Bắc Kạn... không cạn tiềm năng

Nhiều lần qua Bắc Kạn, nhưng tôi không để ý vì sao tỉnh có tên Bắc Kạn mà không là Bắc Cạn như trước đây. Nhân chuyến đi dự Lễ bế mạc Giải bóng chuyền hơi trung, cao tuổi năm 2020 do tỉnh Bắc Kạn đăng cai tổ chức, tự nhiên 2 từ “Kạn”, “Cạn” gợi cho tôi những cảm xúc mới về vùng đất này…

Từ cái tên còn nhiều ý kiến khác nhau…

Trong bài “Tìm hiểu về địa danh Bắc Kạn”, bà Hà Thị Hồng (ĐHSP Thái Nguyên) khẳng định Bắc Cạn là địa danh do thực dân Pháp đặt ra để gọi một tỉnh mới thành lập vào năm 1900. Cứ liệu là bài văn bia “Tam hải hồ sơn chí” bằng tiếng Hán khắc trên đá, do Án sát tỉnh Bắc Kạn Phan Đình Hoè viết, ông Vi Văn Thượng khắc và dựng năm 1925 ở Bó Lù, bờ hồ Ba Bể. Chữ “Kạn” trong bia có bộ “tài gẩy” bên chữ “can”, âm Hán Việt đọc là “cản”, nghĩa là “ngăn giữ, bảo vệ, chống cự”. Những bản Hán Nôm về sau mới viết “cạn”, nghĩa là “khô kiệt”.

5535 3
Hồ Ba Bể, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn

Còn theo tác giả An Chi viết trên báo An ninh thế giới số 899, ngày 10/10/2009 thì cho rằng, địa danh Bắc Cạn đã có từ lâu đời, được nhắc nhiều lần trong sách “Đại Nam nhất thống chí” (khởi thảo năm 1865, hoàn thành năm 1882). Án sát Phan Đình Hoè dùng chữ 扞 (cản) để ghi âm “cạn” trong văn bia là chữ Nôm Tày (chứ không phải là chữ Hán 氵+ 件 (bộ thuỷ + chữ kiện 件) nghĩa là khô kiệt trong địa danh Bắc Cạn.

Ngoài ra, cũng có ý kiến cho rằng, địa danh Bắc Kạn là sự biến âm của từ Tày Nùng "Pác Káp", nghĩa là "nơi hợp lưu" của sông Cầu (là sông chính) với sông Đôn Phong, dòng Nặm Cắt, suối Nông Thượng và các suối nhỏ khác.

5341 1
Đội nữ Bắc Kạn trong trận chung kết tại Giải Bóng chuyền hơi trung, cao tuổi toàn quốc năm 2020

Có người kì công tra cứu các văn bản pháp lí thì thấy từ trước tháng 11/1996, đều viết Bắc Cạn. Từ “Cạn” chuyển sang “Kạn” chỉ bắt đầu từ Tờ trình của Chính phủ về việc điều chỉnh địa giới hành chính một số tỉnh tại kì họp Quốc hội khóa IX ngày 6/11/1996. Trong đó, tại phần đề nghị chia tỉnh Bắc Thái thành 2 tỉnh viết: “Tỉnh Bắc Cạn có diện tích tự nhiên 4.795,54 km2, dân số 268.047 người... Tỉnh lị đặt tại thị xã Bắc Kạn”. Trong phần đầu viết là Bắc Cạn, nhưng phần sau lại viết là Bắc Kạn. Nghị quyết của Quốc hội thì đều viết là Bắc Kạn. Còn vì sao chuyển từ Bắc Cạn sang Bắc Kạn thì không thấy giải thích.

Đến tiềm năng không cạn

Cái tên Bắc Cạn hay Bắc Kạn dù viết thế nào cũng không thành vấn đề. Điều cần quan tâm chính là tiềm lực kinh tế - xã hội và đời sống của người dân tỉnh này.

5416 2
Cơm lam ở thôn Bản Đồn, xã Hòa Mục, huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn

Năm 2018, Bắc Kạn xếp thứ 63 về số dân và tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP), thứ 60 về GRDP bình quân đầu người, thứ 61 về tốc độ tăng trưởng, thuộc top cuối trong 63 tỉnh, thành phố cả nước. Giai đoạn 2016 - 2020, tỉnh có 60 xã, 153 thôn đặc biệt khó khăn hưởng Chương trình 135 và cuối năm 2019 còn 19,57% hộ nghèo. Mặc dù vậy, Bắc Kạn có bước phát triển đáng mừng: Tốc độ tăng trưởng kinh tế gấp 11 lần so với khi tái lập tỉnh năm 1997; thu nhập bình quân tăng 10 lần, thực hiện tốt an sinh xã hội, người dân có cơ hội làm giàu từ những tiềm năng vốn có.

Chẳng hạn như Giải Bóng chuyền hơi trung, cao tuổi toàn quốc năm nay. Bắc Kạn là tỉnh đăng cai, ngoài lo tổ chức, nơi ăn ở cho 31 đoàn, 69 đội bóng và hơn 700 vận động viên nam, nữ đến tranh tài, tỉnh còn có 20 đội bóng tham dự. Kết quả, Giải được tổ chức thành công, an toàn tuyệt đối. Đoàn Bắc Kạn giành được 6/32 giải (3 giải Nhì, 3 giải Ba) và là 1 trong 5 đoàn xuất sắc nhất được Hội NCT Việt Nam tặng cờ. Một tỉnh miền núi còn nhiều khó khăn mà làm được như thế là quá tốt.

5652 4
Bánh củ chuối ở thôn Bản Đồn, xã Hòa Mục, huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn

Ông Hoàng Đức Hoan, Trưởng ban Đại diện Hội NCT tỉnh, thành viên Ban Tổ chức Giải cho biết, có được kết quả này là nhờ tỉnh có phong trào bóng chuyền hơi phát triển mạnh. Đặc biệt, lãnh đạo, chính quyền các cấp rất quan tâm. Giải lần này, Phó Chủ tịch UBND tỉnh đến dự từ khai mạc đến bế mạc. Điều đó động viên các đội bóng của tỉnh phát huy được tiềm năng, giành kết quả tốt.

Đến thăm nhà ông Hoan, chúng tôi được nếm chén rượu ngô Ba Bể và đĩa hồng không hạt là những đặc sản của tỉnh. Rượu được ủ bằng thứ men làm từ hơn 20 loại lá rừng, thơm nức, uống rất êm. Hồng ngâm không hạt, thịt vàng giòn, ngọt mát, trồng nhiều ở các huyện Chợ Đồn, Ba Bể, Ngân Sơn; được cấp giấy chứng nhận chỉ dẫn địa lí và chứng thư thẩm định đạt top 100 thương hiệu nổi tiếng.

Bắc Kạn còn là vùng đất có nhiều di tích, thắng cảnh như An toàn khu Chợ Đồn, Vườn Quốc gia Ba Bể, hồ Bản Chang, động Hua Mạ, thác Bạc bản Vàng, ao Tiên… Tỉnh cũng có nhiều đặc sản như gạo nếp Khẩu nua lếch, quýt, miến dong, bí xanh thơm… Dọc Quốc lộ số 3, đoạn qua xã Hòa Mục, huyện Chợ Mới, có nhiều hàng quán bán các loại bánh củ chuối, bánh hoa chuối, bánh ngải cứu, cơm lam…. Bà Hà Thị Sinh, dân tộc Tày, ở thôn Bản Đồn, trạc 50 tuổi, vừa gói bánh, vừa bán hàng, kể: Chồng mất sớm, bà cùng vợ chồng người con trai mở quán phục vụ khách qua đường. Dạo Covid-19 bùng phát, hàng bán khó khăn, nhưng bây giờ khá hơn. Ngày thứ 7, Chủ nhật, nhiều khách, phải thuê thêm từ 3 - 5 người đến gói bánh, lam cơm, bán hàng với tiền công 200.000 đồng/người/ngày. Bình quân gạo làm nguyên liệu mỗi loại bán được 10kg/ngày. Nhẩm tính, đó là một khoản thu không nhỏ, vậy mà trên đoạn đường mấy cây số này có đến vài ba chục hàng quán.

Lan man, tôi cứ nghĩ, đến củ chuối rừng, lá ngải cứu, đọt hoa chuối… mà người dân nơi đây còn làm ra những món bánh đặc sản độc đáo, hái ra tiền, thì với nguồn lợi thiên nhiên phong phú, người dân cần cù, sáng tạo, Bắc Kạn đâu có cạn tiềm năng.

Bài và ảnh Văn Minh

Tin liên quan

Cùng chuyên mục

Luôn phải dạy trẻ đức tính trung thực, thật thà

Luôn phải dạy trẻ đức tính trung thực, thật thà

Trung thực, thật thà là một đức tính tốt đẹp của con người chúng ta. Trong cuộc sống hằng ngày, sự gian dối dù với bất kì việc gì, trong hoàn cảnh nào cũng là rất đáng ghét, vì vậy luôn rất cần sự thật thà, trung thực.
Cán bộ, đảng viên phải làm tốt công tác dân vận

Cán bộ, đảng viên phải làm tốt công tác dân vận

Trong bài viết về công tác dân vận đăng trên báo Sự Thật ngày 15/10/1949, Bác Hồ viết: “Lực lượng của dân rất to. Việc dân vận rất quan trọng. Dân vận kém thì việc gì cũng kém.

Tin khác

Chuyện công chức thời @ (Kì 2)

Chuyện công chức thời @ (Kì 2)
Không chỉ công chức, phường xã, mà một số công chức cấp trên cũng bị dân than phiền chưa “hết lòng” phục vụ Nhân dân, xa dân. Không ít người có chức có quyền dính líu tới tham nhũng…

Chuyện công chức thời @ (Kì 1)

Chuyện công chức thời @ (Kì 1)
Công chức nhà nước có trách nhiệm thay mặt chính quyền giải quyết những vướng mắc của công dân, giúp dân hiểu, làm đúng pháp luật, cho xã hội yên bình, nhà nhà hạnh phúc. Thế nhưng có không ít công chức lại chưa “hết lòng” vì dân…

Dân vận là vì dân trong giai đoạn hiện nay

Dân vận là vì dân trong giai đoạn hiện nay
Tư tưởng, đạo đức, phong cách dân vận Hồ Chí Minh mãi mãi soi sáng, dẫn đường cho toàn Đảng, toàn dân ta trong sự nghiệp cách mạng, đổi mới, hội nhập và phát triển vì dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.

Có một cuốn sách “bên lề” nên đọc

Có một cuốn sách “bên lề” nên đọc
Sau những cuốn sách hấp dẫn, nổi tiếng, viết với phong cách riêng, thẳng thắn, không pha trộn, với các tên sách quyến rũ người đọc như “Nguyễn Du đời và tình”; “Thảm án các công thần khai quốc đời Lê”; “Tìm ngọc trong di sản văn chương Việt”… Lần này, Tiến sĩ (TS) Đinh Công Vỹ lại cho ra cuốn sách “Việt sử nói gì?” tại  Nhà Xuất bản Phụ nữ Việt Nam.

Sông Hồng hay sông Thao?

Sông Hồng hay sông Thao?
Gần đây, trên các bản tin thời tiết của Đài Truyền hình Trung ương thấy các biên tập viên nói nhiều đến tên sông Thao khi thông báo về tình hình lũ lụt trên sông Hồng. Vậy con sông này thực chất tên là gì?

Nghĩ về Trung thu xưa

Nghĩ về Trung thu xưa
Tết Trung thu, theo quan niệm chung là "Tết của trẻ em". Nhưng thực sự, Tết Trung thu là của chung cho cả mọi người. Người lớn trong ngày này cũng tìm gặp nhau để cùng ngâm thơ và "thưởng nguyệt".

Cần nâng cao chất lượng, hiệu lực giám sát và phản biện

Cần nâng cao chất lượng, hiệu lực giám sát và phản biện
Một hoạt động thường xuyên diễn ra trong thực tiễn, song chưa được hệ thống hóa, quy chuẩn hóa và chính thức hóa, đó là giám sát và phản biện xã hội.

Chỉ còn là cái tên trong hoài niệm...

Chỉ còn là cái tên trong hoài niệm...
Về hưu, có thời gian đi thăm một số di tích lịch sử cách mạng ở Chiến khu Việt Bắc, chúng tôi khá phấn khởi khi thấy các khu di tích được địa phương quan tâm bảo quản, tu bổ thường xuyên. Nhiều nơi còn được các cơ quan, đơn vị có liên quan tài trợ kinh phí, giúp phục chế, tôn tạo các công trình mang đậm dấu ấn lịch sử.
Xem thêm
Phiên bản di động