Nghiên cứu - Trao đổi 22/01/2026 08:19
NCT là lớp người có uy tín và vai trò quan trọng trong gia đình và xã hội, là người có công sinh thành, nuôi dạy con cháu, hình thành nhân cách, phát triển giống nòi, giáo dục lí tưởng và truyền thống văn hóa, đạo đức tốt đẹp của dân tộc cho thế hệ trẻ. NCT thể hiện vai trò trong: hoạt động kinh tế; tham gia, quyết định công việc gia đình; giáo dục, truyền thụ kĩ năng, kinh nghiệm, truyền thống văn hóa, đạo đức cho con cháu; chia sẻ tâm tư, tình cảm với con cháu, gìn giữ nề nếp gia đình. Còn trong cộng đồng, vai trò của người cao tuổi thể hiện thông qua việc truyền thụ kỹ năng, kinh nghiệm, giá trị văn hóa truyền thống; đóng góp ý kiến, tuyên truyền, phổ biến chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước và địa phương; tham gia đoàn thể, tổ chức chính trị - xã hội; hòa giải mâu thuẫn, xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc; tham gia công việc của họ hàng, dòng họ. Thông qua các vai trò này, NCT thể hiện được vị thế của mình trong gia đình và cộng đồng rất tích cực, nhận được sự ủng hộ, đánh giá cao của người thân, chính quyền, Nhân dân. Dù đứng ở vị thế nào, NCT cũng luôn là chỗ dựa vững chắc, là động lực góp phần xây dựng hạnh phúc gia đình và đảm bảo trật tự xã hội tại địa phương.
 |
Từ “Truyền thống Diên Hồng” cho đến các phong trào, mô hình tiêu biểu “NCT mẫu mực”, “Tuổi cao - Gương sáng”, “NCT tham gia xây dựng nông thôn mới”, “NCT tham gia xây dựng dòng họ không có người vi phạm pháp luật và tệ nạn xã hội”, “Ông bà, cha mẹ mẫu mực, con cháu thảo hiền”, “NCT tham gia phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc”, “NCT làm kinh tế giỏi” hiện nay, đã ngày càng khẳng định vai trò, vị trí quan trọng của NCT trong các hoạt động tập hợp lực lượng, góp phần lan tỏa chính sách đại đoàn kết toàn dân tộc, tạo sức mạnh tổng hợp, góp phần xây dựng và phát triển đất nước ngày càng giàu đẹp, văn minh.
Một là, đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền, tổ chức chính trị - xã hội, các tầng lớp Nhân dân đối với vai trò của Hội NCT và NCT trong giai đoạn hiện nay.Quán triệt, phổ biến tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về NCT; cổ vũ, phát huy truyền thống tốt đẹp, sức mạnh to lớn của các thế hệ NCT Việt Nam; tuyên truyền, giáo dục xóa bỏ, định kiến không đúng, những biểu hiện phân biệt đối xử tiêu cực về NCT; về trách nhiệm kính trọng, biết ơn công lao, đóng góp của NCT đối với đất nước; giúp đỡ, chăm sóc và phát huy vai trò NCT; thực hiện tốt chính sách của Đảng và Nhà nước đối với NCT; ý thức và trách nhiệm của mỗi cá nhân trong việc chủ động cho tuổi già.
Hai là, tổ chức thực hiện tốt chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về Hội NCT Việt Nam và NCT Việt Nam. Có chính sách phù hợp nhằm tạo điều kiện cho NCT phát huytrí tuệ, kinh nghiệm sống, đóng góp cho gia đình, cộng đồng, xã hội,phát huy vai trò trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Tạo cơ hội việc làm và phát triển kĩ năng cho NCT, bảo đảm an toàn thu nhập bên cạnh các chính sách trợ cấp xã hội và lương hưu, phúc lợi tổng thể cho NCT. Cácchính sách liên quan đến NCT gắn chặt với xóa nghèo đa chiều. Xóa “khoảng trắng” NCT thuộc diện hộ nghèo chưa có bảo hiểm y tế. Giảm dần hỗ trợ trực tiếp, chuyển sang hỗ trợ NCT có điều kiện phát triển sản xuất, kinh doanh, phát triển kinh tế, đồng thời từng bước kết hợp giữa hỗ trợ trực tiếp và hỗ trợ thông qua chính sách bảo hiểm cho NCT có hoàn cảnh khó khăn. Chú trọng các chính sách y tế, nâng cao chất lượng và hoàn thiện hệ thống chăm sóc sức khỏe NCT. Các chính sách về già hóa dân số có lồng ghép với các vấn đề về giới, tính đến các nhu cầu cụ thể của phụ nữ và nam giới cao tuổi. Bên cạnh đó, thiết lập hệ thống trợ giúp xã hội thông qua hoạt động công tác xã hội, huy động sự tham gia của gia đình, cộng đồng, các tổ chức xã hội. Xây dựng các thiết chế văn hoá ở cơ sở, tạo điều kiện cho NCT tham gia các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao.
Ba là, thực hiện nhiều giải pháp để đa dạng hóa nguồn thu nhập của NCT, đặc biệt là tăng tỉ lệ NCT có lương hưu; tăng tỉ lệ NCT có việc làm (nếu có khả năng và có nhu cầu), tăng tỉ lệ NCT được hưởng trợ cấp xã hội. Giảm độ tuổi tối thiểu được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội và phân biệt “chuẩn về tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội” căn cứ vào tuổi thọ trung bình hiện nay. Cải cách hệ thống hưu trí; đa dạng hóa các loại hình bảo hiểm, đặc biệt chú trọng đến các loại hình bảo hiểm tự nguyện, phù hợp với khả năng đóng góp và chi trả của người tham gia, có khả năng liên thông với các loại hình bảo hiểm khác. Trong đó chú trọng đến nhóm NCT thuộc các gia đình nghèo và cận nghèo.
Bốn là, đa dạng hóa các mô hình chăm sóc sức khỏe NCT tại cộng đồng, như: Lập sổ theo dõi sức khỏe NCT; khám sức khỏe định kì tại trạm y tế xã, phường. Phát triển hệ thống cơ sở chăm sóc dài hạn, cơ sở y tế khám chữa bệnh cho NCT; phát triển và đào tạo, bồi dưỡng kiến thức về lão khoa, phục hồi chức năng cho nhân viên, tình nguyện viên chăm sóc sức khỏe NCT. Bên cạnh hình thức “tự cung, tự cấp chăm sóc NCT” nên hình thành và phát triển nhanh “dịch vụ chăm sóc NCT”. Nhà nước cần có chính sách khuyến khích, hỗ trợ việc xây dựng, phát triển và đa dạng hóa các Trung tâm nuôi dưỡng, chăm sóc NCT (có chính sách ưu đãi về đất đai, vốn vay, đào tạo nguồn nhân lực,…). Hội NCT cần lồng ghép nội dung chăm sóc sức khỏe vào hoạt động của các câu lạc bộ NCT; tổ chức các hoạt động rèn luyện nâng cao sức khoẻ và hướng dẫn các thành viên, hội viên giữ gìn, bảo vệ và tăng cường sức khoẻ.
Năm là, Nhà nước cần đa dạng chính sách thu hút, khuyến khích, hỗ trợ NCT và doanh nghiệp sử dụng lao động cao tuổi. Gia đình và xã hội ủng hộ NCT tiếp tục làm việc phù hợp khả năng sức khỏe, chuyên môn. Chú trọng đào tạo nghề và đào tạo chuyển đổi nghề cho NCT. Phát huy mạnh mẽ vai trò của NCT trong tham gia xây dựng Đảng, chính quyền, đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, góp phần phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an ninh chính trị và trật tự, an toàn xã hội. Nâng cao chất lượng, hiệu quả chương trình phối hợp giữa Hội NCT Việt Nam với các Ban, bộ, ngành, Ủy ban MTTQ, các đoàn thể xã hội, các địa phương, góp phần phát huy trí tuệ, kinh nghiệm của NCT tham gia xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, phát triển kinh tế - xã hội, giữ gìn an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội.
Sáu là, Đề nghị Trung ương sớm tổng kết Chỉ thị số 59/CT-TW, ngày 27/9/1995, của Ban Bí thư Trung ương Đảng khóa VII “về chăm sóc NCT”, và ban hành Chỉ thị mới về bảo vệ, chăm sóc và phát huy vai trò của NCT trong tình hình mới. Quốc hội sửa đổi, bổ sung Luật NCT năm 2009, theo đó đề nghị bổ sung các điều quy định cụ thể hơn hoạt động phát huy vai trò NCT đặc biệt là các lĩnh vực về bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa; truyền thụ kĩ năng kinh nghiệm, giáo dục; phát triển kinh tế, giảm nghèo; giữ gìn an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, hòa giải mâu thuẫn, tranh chấp tại cộng đồng; xây dựng Đảng, chính quyền…Đề nghị bổ sung 1 điều quy định cụ thể các chính sách về đất đai, miễn giảm thuế thu nhập cho doanh nghiệp, tiền thuê đất, thuế đất, ưu đãi tín dụng cho hoạt động chăm sóc, phát huy vai trò NCT.
