 |
| Ông Nguyễn Khánh Ngọc, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam, Đại biểu Quốc hội khóa XVI cho biết, truyền thông chính sách cần được đổi mới mạnh mẽ để nâng cao hiệu quả và tạo dựng sự đồng thuận xã hội. |
Trong tiến trình phát triển của mỗi quốc gia, chính sách chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi được xã hội thấu hiểu, đồng thuận và chủ động thực hiện. Một chủ trương đúng đắn, một đạo luật tiến bộ nếu không đến được với người dân hoặc không được giải thích đầy đủ thì rất khó đi vào cuộc sống. Chính vì vậy, truyền thông chính sách ngày càng được nhìn nhận không chỉ là công đoạn hỗ trợ mà là một phần cấu thành của quá trình xây dựng và thực thi chính sách.
Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, thực hiện những mục tiêu phát triển mới theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật cũng như Kết luận số 09-KL/TW về hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật Việt Nam, yêu cầu đối với công tác truyền thông chính sách càng trở nên cấp thiết.
Không khó để nhận thấy những thay đổi sâu sắc của môi trường truyền thông hiện nay. Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số, mạng xã hội và các nền tảng truyền thông mới đã làm thay đổi cách thức tiếp nhận thông tin của người dân. Nếu trước đây, các cơ quan nhà nước gần như nắm vai trò chủ đạo trong việc cung cấp thông tin thì hiện nay, mỗi người dân đều có thể trở thành một “trung tâm phát tán thông tin”. Thông tin lan truyền nhanh hơn, đa chiều hơn nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ xuất hiện các luồng thông tin sai lệch, thiếu kiểm chứng.
Trong bối cảnh đó, truyền thông chính sách không thể dừng lại ở việc công bố thông tin hay giải thích nội dung văn bản pháp luật sau khi được ban hành. Nhiệm vụ quan trọng hơn là giúp người dân hiểu đúng bản chất của chính sách, nhận diện được lợi ích mà chính sách mang lại, từ đó hình thành sự đồng thuận và chủ động tham gia thực hiện.
|
| Người dân tìm hiểu các thông tin về chính sách, pháp luật qua các kênh thông tin chính thống |
Theo ông Nguyễn Khánh Ngọc – Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam, Đại biểu Quốc hội khóa XVI, hiện nay có nhiều vấn đề mới được đặt ra trong công tác xây dựng và thực thi chính sách, pháp luật; kể cả đối với những vấn đề không mới thì cách tiếp cận và phương thức tổ chức thực hiện cũng đã có nhiều thay đổi. Yêu cầu về chất lượng và hiệu quả ngày càng cao. Trong xây dựng chính sách, pháp luật hiện nay đã áp dụng các tiêu chí đánh giá cụ thể, vì vậy truyền thông chính sách không chỉ dừng lại ở việc cần thiết mà còn phải bảo đảm hiệu quả, có kết quả đo đếm được, với mục tiêu cuối cùng là giúp người dân hiểu đúng, đồng thuận và tổ chức thực hiện chính sách.
Về yêu cầu đổi mới công tác truyền thông chính sách trong giai đoạn hiện nay, Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam cho rằng mặc dù chủ trương truyền thông chính sách và việc lấy ý kiến nhân dân đối với các dự thảo văn bản quy phạm pháp luật đã được triển khai nhiều năm qua và đạt được nhiều kết quả tích cực, song bối cảnh mới đang đặt ra những yêu cầu mới. Công tác này cần được đổi mới mạnh mẽ hơn, hướng tới chất lượng, hiệu quả và tạo dựng sự đồng thuận xã hội đối với các chính sách được ban hành.
Theo ông Nguyễn Khánh Ngọc, trước hết cần đổi mới mạnh mẽ tư duy và thống nhất nhận thức về tầm quan trọng của truyền thông chính sách để có cách tiếp cận phù hợp. Truyền thông chính sách không chỉ đơn thuần là hoạt động tuyên truyền, phổ biến pháp luật mà phải hướng tới mục tiêu củng cố niềm tin vào chính sách, pháp luật; hình thành ý thức và hành vi tuân thủ pháp luật; đồng thời nâng cao năng lực pháp lý của công dân và cộng đồng. Nói cách khác, công tác này phải làm cho pháp luật thấm sâu vào nhận thức và tình cảm của mỗi người dân, để người dân tự giác chấp hành pháp luật, tin tưởng rằng pháp luật là công cụ bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, đồng thời coi việc tuân thủ pháp luật là một hành vi văn minh, có văn hóa.
Thứ hai, theo ông Nguyễn Khánh Ngọc, cần phân loại và cá thể hóa đối tượng trong truyền thông chính sách để lựa chọn nội dung, phương thức phù hợp với từng nhóm. Không thể áp dụng một cách thức tuyên truyền chung cho mọi đối tượng bởi mỗi nhóm người có đặc điểm, nhu cầu và mức độ quan tâm khác nhau đối với các vấn đề pháp luật. Do đó, nội dung và phương pháp truyền thông cần được “may đo” phù hợp với từng nhóm cụ thể. Nếu vẫn duy trì cách tiếp cận “một thông điệp cho tất cả”, hiệu quả truyền thông sẽ khó đạt như mong muốn.
Thứ ba, Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam cho rằng cần chuyển mạnh từ truyền thông một chiều sang truyền thông hai chiều. Nếu chỉ truyền đạt thông tin mà không lắng nghe phản hồi từ xã hội thì rất khó đánh giá hiệu quả thực chất của công tác truyền thông. Khi đưa ra một chính sách, cần hiểu người dân nghĩ gì về chính sách đó; nếu người dân đồng thuận thì phải làm rõ nguyên nhân của sự đồng thuận, còn nếu chưa đồng thuận thì cũng cần tìm hiểu nguyên nhân để có sự trao đổi, giải thích thấu đáo hơn. Chính quá trình tương tác này mới tạo nên sự đồng thuận bền vững.
Ông Nguyễn Khánh Ngọc cũng nhấn mạnh rằng một yêu cầu quan trọng của truyền thông chính sách là sau khi lắng nghe phải có sự phản hồi. Những ý kiến xác đáng xuất phát từ thực tiễn cần được nghiên cứu, tiếp thu nhằm hoàn thiện chính sách. Truyền thông chính sách không chỉ nhằm giải thích chính sách mà còn phải góp phần giúp chính sách ngày càng sát thực tiễn và khả thi hơn.
Thứ tư, theo ông Ngọc, cần đẩy mạnh truyền thông chính sách từ sớm, từ xa. Trong nhiều năm qua, hoạt động truyền thông chủ yếu tập trung vào giai đoạn sau khi chính sách đã được định hình và văn bản pháp luật đã được ban hành. Đây là cách làm truyền thống và vẫn cần thiết, nhưng chưa đủ. Điều quan trọng hơn là người dân cần được tiếp cận và hiểu chính sách ngay từ giai đoạn đầu, trước khi chính sách được luật hóa. Cách tiếp cận này cũng phù hợp với yêu cầu tăng cường công khai, minh bạch và lấy ý kiến các đối tượng chịu tác động trong quá trình xây dựng văn bản quy phạm pháp luật.
Theo ông Nguyễn Khánh Ngọc, khi người dân hiểu và đồng thuận từ sớm thì các bước tiếp theo sẽ thuận lợi hơn rất nhiều. Khối lượng tuyên truyền sau khi chính sách được ban hành sẽ giảm, việc tổ chức thực hiện cũng dễ dàng hơn. Người dân sẽ hiểu rằng chính sách được lựa chọn là giải pháp phù hợp nhất trong điều kiện thực tế, dù chưa hẳn là giải pháp hoàn hảo. Đặc biệt, trong bối cảnh bùng nổ thông tin và mạng xã hội hiện nay, nếu các cơ quan có thẩm quyền không chủ động cung cấp và dẫn dắt thông tin chính thống từ sớm thì rất dễ rơi vào thế bị động trước những luồng thông tin thiếu chính xác hoặc sai lệch.
