Bốn cuộc cải cách vẫn ì ạch chưa xong sách giáo khoa

Nền giáo dục ở bất cứ quốc gia nào cũng phải xây dựng chương trình tiên tiến, bộ sách giáo khoa (SGK) chuẩn. Nước ta từ sau Cách mạng tháng Tám (1945) đến nay đã trải qua 4 cuộc cải cách giáo dục, 4 lần thay đổi Chương trình - Sách giáo khoa (CT-SGK)…

Kì 1: Kì vọng lớn...

Lần thứ nhất, trong kháng chiến chống Pháp, năm 1950 Chính phủ Cụ Hồ thực hiện chương trình giáo dục phổ thông 9 năm, SGK rất ít.

Lần thứ hai, từ năm 1956 ở miền Bắc tiến hành chương trình 10 năm, xác định “giáo dục phổ thông trở thành nền tảng văn hóa của đất nước, là sức mạnh tương lai của dân tộc”. Bộ SGK do một nhóm Giáo sư làm chỉ trong 1 năm.

Lần thứ ba, sau Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IV (1976), Bộ Chính trị (Khóa IV) ra Nghị quyết số 14-NQ/TW ngày 11/01/1979 về cải cách giáo dục theo nguyên lí “học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, nhà trường gắn liền với xã hội”. Sau khi thống nhất đất nước, miền Bắc vẫn thực hiện giáo dục phổ thông 10 năm, miền Nam tiếp tục duy trì hệ 12 năm. Nghị quyết số 14 nêu mục tiêu “làm tốt việc chăm sóc và giáo dục thế hệ trẻ ngay từ thuở ấu thơ”, đặt ra yêu cầu “Xây dựng chương trình, SGK chuẩn” và thực hiện thống nhất trong cả nước giáo dục phổ thông hệ 12 năm. Cuộc cải cách lần này, phải làm lại toàn bộ SGK.

Lần thứ tư, ngày 9/12/2000, Quốc hội Khóa X ban hành Nghị quyết số 40/2000/QH10 về “Đổi mới chương trình giáo dục phổ thông”, thực hiện giáo dục bắt buộc. Hội nghị lần thứ 8, Khóa XI BCH Trung ương Đảng ban hành Nghị quyết số 29-NQ/TW ngày 4/11/2013 “về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo”. Năm sau, Quốc hội Khóa XIII ban hành Nghị quyết số 88/2014 /QH13 về “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục”. CT-SGK lại phải làm mới.

Bốn cuộc cải cách vẫn ì ạch chưa xong sách giáo khoa
Ảnh minh họa

Trong bốn thập kỉ (1980-2020), Đảng, Quốc hội có 4 Nghị quyết; Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ cũng có nhiều Nghị quyết, Nghị định, Quyết định, Chỉ thị và Bộ GD&ĐT càng có nhiều văn bản quy phạm pháp luật về cải cách giáo dục. Đi liền với các cuộc cải cách, trọng tâm là xây dựng CT-SGK cho từng cấp học.

Những năm kháng chiến chống Pháp, áp dụng SGK của Pháp cho chương trình 9 năm. Sau năm 1954, thực hiện chương trình 10 năm và sau 1980 thực hiện chương trình 12 năm ngành giáo dục tiếp thu nội dung SGK ở một số nước có nền giáo dục tiên tiến (Pháp, Đức, Anh, Mỹ, Nga), chủ yếu là các môn khoa học tự nhiên. Hồi đầu một nhóm giáo sư, trí thức biên soạn SGK phổ thông (hệ 10 năm) làm chỉ trong nửa năm, kinh phí không đáng kể, áp dụng ổn định hệ phổ thông 10 năm (từ năm học 1956-1957 cho đến năm học 1980-1981). Chương trình đó đào tạo ra một thế hệ anh hùng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ và chiến tranh bảo vệ Tổ quốc.

Sau Nghị quyết số 14 của Bộ Chính trị và chủ trương của Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ), thống nhất hệ thống giáo dục phổ thông 12 năm trong cả nước, cuốn sách Tiếng Việt lớp 1 đầu tiên được áp dụng năm 1981, mở đầu cho SGK mới, cải tiến chữ viết. Tiếp đến, lần lượt biên soạn thay SGK cho đến lớp 12. Tuy nhiên, những năm 80 thế kỉ trước do khủng hoảng kinh tế và ảnh hưởng của chiến tranh biên giới, việc cải cách giáo dục co lại với chủ trương thay đổi CT-SGK theo cách mỗi năm thay một lớp nên kéo dài từ năm 1981 đến năm 1992. Năm 1993, Chính phủ vay của Ngân hàng Thế giới 78 triệu USD cho Dự án phát triển tiểu học, chủ yếu để làm SGK. Vậy là, SGK vừa làm xong lại bỏ để làm mới!

Sau khi Quốc hội Khóa X ban hành Luật Giáo dục (1998), đồng thời ban hành Nghị quyết số 40/2000/QH10 ngày 9/12/2000 về “Đổi mới chương trình giáo dục phổ thông” với mục tiêu: “Xây dựng nội dung, chương trình, phương pháp giáo dục, SGK mới…” thì từ đó lại diễn ra triền miên suốt 20 năm qua chưa xong bộ SGK.

Giai đoạn này, Bộ GD&ĐT hình thành một chức năng “rất quan trọng”, chủ yếu là tập trung mọi nỗ lực xây dựng đề án, dự án, quản lí dự án, trong đó có hơn 10 dự án lớn, tiêu tốn hàng tỉ USD. Chỉ riêng đầu tư cho thiết bị trường học (2002-2007) ngân sách chi hơn 14.000 tỉ đồng (đã xảy ra một số vụ án tham nhũng). Báo cáo của Bộ GD&ĐT trước Ủy ban Thường vụ Quốc hội tháng 9/2009 có nêu: “Chính phủ đã sử dụng nguồn vốn ODA để hỗ trợ cho nguồn lực về tài chính cho việc đổi mới chương trình thông qua các chương trình, dự án”. Năm 2008 ngân sách chi 2.830 tỉ đồng để làm “Dự án đổi mới chương trình giáo dục, SGK và tài liệu giảng dạy”…

Năm 2011, Bộ GD&ĐT (do đồng tác giả là Bộ trưởng Phạm Vũ Luận và Thứ trưởng Nguyễn Vinh Hiển) trình Quốc hội một Dự án “khổng lồ” cần 70.000 tỉ đồng (3,4 tỉ USD) cho cải cách giáo dục. GS Hồ Ngọc Đại nói trong chương trình VTC 14 ngày 28/8/2018: “Đó là số tiền một con số 7 và 13 con số không”; “Không hơn gì cái cũ đâu... không hơn gì hết. Bản chất vẫn thế!”...

Rõ ràng, thực hiện cải cách giáo dục từ năm học 1980-1981 đến nay, Bộ GD&ĐT liên tục thay đổi CT-SGK. Sách in năm nào học sinh chỉ được dùng năm ấy. Có loại SGK tiểu học phải viết trực tiếp vào là cách không nước nào trên thế giới làm cả! Sách tham khảo cũng độc quyền do Nhà Xuất bản Giáo dục phát hành gấp hàng chục lần SGK chính thức. Theo GS.TSKH Nguyễn Xuân Hãn (Đại học Quốc gia Hà Nội), thì: “Hằng năm, lượng in ấn SGK và sách tham khảo chiếm khoảng 85% sản lượng in sách của quốc gia, 200 triệu bản cho khoảng 2.500 đầu sách. Ở bậc học phổ thông, học sinh lớp 1 có tới 80 cuốn sách, còn từ lớp 2 đến lớp 12 có từ 100 đến 500 cuốn sách. Nếu chồng các cuốn SGK, sách tham khảo của mỗi lớp thì chiều cao của chồng sách cao hơn chiều cao mỗi học sinh”. (còn nữa)

Kim Quốc Hoa

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Bốn thập kỉ bổ nhiệm Giáo sư, Phó giáo sư

Bốn thập kỉ bổ nhiệm Giáo sư, Phó giáo sư

Việc xét công nhận GS, PGS ở nước ta hình thành 3 cấp Hội đồng: Cấp cơ sở (trường - cụm trường, viện nghiên cứu), cấp ngành - liên ngành và cấp Nhà nước. Ứng viên nộp hồ sơ cho Hội đồng cơ sở để xét từ dưới lên.
Bốn thập kỉ Bổ nhiệm Giáo sư, Phó giáo sư

Bốn thập kỉ Bổ nhiệm Giáo sư, Phó giáo sư

Nhà nước ta chủ trương phong học hàm Giáo sư, Phó giáo sư (GS, PGS) từ năm 1976. Năm 1980 Chính phủ quyết định công nhận đợt đầu. Từ đó, cứ đến hẹn lại lên, một hoặc hai năm một đợt, các ứng viên lập hồ sơ trình lên 3 cấp Hội đồng xem xét, công nhận…
Ai cũng tham lợi thì nước sẽ nguy

Ai cũng tham lợi thì nước sẽ nguy

Cuộc đời Hồ Chí Minh là tấm gương mẫu mực tuyệt vời về rèn luyện đạo đức cách mạng cần, kiệm, liêm, chính để chúng ta noi theo. Đạo đức cần, kiệm, liêm, chính luôn luôn được Người thực hiện một cách mẫu mực, gắn chặt với sự nghiệp phục vụ Tổ quốc, phụng sự Nhân dân.
Nỗi lo nhân lực khi tỉ lệ NCT tăng nhanh

Nỗi lo nhân lực khi tỉ lệ NCT tăng nhanh

Trong hàng chục năm qua, nhiều hội nghị, hội thảo quốc tế và quốc gia được tổ chức bàn về Già hóa dân số, dân số già và nỗi lo về thiếu nguồn lực trầm trọng trong tương lai nhưng kết quả vẫn còn rất hạn chế mặc dù có nhiều khuyến nghị, cảnh báo, giải pháp…
Để thông điệp yêu thương được lan tỏa

Để thông điệp yêu thương được lan tỏa

Xã hội càng phát triển, vai trò, vị trí của phụ nữ ngày càng được khẳng định. Tuy nhiên, hiện nay tình trạng “trọng nam khinh nữ”, bạo lực gia đình vẫn còn xảy ra.

Tin khác

Vợ chồng và nghệ thuật chia sẻ trong cuộc sống

Vợ chồng và nghệ thuật chia sẻ trong cuộc sống
Khi một cặp vợ chồng chung sống với nhau, hạnh phúc hay bất hạnh luôn có ảnh hưởng lẫn nhau. Nhất là trong hoàn cảnh một người đang phải đối mặt với khó khăn thách thức và cả sự thất bại, tức khắc người kia thấy phải có trách nhiệm chia sẻ gánh nặng đó với người mình yêu thương. Vì vậy nếu chẳng may người bạn đời của bạn cũng đang buồn rầu, chán nản về một vấn đề nào đó, bạn hãy thể hiện sự quan tâm và tình yêu chân thành của mình, bằng cách:

Dân vận và “quan vận”

Dân vận và “quan vận”
Công tác “quan vận” là cách nói nôm na, dân dã về công tác giáo dục, rèn luyện, quản lí của Đảng đối với đội ngũ cán bộ, đảng viên để họ thực sự là “công bộc của dân”.

Công tác cán bộ phải từ nội lực

Công tác cán bộ phải từ nội lực
Từ xưa trong dân gian đã có thành ngữ “Đẻ non, chín ép” để nói về những hiện tượng gượng ép, không thuận theo quy luật tự nhiên và cũng được dùng để phê phán tình trạng đề bạt, bổ nhiệm cán bộ bất chấp người đó có đủ năng lực, trình độ, đức tài hay không đã xảy ra ở một số địa phương... mà Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã chỉ rõ hiện tượng cán bộ “chín ép”, “thăng tiến thần tốc”, “đỏ vỏ xanh lòng” không phải là hiếm gặp, gây nhiều bức xúc trong dư luận.

Nâng cao sức khỏe tâm thần cho người cao tuổi

Nâng cao sức khỏe tâm thần cho người cao tuổi
Hiện nay quá trình già hóa trên toàn cầu đang diễn ra nhanh chóng. Sự phát triển của khoa học kĩ thuật công nghệ, đặc biệt là trong lĩnh vực y khoa, đã giúp con người có cuộc sống tốt hơn và kéo dài tuổi thọ. Để có tuổi già khỏe mạnh, bên cạnh việc đảm bảo sức khỏe về thể chất, chăm lo cho sức khỏe tinh thần cũng vô cùng quan trọng.

Phát triển kĩ năng mềm cho học sinh, sinh viên khi học online

Phát triển kĩ năng mềm cho học sinh, sinh viên khi học online
Kĩ năng mềm là kĩ năng cần thiết đối với học sinh, sinh viên trong quá trình rèn luyện và học tập, nó giữ vai trò quan trọng trong việc tạo nên sự thành công của người học online.

Tập đoàn Vingroup có trục lợi như dư luận xôn xao?

Tập đoàn Vingroup có trục lợi như dư luận xôn xao?
Những ngày qua, dư luận xã hội nóng lên về thông tin Bộ Y tế và Tập đoàn Vingroup liên kết với nhau mua hàng chục triệu bộ kit xét nghiệm Covid-19 với giá cao để trục lợi. Thậm chí có những ý kiến cho rằng các bộ kit test của nước ngoài giá chỉ 1-1,5 USD/bộ thì Vingroup có thể kiếm lãi gấp 10 lần…
Xem thêm
Phiên bản di động