Biến “rác vườn” thành sản phẩm xanh vươn ra đại dương

Những tàu mo cau thô ráp, từng bị bỏ quên ngoài vườn, qua bàn tay con người dần trở nên mềm mại, có hình hài, có giá trị. Nhìn từng sản phẩm hoàn thiện, người ta không chỉ thấy một món đồ thủ công, mà còn thấy cả sự sáng tạo và lao động bền bỉ.

Hồi sinh ký ức, làm mới giá trị xưa

Ít ai ngờ rằng mo cau - thứ từng bị xem là phế phẩm - nay lại trở thành nguyên liệu chính cho những sản phẩm mang giá trị kinh tế và thân thiện với môi trường. Từ túi xách, giỏ hoa, mũ, dép, đến lót ly, thùng rác… tất cả đều mang vẻ đẹp mộc mạc, gần gũi nhưng tinh tế.

Chị Võ Thị Thu Thôi, Giám đốc HTX Cau xanh Đất Quảng (áo xanh) trong Triển lãm “Made in Da Nang Expo 2026”

Ý tưởng này không đến một cách ngẫu nhiên. Nó được nuôi dưỡng từ ký ức tuổi thơ của chị Thu Thôi, khi những vật dụng từ mo cau từng hiện diện trong đời sống người dân vùng Tiên Phước. Nhưng theo thời gian, dưới áp lực của đồ nhựa tiện lợi, những sản phẩm truyền thống dần bị lãng quên.

Không chấp nhận sự mai một ấy, chị cùng một số phụ nữ địa phương bắt đầu khôi phục nghề cũ, đồng thời tìm cách làm mới để phù hợp với nhu cầu hiện đại. Từ những bước đi ban đầu còn nhiều bỡ ngỡ, họ dần tạo dựng được hướng đi riêng - vừa giữ hồn truyền thống, vừa đáp ứng thị hiếu thị trường.

Cuối năm 2022, tổ hợp tác đầu tiên được hình thành. Đầu năm 2023, các nghệ nhân được mời về làng cổ Lộc Yên để truyền dạy kỹ thuật đan lát. Đến cuối năm 2023, Hợp tác xã Cau Xanh đất Quảng chính thức ra đời với 22 thành viên góp vốn do chị Thu Thôi làm Giám đốc.

Du khách tìm hiểu sản phẩm độc đáo, thân thiện với môi trường trong Triển lãm “Made in Da Nang Expo 2026”.

Từ nền tảng đó, hợp tác xã từng bước phát triển, cho ra đời hơn 25 dòng sản phẩm thủ công mỹ nghệ. Các sản phẩm không chỉ đa dạng về mẫu mã mà còn được chăm chút kỹ lưỡng về chất lượng, từng bước khẳng định chỗ đứng trên thị trường.

Nâng cao năng suất, mở rộng thị trường

Một trong những yếu tố làm nên sức hút của sản phẩm mo cau chính là tính thân thiện với môi trường. Nguyên liệu được thu gom từ những tàu cau rụng theo mùa, hoàn toàn không gây tổn hại đến cây trồng hay hệ sinh thái.

Quy trình sản xuất cũng được thực hiện theo hướng “xanh”: Mo cau được ngâm mềm, xé sợi, phơi khô, đan thành sản phẩm, sau đó sấy và xử lý bằng keo sinh học để tăng độ bền và chống mốc. Không hóa chất độc hại, không rác thải nhựa - mỗi sản phẩm ra đời là một cam kết rõ ràng với môi trường sống.

Năm 2024, hợp tác xã được hỗ trợ 200 triệu đồng từ chương trình quản lý rừng bền vững do USAID tài trợ. Nguồn vốn này giúp đầu tư máy chẻ nan và máy hút ẩm, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Sản phẩm “Túi xách Mo Cau” được ngành chức năng công nhận đạt Ocop 3 sao năm 2024, tương lai có khả năng vươn tầm 4 sao.

Nếu trước đây, để hoàn thiện một sản phẩm cần đến hai ngày thì nay thời gian đã được rút ngắn đáng kể. Nhờ đó, thu nhập của các thành viên cũng được cải thiện.

Hiện mỗi tháng, hợp tác xã sản xuất hơn 300 sản phẩm, giá bán dao động từ 150.000 đến 300.000 đồng. Túi xách mo cau đã đạt chuẩn OCOP 3 sao và đang hướng tới nâng hạng. Sản phẩm không chỉ có mặt tại Đà Nẵng, Hà Nội, TP Hồ Chí Minh mà còn được khách hàng tại nhiều quốc gia như Hàn Quốc, Thái Lan, Pháp, Mỹ, Bồ Đào Nha ưa chuộng.

Dù đã có tín hiệu tích cực từ thị trường quốc tế, hợp tác xã vẫn chưa thể ký kết các đơn hàng lớn do hạn chế về nhân lực. Tuy nhiên, điều đó không làm giảm sự quyết tâm mở rộng sản xuất.

Tạo sinh kế và lan tỏa giá trị nhân văn

Không chỉ dừng lại ở phát triển kinh tế, mô hình này còn mang ý nghĩa xã hội sâu sắc. Nhiều phụ nữ, đặc biệt là những người có con nhỏ, có thể làm việc tại nhà, vừa chăm sóc gia đình, vừa có thu nhập ổn định. Có người trước đây chỉ quanh quẩn nội trợ, nay mỗi tháng có thể kiếm hơn 5 triệu đồng từ việc đan túi mo cau.

Đáng trân trọng hơn, hợp tác xã còn mở rộng cơ hội cho người khuyết tật. Hình ảnh một người mẹ ngày ngày đưa con gái thiểu năng trí tuệ đến học nghề đã trở nên quen thuộc. Ở đây, mỗi sản phẩm không chỉ là hàng hóa mà còn là kết tinh của nghị lực, của khát vọng vươn lên từ những con người kém may mắn.

Vùng quê Tiên Phước (Quảng Nam) trước đây từng được xem là “thủ phủ cau” với khoảng 1.000 ha trồng cau, mỗi năm cung cấp hàng triệu mo cau. Đây là nguồn nguyên liệu dồi dào nhưng trước đây chưa được khai thác hiệu quả.

Việc tận dụng mo cau không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn góp phần giữ gìn cảnh quan đặc trưng, gắn với phát triển du lịch cộng đồng. Trong bức tranh đó, sản phẩm của Hợp tác xã Cau xanh đất Quảng trở thành một điểm nhấn giàu tiềm năng.

Giữa nhịp sống hiện đại, khi sản phẩm công nghiệp ngày càng chiếm lĩnh thị trường, những chiếc túi mo cau - mộc mạc mà tinh tế - nhắc chúng ta rằng: Giá trị lớn nhất đôi khi bắt đầu từ những điều nhỏ bé, miễn là có đủ tâm huyết để nâng niu và biến chúng thành điều có ích cho cuộc đờinĐến Hợp tác xã Cau Xanh đất Quảng, không khí nơi đây rộn ràng nhưng không ồn ã. Trong không gian mộc mạc, những đôi bàn tay phụ nữ thoăn thoắt đan từng sợi mo cau, tỉ mỉ hoàn thiện từng chiếc túi, chiếc giỏ. Mỗi công đoạn đều đòi hỏi sự kiên nhẫn, khéo léo và cả một tình yêu âm thầm dành cho nghề.

Những tàu mo cau thô ráp, từng bị bỏ quên ngoài vườn, qua bàn tay con người dần trở nên mềm mại, có hình hài, có giá trị. Nhìn từng sản phẩm hoàn thiện, người ta không chỉ thấy một món đồ thủ công, mà còn thấy cả sự sáng tạo và lao động bền bỉ.