lượng kém, không đủ cơ sở đánh giá tổn thương. Tuy nhiên, sau khi chụp CT Scanner, lại xuất hiện nhận định “nứt xương chính mũi”, dù phim Scanner này sau đó bị xác định là chứng cứ thu thập trái pháp luật.
Thứ hai, về răng 2, 3: Hồ sơ ban đầu chỉ ghi nhận răng lung lay, nhưng sau đó lại xuất hiện kết luận răng bị gãy, trong khi kết quả giám định X-quang toàn hàm và xác nhận từ Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bình Dương đều cho thấy không có tổn thương hay mất răng.
Thứ ba, về mắt phải: Dù giấy chứng nhận thương tích ghi nhận tổn thương thần kinh thị, Viện Pháp y Quốc gia (năm 2017) khẳng định không có cơ sở xác định việc mù mắt phải là hậu quả của vụ chấn thương ngày 27/11/2016.
Luật sư Trần Minh Hùng cho rằng, việc giám định dựa trên các tài liệu y tế phát sinh quá lâu sau sự việc (có tài liệu sau 53 ngày) mà không chứng minh được tính liên tục là vi phạm nghiêm trọng quy định về thu thập và đánh giá chứng cứ.
|
| Đơn của bà Trương Thị Thiệu gửi Tạp chí Người cao tuổi |
Mong muốn của người mẹ cao tuổi
Theo bà Trương Thị Thiệu, con trai bà bị kết tội dựa trên những chứng cứ chưa rõ ràng, thu thập không đúng quy định pháp luật và có nhiều điểm mâu thuẫn với thực tế y khoa. Khi sự việc xảy ra, Hải chỉ dùng tay không để bảo vệ mẹ và em gái trước sự tấn công của ông Cường - người được cho là đang cầm hung khí. Tuy nhiên, các cơ quan tố tụng lại chưa xem xét đầy đủ bối cảnh vụ việc.
Với nỗi đau và sự lo lắng của một người mẹ cao tuổi, bà Thiệu tha thiết mong các cơ quan chức năng và dư luận xã hội quan tâm, xem xét vụ việc một cách khách quan, công tâm. Bà Thiệu cũng kỳ vọng các cơ quan báo chí, trong đó có Tạp chí Người cao tuổi - nơi từng có nhiều bài viết bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho người cao tuổi - tiếp tục theo dõi, phản ánh những vấn đề còn có dấu hiệu khuất tất; và mong muốn phiên tòa phúc thẩm sắp tới cần xem xét toàn diện các chứng cứ để đưa ra phán quyết đúng đắn, khách quan. Bản án phúc thẩm số 55/2023 của TAND tỉnh Bình Dương (cũ) hủy toàn bộ án sơ thẩm do mâu thuẫn chứng cứ và bất hợp lý hồ sơ thương tích. LS Trần Minh Hùng cho rằng có dấu hiệu ngụy tạo chứng cứ buộc tội ông Lê Văn Hải, đề nghị tuyên vô tội; bị cáo Hải luôn kêu oan.
Vụ án còn tồn tại nhiều điểm chưa thống nhất về chuyên môn y khoa cũng như những dấu hiệu vi phạm trong quá trình thu thập chứng cứ. Do đó, việc xem xét lại vụ án một cách khách quan, toàn diện ở cấp phúc thẩm là cần thiết, nhằm bảo đảm sự nghiêm minh của pháp luật và củng cố niềm tin của các đương sự trong vụ án, có người cao tuổi là bà Trương Thị Thiệu.
