Hồn quê trong từng sợi đót

Hơn 150 năm bền bỉ với nghề truyền thống

Theo các bậc cao niên trong thôn, nghề làm chổi đót xuất phát từ nhu cầu sinh hoạt thường ngày của người dân. Từ nguồn nguyên liệu tự nhiên sẵn có, đặc biệt là cây đót, người dân đã chế tác nên những chiếc chổi mộc mạc nhưng bền chắc. Từ một nghề phụ, dần dần, làm chổi đót trở thành sinh kế của nhiều hộ gia đình trong thôn.

Quy trình làm chổi đót tưởng chừng đơn giản nhưng lại đòi hỏi sự công phu và tỉ mỉ. Từ việc chọn đót, phơi khô, phân loại cho đến bó, buộc, cắt tỉa… tất cả đều được thực hiện hoàn toàn thủ công. Người thợ phải có kinh nghiệm để lựa chọn những sợi đót đều, chắc, không giòn gãy, từ đó tạo nên những chiếc chổi bền đẹp, sử dụng lâu dài.

Người cao tuổi là lực lượng chính sản xuất ra những cây chổi đót mang thương hiệu làng nghề truyền thống chổi đót Hà Ân.

Ông Lê Tiến Lương, Chủ tịch Hội Nông dân xã Mai Phụ cho biết: Làng nghề chổi đót Hà Ân đã tồn tại và phát triển hơn 150 năm, xuất phát từ ý tưởng của người dân. Trước đây nguyên liệu được tận dụng từ nguồn tự nhiên sẵn có, sau này khi nhu cầu mua chổi tăng cao thì vùng nguyên liệu được thu mua từ Điện Biên, Lai Châu, thời điểm nguồn cung khan hiếm hơn thì người dân tìm mua thêm từ nước bạn Lào. Làng chổi đót Hà Ân đã tạo công ăn việc làm ổn định cho bà con trong thôn cũng như nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân. Năm 2016, làng nghề chổi đót Hà Ân được công nhận là làng nghề truyền thống và phát triển cho đến nay.

Hình ảnh những bó đót vàng óng phơi dọc lối làng, hay tiếng trò chuyện rôm rả của người dân trong lúc làm nghề đã trở thành nét đặc trưng của Hà Ân. Không chỉ là một nghề mưu sinh, làm chổi đót còn là một phần ký ức, một nét văn hóa gắn bó với bao thế hệ người dân nơi đây.

Trong bối cảnh nhiều nghề truyền thống đang dần mai một trước sự phát triển của sản xuất công nghiệp, việc làng chổi đót Hà Ân vẫn duy trì hoạt động ổn định là điều đáng trân trọng, minh chứng cho sức sống bền bỉ của một làng nghề gắn liền với đời sống nông thôn Việt Nam.

Người cao tuổi “giữ lửa” cho làng nghề

Ở thôn Hà Ân, những người gắn bó bền bỉ nhất với nghề lại chính là lớp NCT. Dù tuổi đã cao, nhiều cụ ông, cụ bà vẫn ngày ngày cần mẫn bên bó đót, tiếp tục công việc quen thuộc với sự tỉ mỉ và trách nhiệm.

Với họ, nghề làm chổi không chỉ để tăng thêm thu nhập mà còn là cách gìn giữ di sản của cha ông. Những kinh nghiệm quý báu được tích lũy qua hàng chục năm được truyền lại cho con cháu bằng chính sự hướng dẫn trực tiếp, qua từng thao tác cụ thể.

Những chiếc chổi đót được hoàn thiện một cách tỉ mỉ, chỉn chu chờ thương lái đến mua hàng, đưa ra thị trường.

Bà Lê Thị Tư, thôn Hà Ân chia sẻ: “Từ nhỏ tôi đã thấy ông tôi, rồi cha mẹ tôi cũng làm nghề này, từ nhỏ tôi theo cha mẹ để làm chổi cho đến nay già rồi vẫn còn làm được thì thấy vui. Nghề của cha ông để lại, bỏ đi thì tiếc lắm, nên còn sức là còn giữ, còn dạy cho con cháu”.

Trong bối cảnh hiện nay, khi nhiều lao động trẻ lựa chọn rời quê để tìm kiếm công việc khác, lực lượng làm nghề truyền thống có xu hướng thu hẹp. Điều đó càng làm nổi bật vai trò của NCT, họ không chỉ trực tiếp sản xuất mà còn giữ vai trò “truyền lửa”, giúp nghề không bị gián đoạn.

Không chỉ góp phần duy trì sản xuất, NCT còn là những “ký ức sống” của làng nghề. Họ lưu giữ những câu chuyện về quá trình hình thành, phát triển của nghề, về những giai đoạn thăng trầm, từ đó giúp thế hệ sau hiểu hơn về giá trị của lao động truyền thống.

Việc bảo tồn làng nghề chổi đót Hà Ân không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn là nhiệm vụ văn hóa. Trong đó, vai trò của NCT là đặc biệt quan trọng. Chính sự bền bỉ, tận tụy và tình yêu nghề của họ đã góp phần giữ gìn bản sắc quê hương trong dòng chảy của thời đại