Nghiên cứu - Trao đổi 16/10/2025 10:30
Mang trong mình dòng máu quê hương anh hùng và sớm có chí "Quyết đánh đuổi thực dân Pháp giải phóng đồng bào mình", ngày 5/6/1911, trên con tàu Aimiral Latouche Tréville, từ cảng Sài Gòn, anh thanh niên yêu nước Nguyễn Tất Thành bắt đầu cuộc hành trình dài 30 năm "đi học" để tìm đường cứu nước, giải phóng dân tộc và Anh đã trở thành lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc - Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Với trí tuệ và khả năng cảm nhận đặc biệt sáng suốt qua quá trình tự suy ngẫm, Nguyễn Tất Thành đã không đi theo con đường mà anh cho là "chưa đủ ánh sáng" của một số bậc đàn anh nêu ra, để quyết định đến Pháp - đất nước phát triển vào bậc nhất châu Âu, để tự đúc rút cho mình tư duy và hành động, đó là "muốn đánh Pháp thì phải hiểu Pháp", "muốn làm được như người ta thì phải đi học người ta", "Đi ngày đàng học sàng khôn".
 |
| Chủ tịch Hồ Chí Minh thăm một lớp học của phong trào Bình dân học vụ. Ảnh tư liệu |
Trong gần 10 năm ở Pháp. Nguyễn Tất Thành đã làm bất cứ việc gì để sống, để học và đã tự học, tự tích lũy được rất nhiều kiến thức, kinh nghiệm quý báu hữu ích cho con đường đi tới mục tiêu, lý tưởng cách mạng của mình. Sau một thời gian học tập miệt mài, có được trình độ hiểu biết sâu rộng, khả năng ngoại ngữ thông thạo, Nguyễn Tất Thành trở thành Nguyễn Ái Quốc (từ năm 1919) đã viết báo, làm báo có tiếng ở Paris, là Chủ nhiệm kiêm Chủ bút tờ báo Le Paria (Người cùng khổ). Đình cao có thể kể đến tác phẩm "Bản án chế độ thực dân Pháp. Lời tuyên ngôn đanh thép chống áp bức, bóc lột của nhà cầm quyền Pháp thể hiện một ngòi bút sắc bén, một trình độ lí luận uyên thâm, là thành quả lớn lao của quá trình kiên trì, cần cù tự học.
Để làm phong phú hơn nhãn quan chính trị của mình, Nguyễn Ái Quốc không chỉ dừng chân ở Pháp mà Người còn đến Italia, Đức, Thụy Sĩ, Anh,... để học hỏi mở mang tầm mắt và bổ trợ cho những kiến thức đọc trong sách vở, báo chí... Đặc biệt, Nguyễn Ái Quốc đã đặt chân đến Liên Xô, đất nước rộng lớn của cuộc Cách mạng Tháng Mười Nga vĩ đại. Trong thời gian ở Liên Xô, Nguyễn Ái Quốc đã tự học tiếng Nga, tham gia viết báo, làm việc ở Bộ Phương Đông. Bằng khả năng học tập phi thường, Người đã hoàn thành chương trình học ở Trường Quốc tế Lênin và nghiên cứu sinh ở Viện Nghiên cứu các vấn đề dân tộc và thuộc địa.
Từ đây, trên con đường dấn thân đấu tranh giành độc lập dân tộc, Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chi Minh vẫn luôn lấy việc học tập làm vũ khí. Xác định "học là để làm việc, làm người, làm chiến sĩ cách mạng". Học không chỉ ở trường, lớp mà còn ở khắp mọi nơi, mọi lúc. Học không chỉ với một thầy mà học ở rất nhiều thầy, từ công nhân, nông dân đến các nhà trí thức, chính khách, lãnh tụ. Học cả đối thủ, đối phương, học cả trong khi bị giam cầm trong nhà lao đế quốc. Học và hành gắn chặt vào nhau, học với hoạt động cách mạng, coi kết quả học tập cũng là kết quả đấu tranh. Học mọi điều nhưng không giáo điều, dập khuôn, không đi theo con đường mòn có sẵn, mà tất cả những điều thu nhận được đều thông qua bộ lọc từ chính ở trái tim và khối óc nhân văn của mình. Coi học là sáng tạo; học một hiểu mười, học ngoài hiểu cả trong. Xem xét hiện tượng, nhìn nhận bản chất. Soi kĩ từng mặt, từng phần để đánh giá toàn diện, toàn cục.
Hơn tất cả, từ khi trở thành lãnh tụ Dân tộc - Chủ tịch Đảng, Chủ tịch nước và dù đã ở vào tuổi "thất thập cổ lai hi, Bác Hồ của chúng ta vẫn không ngừng học, vẫn không ngừng tiếp thu cái mới, cái có ích cho bản thân và đất nước. Nơi làm việc và nơi ở của Bác hằng ngày đều luôn có nhiều sách báo, tài liệu. Bác khuyên mọi người học không phải để thăng quan tiến chức mà để phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân. Bác thường nói: "Giặc dốt" đáng sợ không kém gì "giặc đói". "Con đường để Việt Nam tiến lên, để non sông gấm vóc được tươi đẹp trường tồn chỉ có thể là con đường của khoa học, của trí thức". "Biết người, hiểu người - biết ta, hiểu ta thì mới có thể đánh thắng được kẻ thù, mới giữ được vị thế chủ động cả trên chiến trường lẫn trên bàn đàm phán, mới có sức mạnh tuyệt đối đi đến ngày thống nhất nước nhà, giang sơn - thu về một mối".
Đặc biệt đến mấy năm cuối đời, Bác vẫn dồn tâm huyết để học, để viết Bản Di chúc thiêng liêng như ngọn đèn pha soi sáng con đường cách mạng cho toàn Đảng, toàn Dân ta và cho cả bạn bè trên thế giới.
Tấm gương học, học mãi, học suốt đời của Bác Hồ đã, đang và mãi mãi là niềm tin son sắt và niềm cảm hứng vô biên cho tất cả mọi người dân yêu nước, nhất là cho lớp người cao tuổi trao truyền cho các thế hệ con cháu hôm nay và mai sau, để Việt Nam mãi mãi là "Quốc gia học tập" như lời Tổng Bí thư Tô Lâm tâm nguyện. Tổng Bí thư nhấn mạnh, Bác Hồ kính yêu của chúng ta là một tấm gương vĩ đại về tinh thần học tập không ngưng nghỉ, là biểu tượng tiêu biểu của tri thức sâu rộng. Tổng Bí thư nhắc lại triết lí vô cùng sâu sắc của Bác rằng: "Vì lợi ích mười năm thì phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người". Nên mọi người, không kể tuổi tác, địa vị xã hội hãy coi học tập và học tập suốt đời là quyền lợi và nghĩa vụ của mình. Ngày nay để đáp ứng yêu cầu của cách mạng trong tình hình mới, Đảng ta và Tổng Bí thư Tô Lâm phát động phong trào "Bình dân học vụ số", yêu cầu mọi người phải học thường xuyên, học suốt đời, học để nắm vững khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số... học để làm người ngày càng giỏi hơn, tốt hơn, văn minh hơn, hoàn thiện hơn, đặc biệt là để có phẩm chất cách mạng "vừa hồng vừa chuyên" để bứt tốc tiến vào kỉ nguyên mới, kỉ nguyên vươn mình của dân tộc, sánh vai cùng các cường quốc năm châu và góp phần phát huy truyền thống hiếu học của Dân tộc Việt Nam ngàn năm văn hiến và anh hùng.
