Công nghệ chiết xuất dược liệu, vấn đề bức thiết cho sự phát triển đông dược thành phẩm

Có thể nói, công nghệ chiết xuất dược liệu có vai trò cực kì quan trọng trong việc quyết định đến chất lượng, độ an toàn và hiệu quả của đông dược thành phẩm. Đây là sự khác nhau giữa tân dược mà nguyên liệu được biết rõ về thành phần hóa học với đông dược có nguồn gốc cây cỏ, thành phần phức tạp và trong nhiều trường hợp còn chưa xác định được thành phần có tác dụng.
Mỗi đông dược thành phẩm có đạt được những yêu cầu của tiêu chuẩn hóa hay không cũng liên quan tới việc định lượng hoạt chất hay chất đặc trưng của mỗi dược liệu. Điều này được thực hiện bằng hai cách: Thiết lập những phổ hay sắc kí đồ đối chiếu của thành phẩm tiêu chuẩn để so sánh và tiến hành kiểm tra, kiểm soát toàn bộ quá trình sản xuất.

Theo ý kiến của một số chuyên gia, tình trạng phụ thuộc này là do nước ta chưa đầu tư đúng mức vào công nghệ tách chiết tinh khiết để khai thác nguồn dược liệu quý giá sẵn có. Trên thực tế, công nghiệp chiết xuất của chúng ta chưa phát triển, hầu như chưa có các nhà máy chiết xuất lớn theo đúng nghĩa của nó. Các cơ sở thường tự xây dựng các phân xưởng chiết xuất nhỏ phục vụ cho nhu cầu của riêng mình. Phương pháp chiết xuất chủ yếu vẫn là nấu cao, cô cao trực tiếp ở áp suất thường trong không khí và điều kiện nhiệt độ không chuẩn xác. Các cơ sở chiết dược liệu ở vùng trồng (nếu có) cũng chủ yếu là cơ sở nhỏ chế biến một loại cao nhất định với các trang thiết bị khá thô sơ. Một vài doanh nghiệp nắm bắt được sự phát triển của thị trường đã bắt đầu đầu tư các nhà máy chiết xuất ở các vùng nguyên liệu. Tuy nhiên, phần lớn các trang thiết bị của các nhà máy này vẫn chỉ dùng để “nấu cao” ở quy mô lớn có sự hỗ trợ của máy móc. Một số cơ sở nhỏ có thiết bị hiện đại hơn (chiết có gia nhiệt với các dung môi cồn, cồn - nước, cô thu hồi dung môi dưới áp suất giảm…) nhưng lại thiếu những quy trình chiết, các sản phẩm chiết có chất lượng cao đặc trưng cho cơ sở, có sản lượng đủ lớn cạnh tranh với nước ngoài. Việc đầu tư các thiết bị chiết xuất, các dây chuyền chiết xuất hiện đại cùng với các quy trình chiết xuất dược liệu tiên tiến, hiệu quả chỉ mới là ý tưởng hay mơ ước.

Ảnh minh hoạ
Ảnh minh hoạ

Những người làm việc trong các doanh nghiệp dược hẳn còn nhớ câu chuyện thu tiền tỉ từ việc chiết xuất maniferin, một hợp chất có tác dụng chữa bệnh zona vào những năm 80 của thế kỉ trước và đến nay chúng ta đã có thể sản xuất nguyên liệu mangiferin đạt độ tinh khiết 98 % - 101%, xuất khẩu sang Nga cả nguyên liệu và thuốc thành phẩm với trị giá khoảng 1 triệu USD/năm. Theo nhiều nhà nghiên cứu dược liệu, trong kho tàng thực vật nước ta không chỉ có xoài mà còn hàng trăm loài dược liệu có chứa hàm lượng lớn những hoạt chất quý giá dùng để sản xuất nguyên liệu bào chế thuốc thành phẩm như Taxol trong cây thông đỏ; Rurin và Troxerutin trong hoa hòe dùng để sản xuất thuốc làm bền thành mạch, dự phòng và trị liệu các bệnh lí xuất huyết; Curcumin và Quercetin trong nghệ dùng để sản xuất thuốc phòng chống khối u, hỗ trợ điều trị ung thư, viêm loét dạ dày tá tràng...; Shikimic acid trong tinh chất hoa hồi dùng để sản xuất Oseltamivir Phosphate có tác dụng phòng chống virus cúm A/H5N1 và H1N1, mối đe dọa lớn với thế giới và Việt Nam (đến nay, Việt Nam đã làm chủ công nghệ sản xuất Oseltamivir Phosphate từ acid Shikimic, phân lập từ quả hồi trên quy mô phòng thí nghiệm), Artemisinin trong thanh hao hoa vàng phục vụ sản xuất thuốc phòng chống sốt rét, đáp ứng nhu cầu thuốc trong nước và tham gia xuất khẩu; Vinblastin, Vincristin, Vindolin và Catharanthin từ cây dừa cạn làm nguyên liệu sản xuất thuốc điều trị bệnh ung thư; Sterol trong đậu tương dùng làm nguyên liệu sản xuất thuốc, sản phẩm bổ sung dinh dưỡng và bán tổng hợp các chất như Testosteron propionat, Ethinylestetradiol, DHEA; Carotenoid để làm thuốc chống lão hóa, chống ung thư từ quả gấc và hoa cúc vạn thọ; Lutein, Zeaxanthin từ hoa cúc vạn thọ để làm nguyên liệu bào chế thuốc Vicuva; Rotundin trong củ bình vôi dùng làm thuốc an thần, trấn tĩnh; Glycosid từ quả mướp đắng để sản xuất thức ăn chức năng làm giảm hàm lượng đường trong máu...

Điều đó cho thấy, với một tiềm năng hết sức to lớn, nếu có một đường hướng đúng đắn và mạnh dạn, công nghệ đầu tư hiện đại và tiên tiến, đội ngũ cán bộ nhân viên có trình độ cao và chuyên nghiệp thì chúng ta có thể tạo ra một sức bật mới, một sự chuyển biến về chất cho công cuộc phát triển công nghệ chiết xuất dược liệu, có thể làm được cái gọi là may “túi ba gang” cho ngành công ngiệp dược. Điều đáng mừng là, Đề án “Phát triển công nghiệp dược và xây dựng mô hình hệ thống cung ứng thuốc của Việt Nam giai đoạn 2007 - 2015 và tầm nhìn đến năm 2020” đã xác định: Xây dựng cơ sở chiết xuất hoạt chất tinh khiết từ dược liệu để bảo đảm 20% nhu cầu hoạt chất cho sản xuất thuốc vào năm 2015 và 30% vào năm 2020. Cũng trong năm 2007, Thủ tướng đã có quyết định số 43 và 61 về phát triển công nghiệp dược, trong đó có đề cập đến các vấn đề tăng cường đầu tư phát triển các cơ sở chiết xuất tinh khiết các hoạt chất từ dược liệu với mục tiêu là: Nghiên cứu tạo ra những công nghệ có chất lượng cao ở trong nước, kết hợp với nhập khẩu, làm chủ và ứng dụng công nghệ tiên tiến, hiện đại của nước ngoài để sản xuất nguyên liệu hoá dược phục vụ ngành công nghiệp dược và công nghiệp bào chế thuốc chữa bệnh, tiến tới chủ động sản xuất thuốc ở trong nước; nghiên cứu khai thác và sử dụng hiệu quả các hoạt chất thiên nhiên chiết tách, tổng hợp hoặc bán tổng hợp được từ các nguồn dược liệu và tài nguyên thiên nhiên quý giá và thế mạnh của nước ta, phục vụ tốt công nghiệp bào chế một số loại thuốc đặc thù của Việt Nam, đáp ứng nhu cầu chữa bệnh trong nước và xuất khẩu.

Quán triệt tinh thần của quyết định này, mới đây một số công ty dược đã khởi công xây dựng nhà máy chiết xuất dược liệu công nghệ cao như Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu Y tế Domesco, Công ty TNHH Nam dược... và đặc biệt là nhà máy chiết xuất và tổng hợp dược liệu của Công ty cổ phần Hóa - dược phẩm Việt Nam đạt 3 tiêu chuẩn: Thực hành tốt sản xuất thuốc theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO-GMP), thực hành tốt bảo quản thuốc (GSP) và hệ thống an toàn chất lượng phòng thí nghiệm (GLP) đã khánh thành tại Bắc Ninh với tổng công suất đạt 500 tấn nguyên liệu thành phẩm/năm.

BS Hoàng Khánh Toàn

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Công ty TNHH Medlatec Thanh Xuân bị phạt 30 triệu đồng do vi phạm về phòng chống dịch Covid-19

Công ty TNHH Medlatec Thanh Xuân bị phạt 30 triệu đồng do vi phạm về phòng chống dịch Covid-19

Những ngày này, toàn thành phố Hà Nội đang triển khai các biện pháp cấp bách để phòng chống dịch Covid -19 trước diễn biến ngày càng phức tạp của đại dịch này. Tuy nhiên, do không tuân thủ nghiêm các quy định mà Chính phủ ban hành nên mới đây, UBND quận Thanh Xuân đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế đối với Công ty TNHH Medlatec Thanh Xuân với số tiền là 30 triệu đồng.
Chuyện thoát khỏi xơ cứng bì của một kĩ sư cầu đường

Chuyện thoát khỏi xơ cứng bì của một kĩ sư cầu đường

Từng bôn ba khắp chiều dài đất nước, xây dựng biết bao nhiêu cây cầu, con đường nhưng khi về già ông Nguyễn Thế Mộc mắc phải căn bệnh nan y. 2 năm không tìm ra bệnh, mãi đến khi biết bệnh xơ cứng bì ông mất 5 năm đi khắp Nam khắp Bắc chạy chữa nhưng bệnh tình không thuyên giảm. May mắn đến với ông khi ông đặt trọn niềm tin vào Nam y tại Nhà Thuốc Thọ Xuân Đường…
Bệnh viện FV bắt đầu chiến dịch tiêm vắc-xin ngừa Covid-19 cho gần 5.000 công dân Pháp

Bệnh viện FV bắt đầu chiến dịch tiêm vắc-xin ngừa Covid-19 cho gần 5.000 công dân Pháp

Trong khi các đội quân tình nguyện FV đang tham gia tiêm chủng vắc xin phòng ngừa Covid-19 trong cộng đồng theo phân công của Sở Y Tế TP Hồ Chí Minh, thì ngày 29/7/2021, tại Bệnh viện FV, chiến dịch tiêm vắc-xin mũi thứ nhất cho 5.000 công dân Pháp và thân nhân tại phía nam Việt Nam cũng được bắt đầu.
Trúng gió: Cách phòng ngừa và chữa trị

Trúng gió: Cách phòng ngừa và chữa trị

Hàng năm trong những thời điểm giao mùa, khi thời tiết thay đổi đột ngột, lúc có áp thấp, mưa bão hoặc nhiều khí lạnh, những người có thân thể yếu, sức đề kháng kém rất dễ bị trúng gió.
Bộ Y tế cảnh báo 2 sản phẩm Xuyên Tâm Liên "nổ" công dụng kháng COVID-19 là giả mạo

Bộ Y tế cảnh báo 2 sản phẩm Xuyên Tâm Liên "nổ" công dụng kháng COVID-19 là giả mạo

Chiều 26/7, Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế thông báo trên thị trường đang xuất hiện 2 sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe viên uống Xuyên Tâm Liên CV19 (vỏ màu đỏ) và Xuyên Tâm Liên CV19 (vỏ màu xanh) có công dụng kháng COVID-19 là giả mạo...

Tin khác

Vụ công bố 12 loại thuốc trị Covid-19: Cục Quản lý Y Dược cổ truyền thừa nhận sơ suất

Vụ công bố 12 loại thuốc trị Covid-19: Cục Quản lý Y Dược cổ truyền thừa nhận sơ suất
Thông tin đến báo chí về vụ ban hành văn bản công bố 12 loại thuốc y dược cổ truyền (YDCT) hỗ trợ, điều trị Covid-19, Cục trưởng Cục Quản lý YDCD - Bộ Y tế thừa nhận "đây là sơ suất trong quá trình soạn thảo...".

Bộ Y tế thu hồi công văn về 12 loại thuốc y học cổ truyền phòng, hỗ trợ điều trị Covid-19

Bộ Y tế thu hồi công văn về 12 loại thuốc y học cổ truyền phòng, hỗ trợ điều trị Covid-19
Chỉ hơn một ngày sau khi công bố 12 loại thuốc y dược cổ truyền (YDCT) có tác dụng phòng và hỗ trợ điều trị Covid-19, sáng 26-7, Bộ Y tế đã có văn bản thu hồi công văn này.

Hà Nội xác nhận 21 ca dương tính SARS-CoV-2, 9 ca ở BV Phổi Hà Nội

Hà Nội xác nhận 21 ca dương tính SARS-CoV-2, 9 ca ở BV Phổi Hà Nội
Sáng nay (26.7), Sở Y tế Hà Nội thông tin Hà Nội tiếp tục ghi nhận thêm 21 trường hợp dương tính với SARS-CoV-2 tại 10 quận, huyện và phân bố ở 8 chùm ca bệnh.

Hoa khôi "nhờ vả" tiêm vaccine COVID-19 đã đăng tin sai sự thật

Hoa khôi "nhờ vả" tiêm vaccine COVID-19 đã đăng tin sai sự thật
Phó Chánh Thanh tra Bộ Y tế Nguyễn Văn Nhiên vừa ký chuyển hồ sơ vụ việc hoa khôi tiêm vaccine COVID-19 không cần đăng ký đến thanh tra Bộ Thông tin và Truyền thông để xem xét, xử lý.

Hoa khôi khoe tiêm vaccine Covid-19 không cần đăng ký: Bộ Y tế yêu cầu Bệnh viện Hữu nghị giải trình

Hoa khôi khoe tiêm vaccine Covid-19 không cần đăng ký: Bộ Y tế yêu cầu Bệnh viện Hữu nghị giải trình
Thanh tra Bộ Y tế vừa có công văn gửi Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị, yêu cầu giải trình về vụ việc báo chí đăng tải liên quan trường hợp một phụ nữ được tiêm vaccine phòng COVID-19 mà không cần đăng ký.

Hà Nội thêm 26 ca Covid-19 mới sáng 21-7, nhiều nhất ở quận Đống Đa và Hai Bà Trưng...

Hà Nội thêm 26 ca Covid-19 mới sáng 21-7, nhiều nhất ở quận Đống Đa và Hai Bà Trưng...
Sáng nay, 21-7, Sở Y tế Hà Nội thông báo, tính từ 18 giờ chiều qua đến 07 giờ ngày nay, trên địa bàn thành phố có thêm 26 ca Covid-19 mới, trong đó có 03 ca phát hiện qua sàng lọc cộng đồng.
Xem thêm
Công ty TNHH Medlatec Thanh Xuân bị phạt 30 triệu đồng do vi phạm về phòng chống dịch Covid-19

Công ty TNHH Medlatec Thanh Xuân bị phạt 30 triệu đồng do vi phạm về phòng chống dịch Covid-19

Những ngày này, toàn thành phố Hà Nội đang triển khai các biện pháp cấp bách để phòng chống dịch Covid -19 trước diễn biến ngày càng phức tạp của ...
Bệnh viện FV bắt đầu chiến dịch tiêm vắc-xin ngừa Covid-19 cho gần 5.000 công dân Pháp

Bệnh viện FV bắt đầu chiến dịch tiêm vắc-xin ngừa Covid-19 cho gần 5.000 công dân Pháp

Trong khi các đội quân tình nguyện FV đang tham gia tiêm chủng vắc xin phòng ngừa Covid-19 trong cộng đồng theo phân công của Sở Y Tế TP Hồ ...
Bộ Y tế cảnh báo 2 sản phẩm Xuyên Tâm Liên "nổ" công dụng kháng COVID-19 là giả mạo

Bộ Y tế cảnh báo 2 sản phẩm Xuyên Tâm Liên "nổ" công dụng kháng COVID-19 là giả mạo

Chiều 26/7, Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế thông báo trên thị trường đang xuất hiện 2 sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe viên uống Xuyên ...
Nghe kém ở người cao tuổi và cách khắc phục hiệu quả

Nghe kém ở người cao tuổi và cách khắc phục hiệu quả

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), lão thính là một vấn đề về sức khỏe phổ biến ở người cao tuổi nhưng lại không được quan tâm đúng ...
Có thể làm chậm sự lão hóa của mắt

Có thể làm chậm sự lão hóa của mắt

Theo quy luật tự nhiên, sự phát triển của con người tới khoảng 25 tuổi thì dừng lại, sau đó chuyển dần sang xu hướng thoái hóa. Đã là quy ...
Người cao tuổi cần đề phòng bệnh hen tái phát khi trời lạnh

Người cao tuổi cần đề phòng bệnh hen tái phát khi trời lạnh

Ở người cao tuổi (NCT) mắc bệnh hen, cần hết sức đề phòng các cơn hen cấp tái phát, bởi nếu không được xử trí kịp thời có thể dẫn ...
Khỏe mạnh và sống lâu

Khỏe mạnh và sống lâu

Chăm sóc, giữ gìn sức khỏe luôn là mối quan tâm của tất cả mọi người, ở mọi lứa tuổi.
Khỏe mạnh và sống lâu

Khỏe mạnh và sống lâu

Khi ta mệt mỏi, chán chường chính là lúc ta quên mất vui cười. Nhưng đó mới chính là lúc ta thật sự cần những tiếng cười thật lớn.
Quả mướp giải khát chữa bệnh

Quả mướp giải khát chữa bệnh

Nói đến quả mướp người ta thường nghĩ ngay đến món canh mướp, mùng tơi và rau đay nấu với cua đồng hoặc tôm khô ăn kèm với vài quả ...
Phiên bản di động