Bệnh đột qụy và chế độ dinh dưỡng cho NCT bị đột qụy

Những điều này thường có dấu hiệu báo trước từ 30 phút đến 1 ngày. Người bệnh cảm thấy choáng váng, khó chịu. Có những trường hợp chỉ nói líu nhíu, nhức đầu, nhà cửa chao đảo… Khi xảy ra ngay lập tức, nửa người sẽ bị yếu, bị tê, giảm vận động hoặc mất vận động ở một nửa người. Đấy là những trường hợp có thể gọi là nhồi máu não, khi đưa đến cơ sở y tế sẽ phát hiện người đó bị tổn thương nửa người ở một bên. Điều đó cho thấy nửa bán cầu đối diện cũng bị tổn thương.

Biểu hiện thứ 2 ít gặp hơn nhưng lại rất nặng ở những người có những vấn đề như tăng huyết áp, đái tháo đường… đó là khi có những thay đổi về thời tiết, sức khỏe thì ngay lập tức bị ngã xuống, mất ý thức, nửa người bán thân bất toại. Người bệnh có thể đi vào bất tỉnh, hôn mê. Trường hợp như vậy gọi là chảy máu não do mạch máu nuôi dưỡng ở trên bán cầu não đã bị vỡ ra.

Đề cập đến vấn đề dinh dưỡng hợp lí cho những NCT bị đột qụy, PGS.TS Lê Bạch Mai, nguyên Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia cho biết, người bị đột qụy tức là phần vận động cơ học của hệ tiêu hóa bị ảnh hưởng rất lớn. Người có thể bị liệt, người có thể không nuốt được, nhai được. Việc đưa được lượng thức ăn vào cơ thể trở nên khó khăn, việc chăm sóc NCT bị đột qụy có thể kéo dài vài tháng, vài năm nên việc bảo đảm dinh dưỡng để nuôi cơ thể, giúp nhanh phục hồi chức năng rất là quan trọng. Tuy nhiên, khi từ bệnh viện về nhà, việc ăn uống như thế nào để có được hệ cơ xương khớp, nhất là đối với khối cơ, bảo toàn khối cơ thì nhiều người thân trong gia đình có người bị đột qụy lại không biết. Thường các gia đình nghĩ nấu mềm lỏng là nấu cháo, bột chứ ít quan tâm đến lượng rau. Chúng ta có thể trộn các loại rau (tốt nhất là các loại rau, củ quả sẫm màu) để thêm cho người đột qụy dù ăn lỏng, mềm vẫn bảo đảm chất xơ, vitamin và chất khoáng.

Thứ hai là thường nấu cháo nhưng không mấy ai để ý đến cho chất béo. Với người đột qụy, việc cho đủ lượng chất béo rất cần thiết. Mỗi gram chất béo cho 9kcal, một độ đậm năng lượng cao hơn gấp 2 lần so với chất bột đường, chất đạm, hydrocacbon. Do đó, cho dầu, mỡ cá, mỡ gà… vào bát cháo hay dịch bơm vào dạ dày của người đột qụy là rất quan trọng”, PGS.TS Lê Bạch Mai nói.

Năng lượng của chất béo bình thường vào khoảng 2 - 25% nhưng có thể với người đột qụy lượng ăn rất ít nên có thể đẩy cao hơn lên tới 30% để bảo đảm năng lượng. Bởi lẽ, nếu không bảo đảm lượng thức ăn đầu vào, cơ thể người đột qụy sẽ tự lấy nguồn năng lượng dữ trữ bên trong cơ thể để duy trì các chuyển hóa cơ bản trong cơ thể, lâu dần dễ bị suy nhược, đặc biệt là khối cơ. Nếu quá lâu, sẽ ảnh hưởng rất nghiêm trọng đến tính mạng của người bị đột qụy.

Để phòng chống đột qụy, PGS.TS Lê Bạch Mai cho rằng, với những NCT bị đột qụy và những người có nguy cơ bị đột qụy thường liên quan đến bệnh lí tăng huyết áp, tim mạch hoặc đái tháo đường. Do đó, trong chế độ ăn phải bảo đảm ngăn xuất hiện các yếu tố trên. Tức là có thể bị tăng huyết áp nhưng tăng huyết áp đó được kiểm soát không xảy ra đột quỵ; có mảng vữa xơ nhưng không chảy ra thành mạch nhỏ gây huyết khối… Theo đó, chế độ dinh dưỡng phải làm sao kiểm soát được hàm lượng lipid máu.

Những người bị tăng huyết áp, nguy cơ đột qụy là cần kiểm soát muối. Người đái tháo đường làm sao kiểm soát được đường huyết đừng để tăng đường huyết quá nhiều sau bữa ăn và đừng để tụt đường huyết sau bữa ăn. Việc lựa chọn các chế phẩm tạo hoạt để kiểm soát được lượng đường ăn vào với người đái tháo đường cũng rất quan trọng. Không nên lạm dụng các chất tạo ngọt vì sẽ đem đến nhiều bất lợi cho sức khỏe NCT

PV