Loay hoay lựa chọn
Một thực tế rất dễ nhận ra, đó là Việt Nam có tiềm năng phát triển kinh tế đêm phục vụ du lịch, tạo tiền đề thúc đẩy kinh tế. Tuy nhiên cho đến nay việc đẩy mạnh tiềm năng cho nền kinh tế đêm vẫn cứ “loay hoay” tại nhiều địa phương. Xuất phát điểm cho kinh tế đêm của Việt Nam được đánh giá là chậm chân so với các nước trong khu vực. Trên thế giới đã có nhiều thành phố phát triển kinh tế đêm, trở thành điểm du lịch nổi tiếng, trong đó phải kể tới các nước như Anh, Úc, Trung Quốc, Thái Lan, Quata... vì sự đóng góp rất lớn cho GDP các quốc gia này.
Nếu có thể dành sự so sánh, thì ngay với Thái Lan, mà nổi bật là thủ đô Bangkok cũng đã định danh trên bản đồ du lịch thế giới về nền kinh tế đêm, với nhiều mô hình phát triển rất hiệu quả. Du khách nước ngoài, trong đó có Việt Nam đều hứng thú với du lịch đêm ở “thành phố không bao giờ ngơi nghỉ” này. Bởi ở đây có các hoạt động vui chơi giải trí diễn ra suốt ngày đêm. Và đồng nghĩa với đó, là lợi nhuận thu lại rất đáng kể.
 |
| Những show diễn thực cảnh “Ký Ức Hội An” thu hút rất đông khán giả. |
Tại Việt Nam, một số địa phương có sức mạnh du lịch hàng đầu cả nước cũng đã và đang đẩy mạnh kinh tế đêm. Nhiều du khách khi đến với Hà Nội đều rất ấn tượng với văn hóa, ẩm thực, các danh lam thắng cảnh. Tuy nhiên đó chỉ là du lịch ban ngày, còn ban đêm ngoài “phố bia” Tạ Hiện, hay việc dạo phố, ăn uống nhiều món ngon ở lề đường thì sau 24 giờ, dường như các nhà hàng chuyên về ẩm thực, điểm vui chơi, nơi mua sắm đều đóng cửa.
Tại TP Hồ Chí Minh, qua khảo sát của một doanh nghiệp du lịch cho thấy, hơn 80% du khách muốn trải nghiệm “Saigon by night”, nhưng sau đó cũng chỉ có thể chọn như phố đi bộ Bùi Viện, phố đi bộ Nguyễn Huệ, hoặc ăn tối trên sông Sài Gòn hay tham dự các show nghệ thuật… vào khung giờ nhất định. Ngay cả Đà Nẵng hay Hội An, nơi được đánh giá là rất thu hút với du khách nước ngoài cũng lâm vào tình cảnh tương tự.
Theo các chuyên gia kinh tế, chi tiêu ban ngày của khách du lịch thường chỉ chiếm 30%, trong khi đó việc chi tiêu chủ yếu tập trung vào buổi tối nhưng lại thiếu những sản phẩm đặc trưng, khó “kích cầu” cũng như khó giữ chân khách lưu trú lâu dài. Như vậy, nếu không có kinh tế đêm, chúng ta đang bỏ phí tới 70% doanh thu.
Kinh tế ban đêm đang dần trở thành một phương thức cạnh tranh tầm quốc tế. Nhiều chuyên gia kinh tế cũng đánh giá những tiềm năng kinh tế đêm tại Việt Nam, mà trong đó nổi bật lên là những thành phố du lịch hàng đầu như TP Hồ Chí Minh, Hà Nội, Đà Nẵng, Hội An, Phú Quốc... Tuy nhiên, đâu là biện pháp đột phá cho các đô thị Việt Nam tận dụng lợi thế riêng, đó là câu hỏi vẫn đang làm đau đầu các nhà chức trách.
Lời giải nào cho bài toán kinh tế đêm
Phần lớn các quốc gia đã và đang phát triển kinh tế đêm, thì việc xác định khung giờ hoạt động kinh tế đêm từ 6 giờ chiều hôm trước đến 6 giờ sáng hôm sau gần như là công thức chung.
Chợ đêm là mô hình kinh tế đêm hiệu quả đối với du lịch, đóng góp lớn cho kinh tế địa phương, nâng cao thu nhập của người dân qua việc làm tăng chi tiêu của du khách, đồng thời làm đa dạng hóa các hoạt động vui chơi, giải trí. Nhiều hoạt động kinh tế đêm đã trở thành nét sinh hoạt văn hóa, đời sống của một bộ phận người dân địa phương và địa điểm không thể bỏ qua của khách du lịch. Đơn cử như một số chợ đêm đặc trưng tại Pleiku (Gia Lai), chợ hoa đêm Quảng Bá (Hà Nội), chợ đêm phố cổ Hà Nội nằm trên các tuyến phố kéo dài 3km từ phố Hàng Đào đến cổng chợ Đồng Xuân, hay nổi bật là chợ đêm Đà Lạt (Lâm Đồng) đã và đang thu hút sự quan tâm của du khách.
Tuy nhiên, nhiều địa phương dù đã chú ý phát triển nền kinh tế đặc biệt này nhưng tạo dựng các sản phẩm du lịch về đêm hấp dẫn du khách không đơn giản. Ngoài ẩm thực, mua sắm một vài vật kỉ niệm, các chợ đêm chưa tạo được dấu ấn.
Tại Đà Nẵng, kinh tế ban đêm hiện đang dần hình thành với những tiềm năng lợi thế sẵn có ban đầu. Tuy nhiên, thời gian hoạt động ban đêm của hầu hết các dịch vụ show diễn, khu vui chơi, du lịch đường thủy nội địa, nhà hàng, cơ sở chăm sóc sức khỏe, làm đẹp chỉ đến khoảng 23 - 24h đêm.
Việc chưa khai thác được những tiềm năng của kinh tế ban đêm đang khiến cho Đà Nẵng cũng như một số đô thị lớn trong cả nước lãng phí nguồn thu, đánh mất cơ hội để phát triển hơn nữa. Đà Nẵng đã và đang có những định hướng chiến lược, và được xác định là một trong những địa phương đi đầu để phát triển kinh tế đêm. Lãnh đạo TP Đà Nẵng cũng xây dựng nhiều kịch bản, nhiều chương trình cho nền kinh tế đêm này. UBND thành phố Đà Nẵng vừa đưa ra định hướng ưu tiên phát triển dịch vụ vui chơi, giải trí đêm mang chủ đề “bãi biển không ngủ”, đa dạng các dịch vụ vui chơi giải trí tại quận Ngũ Hành Sơn như: Phố đêm 24/7, với dịch vụ bar kết hợp ẩm thực, DJ, âm nhạc đường phố,…; kêu gọi đầu tư tàu lưu trú tiêu chuẩn 4-5 sao hoạt động trên vịnh Đà Nẵng; biểu diễn nghệ thuật ánh sáng tại công viên Phạm Văn Đồng; kéo dài thời gian hoạt động của các quán bar, nhà hàng dọc tuyến Bạch Đằng, Trần Hưng Đạo… ông Lê Trung Chinh, Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng đã khẳng định, việc phát triển kinh tế đêm để hỗ trợ cho phát triển du lịch là một trong những nhiệm vụ quan trọng thành phố đã đặt ra trong thời gian tới.
Tuy nhiên, nhiều vấn đề đặt ra khi muốn phát triển kinh tế đêm tại nhiều địa phương có thế mạnh về du lịch rất cần những dịch vụ mới như vui chơi giải trí, casino, mua sắm ở những trung tâm tổ hợp, ngay cả tận dụng điện ảnh, các không gian ảo... để thu hút du khách. Cùng với đó, việc đẩy mạnh phát triển kinh tế đêm cũng sẽ nảy sinh nhiều vấn đề, như ô nhiễm tiếng ồn, ảnh hưởng đến sinh hoạt đêm của người dân. Hay việc chiếm dụng trái phép không gian công cộng, các vấn đề rủi ro về cháy nổ, quá tải về dịch vụ công, hoặc phát sinh tình trạng chặt chém, ép giá, các vấn đề về an toàn thực phẩm, an sinh xã hội và có thể làm nảy sinh những băng nhóm tội phạm, bảo kê...
Điều mà chính quyền địa phương, cũng như các doanh nghiệp du lịch, doanh nghiệp cung ứng các dịch vụ cho nền kinh tế đêm đang hết sức quan tâm, đó là việc xây dựng hạ tầng và mở cửa khung pháp lí, có chính sách thu hút ưu đãi doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực này. Đặc biệt, cần có sự quy hoạch dài hạn và phát triển hạ tầng điện, nước, có kết nối giao thông công cộng, mạng lưới quản lí dịch vụ an ninh, an toàn. Khi có được những cơ chế, pháp lí hỗ trợ thì người dân lẫn doanh nghiệp mới dám bung sức ra để phát triển kinh tế đêm.
Đặc biệt, để các địa phương có thể phát triển được kinh tế đêm, cần xây dựng được những đặc trưng của từng khu vực. Như tại một hội thảo được tổ chức tại TP Đà Nẵng cách đây mấy năm, PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam đã phát biểu rằng, sản phẩm du lịch đêm của chúng ta rất “thiếu màu”. Chính vì thế, rất cần đa dạng các sản phẩm du lịch đêm mang đặc trưng của từng địa phương như du lịch văn hóa, du lịch ẩm thực đêm, du lịch mua sắm.
Phát triển loại hình kinh tế đêm đang trở thành một phần không thể thiếu của sự phát triển kinh tế, xã hội. Đó cũng là cách để Việt Nam hội nhập sâu rộng hơn với quốc tế, trở thành điểm đến thân thiện, an toàn của du khách quốc tế.
