Người cao tuổi có nên bỏ cơm?

Điều đáng lo là từ giảm lượng cơm trong bữa ăn, nhiều người lại chuyển sang gần như không ăn tinh bột: sáng ăn rất ít, trưa nửa bát cơm, tối chỉ ăn rau, trong khi thịt, cá, trứng, sữa cũng không ăn được bao nhiêu.

Sau một thời gian, cân nặng có thể giảm nhưng sức khỏe chưa chắc tốt hơn. Bác sĩ lưu ý 5 thay đổi người cao tuổi có thể gặp khi ăn quá ít.

1. Dễ mệt, thiếu sức

Cơm là nguồn carbohydrate quen thuộc, sau tiêu hóa cung cấp glucose để cơ thể sử dụng làm năng lượng. Nếu giảm cơm nhưng thay thế bằng khoai, ngô, yến mạch, bánh mì, các loại ngũ cốc hoặc nguồn năng lượng phù hợp khác thì không đáng lo.

Khi cắt cơm đồng thời tổng lượng thức ăn cũng giảm mạnh, cơ thể không nhận đủ năng lượng. Người cao tuổi vốn thường ăn ít, khả năng hấp thu và dự trữ năng lượng cũng kém hơn nên dễ biểu hiện mệt mỏi, thiếu sức, vận động một chút đã thấy đuối.

Chế độ ăn bảo đảm dinh dưỡng ở Trung tâm Dưỡng lão ban ngày ở Hà Nội. Ảnh: Minh hoạ

2. Giảm cân nhưng mất cơ

Nhiều người thấy giảm được 3-4 kg sau khi bỏ cơm và cho rằng đó là tín hiệu tốt. Nhưng ở tuổi 60-70, giảm cân quá nhanh không phải lúc nào cũng có lợi.

Nếu giảm năng lượng quá mức, ăn không đủ protein và ít vận động, phần mất đi có thể không chỉ là mỡ mà còn có khối cơ. Đùi, bắp chân nhỏ dần; đứng lên khỏi ghế phải chống tay; đi cầu thang khó hơn hoặc đi bộ một đoạn đã mỏi chân.

Với người cao tuổi, giữ cơ bắp cũng chính là giữ khả năng tự đi lại và tự chăm sóc bản thân.

3. Chóng mặt, choáng váng khi vận động

Không phải cứ chóng mặt là do “thiếu cơm”. Ở người cao tuổi, triệu chứng này có thể liên quan đến huyết áp, thiếu máu, rối loạn tiền đình, tim mạch, thuốc đang sử dụng và nhiều nguyên nhân khác.

Đặc biệt, người đái tháo đường đang dùng insulin hoặc một số thuốc có nguy cơ gây hạ đường huyết nếu tự ý cắt mạnh carbohydrate mà không điều chỉnh thuốc phù hợp có thể tăng nguy cơ hạ đường huyết. Khi run tay, vã mồ hôi, đói cồn cào, lú lẫn hoặc choáng váng, cần kiểm tra đường huyết nếu có điều kiện và xử trí phù hợp.

4. Ăn ngày càng ít, dễ thiếu dinh dưỡng

“Đường phải kiêng”, “mỡ phải kiêng”, “cơm phải bớt”, “thịt đỏ phải hạn chế”, “ăn mặn không được”… Nếu áp dụng quá mức, người cao tuổi có thể dần không biết mình còn được ăn gì.

Trong khi đó, cơ thể vẫn cần đủ năng lượng, protein để duy trì cơ, chất béo phù hợp, cùng vitamin, khoáng chất và chất xơ.

Mục tiêu không phải càng ăn ít càng tốt, mà là ăn đủ và ăn đúng.

5. Sức chân, khả năng vận động giảm

Suy yếu không xảy ra chỉ vì thiếu một bát cơm mà thường là hệ quả của việc ăn không đủ năng lượng, không đủ protein và ít vận động kéo dài. Cơ thể yếu dần, đứng lên ngồi xuống khó hơn, đi bộ chậm hơn, khả năng giữ thăng bằng kém hơn. Khi sức cơ giảm, nguy cơ té ngã và mất khả năng tự lập cũng đáng quan tâm.

Tháp cân đối dinh dưỡng người cao tuổi cần biết

Không cần sợ cơm, nhưng phải ăn phù hợp

Người cao tuổi vẫn có thể ăn cơm, nhưng không có một định lượng chung áp dụng cho tất cả. Người vận động nhiều có nhu cầu khác người ít vận động; người đái tháo đường cần tính đến tổng lượng carbohydrate và thuốc đang sử dụng; người thừa cân có thể cần giảm tổng năng lượng. Ngược lại, người đang gầy, mất cơ, mới ốm dậy hoặc ăn uống kém lại có nhu cầu khác.

Giảm cơm không có nghĩa là bỏ tinh bột. Nếu muốn giảm cơm trắng, có thể thay đổi linh hoạt bằng khoai, ngô, yến mạch, các loại ngũ cốc hoặc nguồn carbohydrate phù hợp khác.

Một bữa ăn nên có rau, nguồn protein như cá, thịt, trứng, đậu phụ; một lượng tinh bột phù hợp và chất béo tốt với lượng vừa phải. Trong ngày có thể bổ sung trái cây, sữa hoặc thực phẩm tương đương tùy tình trạng sức khỏe.

Đừng chỉ chăm chăm giảm cơm mà quên protein và vận động. Ngoài đi bộ, người cao tuổi có thể tập các bài sức mạnh phù hợp như đứng lên - ngồi xuống từ ghế, nâng gót chân… tùy thể trạng.

Người cao tuổi cần tránh là ăn quá nhiều cơm khi ít vận động, nhưng cũng không nên cực đoan cắt cơm, cắt tinh bột, ăn quá ít để rồi cả cân nặng và cơ bắp cùng đi xuống.