Cụ ông 83 tuổi “thổi hồn” lịch sử qua guồng nước con rối

Từ vật liệu mộc mạc dựng nên ký ức Ngã ba Đồng Lộc

Không cần đến những vật liệu hiện đại hay kỹ thuật phức tạp, cụ Hảo lựa chọn những thứ gần gũi nhất của làng quê: Tre, nứa, gỗ, thép ly, ống nhựa… Tất cả được lắp ghép tỉ mỉ thành một mô hình chuyển động nhịp nhàng, trong đó guồng nước giữ vai trò trung tâm. Mỗi vòng quay không chỉ là chuyển động cơ học, mà còn là sự tái hiện những lát cắt ký ức, nơi hình ảnh các nữ thanh niên xung phong san lấp hố bom, vận chuyển đạn dược, giữ vững mạch máu giao thông giữa khói lửa chiến tranh hiện lên đầy xúc động.

Những chi tiết nhỏ như hình ảnh chiến sĩ lấp hố bom, đẩy xe chở vũ khí qua tuyến đường Ngã ba Đồng Lộc được khắc họa chân thực, sống động. Từng chuyển động của con rối hòa cùng vòng quay của guồng nước tạo nên một câu chuyện liền mạch, dễ hiểu, gần gũi với người xem.

Ở tuổi 83, cụ Nguyễn Trọng Hảo vẫn miệt mài bên những thanh tre, ống nhựa, bu lông và bánh răng cơ khí để sáng chế mô hình “guồng nước con rối”.

Điều đặc biệt ở mô hình “guồng nước con rối” không chỉ nằm ở ý tưởng mà còn ở cách thực hiện. Cụ Nguyễn Trọng Hảo không qua bất kỳ trường lớp đào tạo nào về mỹ thuật hay cơ khí. Tất cả đều được cụ tự mày mò, nghiên cứu và thử nghiệm.

Ở tuổi ngoài 80, việc lắp ráp những chi tiết cơ khí nhỏ, căn chỉnh chuyển động sao cho nhịp nhàng không phải là điều dễ dàng. Có những bộ phận, cụ phải làm đi làm lại nhiều lần mới đạt yêu cầu. Nhưng chính sự kiên trì ấy đã giúp mô hình vận hành trơn tru, tạo nên hiệu ứng sinh động như mong muốn.

Mỗi bánh răng, mỗi nhịp chuyển động đều được cụ chăm chút kỹ lưỡng. Không đơn thuần là một sản phẩm sáng tạo, đó còn là nơi cụ gửi gắm tình cảm, sự trân trọng đối với lịch sử quê hương.

Người dân trong thôn mỗi khi ghé xem đều không khỏi ấn tượng. Ông Nguyễn Minh Định (thôn 8, xã Can Lộc) chia sẻ: “Tôi nghe tin cụ Hảo chế tạo guồng nước con rối nên tò mò qua xem thử và cảm thấy thật bất ngờ, không nghĩ rằng một cụ già hơn 80 tuổi vẫn có đủ sức khoẻ, minh mẫn, tỉ mỉ và khéo léo để có thể làm được một mô hình sinh động như thế này, thật là hiếm có. Tôi vừa xem đã hiểu ngay câu chuyện lịch sử, thấy rõ những câu chuyện về Ngã ba Đồng Lộc mà trước đây chỉ nghe kể. Nay nhìn tận mắt, từng hình ảnh chuyển động, thấy lịch sử như gần hơn, rõ hơn”.

Sự ghi nhận ấy không chỉ là lời khen, mà còn là minh chứng cho giá trị mà mô hình mang lại, đó là giúp lịch sử trở nên gần gũi, dễ tiếp cận với mọi người, từ người lớn đến thế hệ trẻ.

Mô hình “guồng nước con rối” của cụ Nguyễn Trọng Hảo thể hiện sự sáng tạo và tình cảm sâu nặng của người dân với di tích.

Lặng lẽ giữ gìn ký ức quê hương

Không chỉ người dân địa phương, mô hình “guồng nước con rối” của cụ Nguyễn Trọng Hảo còn nhận được sự đánh giá cao từ những người làm công tác quản lý di tích. Đại diện Ban Quản lý Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc cho rằng đây là một cách làm mới mẻ, trực quan trong việc tuyên truyền, giáo dục truyền thống cách mạng.

Ông Lê Thanh Hoàn, Phó Giám đốc Ban Quản lý Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc và Khu tưởng niệm Lý Tự Trọng cho biết: “Mô hình guồng nước con rối của cụ Nguyễn Trọng Hảo thể hiện sự sáng tạo và tình cảm sâu nặng của người dân với di tích. Đây là một mô hình đầy sáng tạo đưa đến một cách giáo dục truyền thống rất hiệu quả, gần gũi, dễ nắm bắt và dễ hiểu đối với người xem”.

Thực tế, từ những vật liệu thô mộc của làng quê, cụ Hảo đã tái hiện không chỉ khung cảnh chiến tranh tại Ngã ba Đồng Lộc mà còn cả hình ảnh lao động, sản xuất của người dân trong thời kỳ ấy. Điều này giúp người xem có cái nhìn toàn diện hơn về một giai đoạn lịch sử khó khăn, khốc liệt nhưng rất đỗi tự hào, giai đoạn đó không chỉ có gian khổ, hy sinh mà còn có ý chí, nghị lực và tinh thần bền bỉ.

Ở tuổi 83, cụ Nguyễn Trọng Hảo vẫn ngày ngày bên mô hình của mình, chỉnh sửa từng chi tiết nhỏ để hoàn thiện hơn. Không ồn ào, không cầu kỳ, công việc của cụ diễn ra lặng lẽ, tỉ mẩn. Mỗi vòng quay của guồng nước không chỉ tái hiện một câu chuyện lịch sử, mà còn là sự tiếp nối của ký ức, của lòng tri ân đối với quá khứ. Qua đó, cụ góp phần giữ gìn và lan tỏa những giá trị lịch sử đến cộng đồng.

Từ một sáng kiến cá nhân, mô hình “guồng nước con rối” đã trở thành một cách kể chuyện độc đáo, mang lại hiệu quả thiết thực trong việc giáo dục truyền thống. Đó cũng là minh chứng cho vai trò của người cao tuổi trong đời sống xã hội ngày nay, các cụ không chỉ là những người lưu giữ ký ức, mà còn là những người tiếp tục sáng tạo, đóng góp bằng chính trải nghiệm và tâm huyết của mình.

Giữa nhịp sống hiện đại, hình ảnh cụ ông ngoài 80 tuổi miệt mài bên những bánh răng, những thanh tre mộc mạc gợi lên một cảm xúc đặc biệt. Đó là sự bền bỉ, là tình yêu quê hương và trên hết là khát vọng giữ gìn những giá trị lịch sử để thế hệ sau hiểu, trân trọng và tiếp nối.