Năm 2015, bệnh không lây nhiễm là nguyên nhân của 15 triệu trường hợp tử vong tại các quốc gia đang phát triển, tăng gần 3,8 triệu so với năm 2000. Đặc biệt, tác động của nhóm bệnh không lây nhiễm trên nhóm người trẻ cao hơn tại các nước có thu nhập thấp và trung bình so với các quốc gia có nền kinh tế phát triển hơn.
Các nước đang phát triển bao gồm các quốc gia có thu nhập thấp và trung bình đang phải đối mặt với gánh nặng bệnh tật kép. Trong khi đang nỗ lực ứng phó với các bệnh truyền nhiễm như HIV/AIDS, bệnh lao và sốt rét thì đồng thời phải đối mặt với sự gia tăng ở mức báo động các bệnh không lâu nhiễm như tim mạch, ung thư, tâm thần và đái tháo đường.
Chế độ ăn không hợp lí là nguyên nhân của hơn 19% tổng số ca tử vong toàn cầu năm 2017 và gần 70% các ca tử vong do bệnh động mạch vành. Thực tế cho thấy, bệnh không lây nhiễm liên quan đến chế độ ăn uống đang gia tăng ở nhóm trẻ tuổi hơn, gây ra gánh nặng kinh tế lâu dài cho xã hội.
Các nước đang phát triển cũng đang phải đối mặt với vấn đề tài chính cho triển khai hoạt động chăm sóc sức khỏe nói chung và phòng chống bệnh không lây nhiễm nói riêng. Tính bình quân đầu người, tổng chi phí cho hoạt động chăm sóc sức khỏe tại quốc gia có thu nhập thấp và trung bình thấp hơn 2% chi phí chung tại các quốc gia thu nhập cao.
Việt Nam đang đối mặt với gánh nặng các bệnh không lây nhiễm, chủ yếu là bệnh tim mạch, tiểu đường, phổi tắc nghẽn mạn tính và ung thư. Ước tính có đến 8/10 ca tử vong ở Việt Nam là do bệnh không lây nhiễm. Việt Nam hiện có khoảng 12 triệu người mắc bệnh tăng huyết áp. Gần 60% số này chưa được phát hiện bệnh và trên 80% chưa được quản lí điều trị. Hơn 3 triệu người bị tiểu đường thì gần 70% chưa phát hiện bệnh.
Cũng theo Thứ trưởng Bộ Y tế, các hoạt động phòng chống bệnh không lây nhiễm tại Việt Nam chủ yếu là điều trị ca bệnh, chưa chú trọng đầu tư cho hoạt động dự phòng, phát hiện sớm và quản lí bệnh nhân tại cộng đồng. Vì vậy, thời gian tới, Bộ Y tế sẽ tập trung giải quyết các bệnh không lây nhiễm theo hướng kiểm soát các yếu tố nguy cơ, khám và phát hiện sớm, đẩy mạnh các hoạt động dự phòng, phòng chống bệnh không lây nhiễm.
Bên cạnh đó, mặc dù nguy hiểm, nhưng các bệnh không lây nhiễm có thể được phòng chống hiệu quả thông qua kiểm soát các yếu tố nguy cơ như thuốc lá, sử dụng rượu bia, chế độ dinh dưỡng không hợp lí, tăng cường năng lực y tế, phát hiện sớm để quản lí, điều trị, chăm sóc người bệnh an toàn
Hà Lê
