Bắc Kạn... không cạn tiềm năng

Nhiều lần qua Bắc Kạn, nhưng tôi không để ý vì sao tỉnh có tên Bắc Kạn mà không là Bắc Cạn như trước đây. Nhân chuyến đi dự Lễ bế mạc Giải bóng chuyền hơi trung, cao tuổi năm 2020 do tỉnh Bắc Kạn đăng cai tổ chức, tự nhiên 2 từ “Kạn”, “Cạn” gợi cho tôi những cảm xúc mới về vùng đất này…

Từ cái tên còn nhiều ý kiến khác nhau…

Trong bài “Tìm hiểu về địa danh Bắc Kạn”, bà Hà Thị Hồng (ĐHSP Thái Nguyên) khẳng định Bắc Cạn là địa danh do thực dân Pháp đặt ra để gọi một tỉnh mới thành lập vào năm 1900. Cứ liệu là bài văn bia “Tam hải hồ sơn chí” bằng tiếng Hán khắc trên đá, do Án sát tỉnh Bắc Kạn Phan Đình Hoè viết, ông Vi Văn Thượng khắc và dựng năm 1925 ở Bó Lù, bờ hồ Ba Bể. Chữ “Kạn” trong bia có bộ “tài gẩy” bên chữ “can”, âm Hán Việt đọc là “cản”, nghĩa là “ngăn giữ, bảo vệ, chống cự”. Những bản Hán Nôm về sau mới viết “cạn”, nghĩa là “khô kiệt”.

5535 3
Hồ Ba Bể, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn

Còn theo tác giả An Chi viết trên báo An ninh thế giới số 899, ngày 10/10/2009 thì cho rằng, địa danh Bắc Cạn đã có từ lâu đời, được nhắc nhiều lần trong sách “Đại Nam nhất thống chí” (khởi thảo năm 1865, hoàn thành năm 1882). Án sát Phan Đình Hoè dùng chữ 扞 (cản) để ghi âm “cạn” trong văn bia là chữ Nôm Tày (chứ không phải là chữ Hán 氵+ 件 (bộ thuỷ + chữ kiện 件) nghĩa là khô kiệt trong địa danh Bắc Cạn.

Ngoài ra, cũng có ý kiến cho rằng, địa danh Bắc Kạn là sự biến âm của từ Tày Nùng "Pác Káp", nghĩa là "nơi hợp lưu" của sông Cầu (là sông chính) với sông Đôn Phong, dòng Nặm Cắt, suối Nông Thượng và các suối nhỏ khác.

5341 1
Đội nữ Bắc Kạn trong trận chung kết tại Giải Bóng chuyền hơi trung, cao tuổi toàn quốc năm 2020

Có người kì công tra cứu các văn bản pháp lí thì thấy từ trước tháng 11/1996, đều viết Bắc Cạn. Từ “Cạn” chuyển sang “Kạn” chỉ bắt đầu từ Tờ trình của Chính phủ về việc điều chỉnh địa giới hành chính một số tỉnh tại kì họp Quốc hội khóa IX ngày 6/11/1996. Trong đó, tại phần đề nghị chia tỉnh Bắc Thái thành 2 tỉnh viết: “Tỉnh Bắc Cạn có diện tích tự nhiên 4.795,54 km2, dân số 268.047 người... Tỉnh lị đặt tại thị xã Bắc Kạn”. Trong phần đầu viết là Bắc Cạn, nhưng phần sau lại viết là Bắc Kạn. Nghị quyết của Quốc hội thì đều viết là Bắc Kạn. Còn vì sao chuyển từ Bắc Cạn sang Bắc Kạn thì không thấy giải thích.

Đến tiềm năng không cạn

Cái tên Bắc Cạn hay Bắc Kạn dù viết thế nào cũng không thành vấn đề. Điều cần quan tâm chính là tiềm lực kinh tế - xã hội và đời sống của người dân tỉnh này.

5416 2
Cơm lam ở thôn Bản Đồn, xã Hòa Mục, huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn

Năm 2018, Bắc Kạn xếp thứ 63 về số dân và tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP), thứ 60 về GRDP bình quân đầu người, thứ 61 về tốc độ tăng trưởng, thuộc top cuối trong 63 tỉnh, thành phố cả nước. Giai đoạn 2016 - 2020, tỉnh có 60 xã, 153 thôn đặc biệt khó khăn hưởng Chương trình 135 và cuối năm 2019 còn 19,57% hộ nghèo. Mặc dù vậy, Bắc Kạn có bước phát triển đáng mừng: Tốc độ tăng trưởng kinh tế gấp 11 lần so với khi tái lập tỉnh năm 1997; thu nhập bình quân tăng 10 lần, thực hiện tốt an sinh xã hội, người dân có cơ hội làm giàu từ những tiềm năng vốn có.

Chẳng hạn như Giải Bóng chuyền hơi trung, cao tuổi toàn quốc năm nay. Bắc Kạn là tỉnh đăng cai, ngoài lo tổ chức, nơi ăn ở cho 31 đoàn, 69 đội bóng và hơn 700 vận động viên nam, nữ đến tranh tài, tỉnh còn có 20 đội bóng tham dự. Kết quả, Giải được tổ chức thành công, an toàn tuyệt đối. Đoàn Bắc Kạn giành được 6/32 giải (3 giải Nhì, 3 giải Ba) và là 1 trong 5 đoàn xuất sắc nhất được Hội NCT Việt Nam tặng cờ. Một tỉnh miền núi còn nhiều khó khăn mà làm được như thế là quá tốt.

5652 4
Bánh củ chuối ở thôn Bản Đồn, xã Hòa Mục, huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn

Ông Hoàng Đức Hoan, Trưởng ban Đại diện Hội NCT tỉnh, thành viên Ban Tổ chức Giải cho biết, có được kết quả này là nhờ tỉnh có phong trào bóng chuyền hơi phát triển mạnh. Đặc biệt, lãnh đạo, chính quyền các cấp rất quan tâm. Giải lần này, Phó Chủ tịch UBND tỉnh đến dự từ khai mạc đến bế mạc. Điều đó động viên các đội bóng của tỉnh phát huy được tiềm năng, giành kết quả tốt.

Đến thăm nhà ông Hoan, chúng tôi được nếm chén rượu ngô Ba Bể và đĩa hồng không hạt là những đặc sản của tỉnh. Rượu được ủ bằng thứ men làm từ hơn 20 loại lá rừng, thơm nức, uống rất êm. Hồng ngâm không hạt, thịt vàng giòn, ngọt mát, trồng nhiều ở các huyện Chợ Đồn, Ba Bể, Ngân Sơn; được cấp giấy chứng nhận chỉ dẫn địa lí và chứng thư thẩm định đạt top 100 thương hiệu nổi tiếng.

Bắc Kạn còn là vùng đất có nhiều di tích, thắng cảnh như An toàn khu Chợ Đồn, Vườn Quốc gia Ba Bể, hồ Bản Chang, động Hua Mạ, thác Bạc bản Vàng, ao Tiên… Tỉnh cũng có nhiều đặc sản như gạo nếp Khẩu nua lếch, quýt, miến dong, bí xanh thơm… Dọc Quốc lộ số 3, đoạn qua xã Hòa Mục, huyện Chợ Mới, có nhiều hàng quán bán các loại bánh củ chuối, bánh hoa chuối, bánh ngải cứu, cơm lam…. Bà Hà Thị Sinh, dân tộc Tày, ở thôn Bản Đồn, trạc 50 tuổi, vừa gói bánh, vừa bán hàng, kể: Chồng mất sớm, bà cùng vợ chồng người con trai mở quán phục vụ khách qua đường. Dạo Covid-19 bùng phát, hàng bán khó khăn, nhưng bây giờ khá hơn. Ngày thứ 7, Chủ nhật, nhiều khách, phải thuê thêm từ 3 - 5 người đến gói bánh, lam cơm, bán hàng với tiền công 200.000 đồng/người/ngày. Bình quân gạo làm nguyên liệu mỗi loại bán được 10kg/ngày. Nhẩm tính, đó là một khoản thu không nhỏ, vậy mà trên đoạn đường mấy cây số này có đến vài ba chục hàng quán.

Lan man, tôi cứ nghĩ, đến củ chuối rừng, lá ngải cứu, đọt hoa chuối… mà người dân nơi đây còn làm ra những món bánh đặc sản độc đáo, hái ra tiền, thì với nguồn lợi thiên nhiên phong phú, người dân cần cù, sáng tạo, Bắc Kạn đâu có cạn tiềm năng.

Bài và ảnh Văn Minh

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Giữ giá trị của những khẩu hiệu trong nhà trường

Giữ giá trị của những khẩu hiệu trong nhà trường

Trong các trường phổ thông, hệ thống khẩu hiệu luôn được chú trọng và đưa vào khuôn viên nhà trường, không gian lớp học để học sinh nâng cao ý thức học tốt, rèn luyện tốt. Tuy nhiên, việc một số trường lựa chọn những khẩu hiệu có nội dung không hợp, sử dụng quá nhiều khẩu hiệu dẫn đến việc làm mất đi những giá trị của những khẩu hiệu.
Mô hình sáng tạo, nhân văn cần nhân rộng

Mô hình sáng tạo, nhân văn cần nhân rộng

Qua theo dõi hoạt động Hội NCT các cấp, tôi đã chứng kiến nhiều mô hình hay, cách làm sáng tạo nhằm nhân rộng các nhân tố tích cực, góp phần đáng kể vào sự nghiệp chăm sóc, phát huy vai trò NCT và đẩy mạnh phong trào “Tuổi cao - Gương sáng”. Mới đây, mô hình “Chi hội NCT hạnh phúc” được xây dựng ở tỉnh Thanh Hóa, nơi có nhiều cách làm đặc biệt sáng tạo và đang trong tốp đầu cả nước về xây dựng Quỹ Chăm sóc và Phát huy vai trò NCT và CLB Liên thế hệ tự giúp nhau (LTHTGN)…
“Phương hướng, nhiệm vụ và giải pháp Đại hội V đề ra là đúng đắn”

“Phương hướng, nhiệm vụ và giải pháp Đại hội V đề ra là đúng đắn”

Tạp chí Người cao tuổi tiếp tục đăng tải ý kiến tâm huyết của cán bộ, hội viên người cao tuổi (NCT) cả nước...
Kiến nghị hoàn thiện hệ thống tổ chức Hội Người cao tuổi 4 cấp

Kiến nghị hoàn thiện hệ thống tổ chức Hội Người cao tuổi 4 cấp

Đại hội Hội NCT Việt Nam đang đến rất gần. Trong những ngày này, cán bộ, hội viên NCT cả nước đang háo hức chờ đón và kì vọng vào tổ chức Hội NCT các cấp, tổ chức đại diện quyền lợi chính đáng của hội viên. Nhân dịp này, Tạp chí Người cao tuổi trân trọng ghi lại những ý kiến tâm huyết phản ánh tâm tư nguyện vọng của NCT trong cả nước…
Biển có thể chết do rác thải nhựa

Biển có thể chết do rác thải nhựa

Môi trường sống của chúng ta đang bị đe dọa bởi nhiều hiểm họa như ô nhiễm nguồn nước, không khí, biến đổi khí hậu, lạm dụng hóa chất, rừng bị tàn phá nặng nề… Nhưng thảm họa lớn nhất và lâu dài là rác thải nhựa. Việt Nam là quốc gia đứng thứ tư thế giới về ô nhiễm rác thải nhựa và đứng thứ hai về nhập khẩu nguyên liệu nhựa…

Tin khác

Những con số rất đặc biệt về cuộc đời, sự nghiệp Đại tướng Võ Nguyên Giáp

Những con số rất đặc biệt về cuộc đời, sự nghiệp Đại tướng Võ Nguyên Giáp
Nội dung dưới đây tóm tắt một phần kết quả nghiên cứu về thân thế, sự nghiệp Đại tướng Võ Nguyên Giáp của Thạc sĩ Ngôn ngữ học Đặng Thị Ngọc Vân, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Bảo tồn và Phát huy Văn hóa Dân tộc (Liên hiệp các Hội Khoa học và Kĩ thuật Việt Nam)…

Vì sao giá xét nghiệm Covid-19 “nhảy múa”?

Vì sao giá xét nghiệm Covid-19 “nhảy múa”?
Tại kì họp thứ 2 Quốc hội Khóa XV, khi thảo luận về kinh tế - xã hội, nhiều đại biểu đánh giá cao kết quả thực hiện phòng, chống dịch Covid-19 của Bộ Y tế và lực lượng tuyến đầu. Tuy nhiên, các đại biểu cũng băn khoăn, trăn trở trong việc triển khai xét nghiệm, trong đó đáng lưu ý là tình trạng thả nổi về mua sắm kit test để cho giá “nhảy múa” do thiếu sự quản lí, điều hành…

Tác hại khôn lường khi con trẻ nghiện game

Tác hại khôn lường khi con trẻ nghiện game
Trong vài thập niên trở lại đây, tình trạng nghiện game online trong giới trẻ ở nước ta ngày càng nghiêm trọng và gây hậu quả khôn lường. Rất nhiều trường hợp suy kiệt sức khỏe, không thể học tập và làm việc, thậm chí xảy ra xung đột, thương vong...

Trẻ cậy cha, già cậy con” - đôi điều suy ngẫm

Trẻ cậy cha, già cậy con” - đôi điều suy ngẫm
Người Việt xưa có câu “Trẻ cậy cha, già cậy con”, ý nói rằng, lúc thơ bé thì con cái nhờ cha mẹ, lúc cha mẹ già yếu thì trông vào con để có chỗ dựa tuổi già. Câu thành ngữ không chỉ thể hiện tình cảm, trách nhiệm của các bậc ông bà cha mẹ với con cháu, tình cảm, trách nhiệm của con cháu đối với các bậc sinh thành, dưỡng dục mà còn là truyền thống văn hóa tốt đẹp, đạo hiếu của dân tộc ta từ bao đời nay.

Bốn thập kỉ bổ nhiệm Giáo sư, Phó giáo sư

Bốn thập kỉ bổ nhiệm Giáo sư, Phó giáo sư
Việc xét công nhận GS, PGS ở nước ta hình thành 3 cấp Hội đồng: Cấp cơ sở (trường - cụm trường, viện nghiên cứu), cấp ngành - liên ngành và cấp Nhà nước. Ứng viên nộp hồ sơ cho Hội đồng cơ sở để xét từ dưới lên.

Bốn thập kỉ Bổ nhiệm Giáo sư, Phó giáo sư 1

Bốn thập kỉ Bổ nhiệm Giáo sư, Phó giáo sư
Nhà nước ta chủ trương phong học hàm Giáo sư, Phó giáo sư (GS, PGS) từ năm 1976. Năm 1980 Chính phủ quyết định công nhận đợt đầu. Từ đó, cứ đến hẹn lại lên, một hoặc hai năm một đợt, các ứng viên lập hồ sơ trình lên 3 cấp Hội đồng xem xét, công nhận…
Xem thêm
Phiên bản di động