Kỳ II: Có dấu hiệu hình sự qua vụ đánh giá thiệt hại bồi thường sứa?
(Tiếp theo kì trước)
Cố ý làm trái
Trong các ngày từ 12 đến 16/12/2016, sứa của bà Hà, bà Nhị ở thôn Trung Tiến, xã Kỳ Khang bị trả về. Cơ quan chức năng của tỉnh, huyện và đại diện UBND xã Kỳ Khang cùng “chủ sứa” đã lập Biên bản làm việc, Biên bản giám sát việc kiểm kê hàng thủy sản lưu kho. Nhiều ý kiến về phía lãnh đạo xã cho rằng: “Đến thời điểm này chưa có cơ sở để kết luận đây là số sứa của 2 bà xuất đi bị trả lại, nên chưa có hướng giải quyết”. Thế nhưng, bà Hà, bà Nhị khẳng định: Đây là sứa của 2 cơ sở bị trả lại vì không có kết quả kiểm nghiệm an toàn thực phẩm (tháng 5 lấy mẫu để kiểm nghiệm mà đến nay không có kết quả). Hai bà đã báo cáo với ông Trọng, Trưởng phòng NN&PTNT huyện Kỳ Anh... Đề nghị cơ quan chứ năng tiêu hủy, không đòi hỏi bồi thường thiệt hại.
Ngày 8/5/2017, UBND huyện Kỳ Anh có Văn bản số 388/UBND-NN, yêu cầu xã Kỳ Khang làm rõ đơn kiến nghị của bà Hà, bà Nhị… đề xuất phương án giải quyết đúng quy định trước ngày 10/5/2017.
Gần 8 tháng sau (9/1/2018), Hội đồng bồi thường xã chỉ đạo Chi bộ thôn Trung Tiến họp để quán triệt, lãnh đạo thực hiện các nội dung theo Văn bản số 1826 của Thủ tướng Chính phủ. Cùng ngày, Tổ rà soát xác nhận đối tượng thôn gồm 9 thành viên họp xác định nguồn gốc sứa đều khẳng định: “Tuy không có giấy tờ để chứng minh, xác định công nhận sứa của Kỳ Khang, nhưng xét thấy cần được hỗ trợ. 9/9 thành viên đồng ý hỗ trợ cho 2 bà”. Tuy vậy, Biên bản lại được ghi “100% là không đồng ý”.
.jpg)
Bà Nhị “mếu máo” chắp tay xin Chủ tịch UBND xã được đền bù sứa để lấy tiền trả nợ ngân hàng
Sáng 10/1/2018, Hội đồng đền bù xã cùng cấp ủy, ban cán sự thôn Trung Tiến và trưởng các ban, ngành xã họp mở rộng xác minh nguồn gốc sứa gồm 29 thành viên. Kết quả 20/29 thành viên đồng ý sứa trên địa bàn chuyển đi không bán được đưa về. Tương ứng tỷ lệ 69%.
Chiều 10/1/2018, Đại diện Ban chỉ đạo và Hội đồng bồi thường xã cùng Chi ủy, ban cán sự thôn tổ chức họp cộng đồng xác nhận, sứa chuyển về tồn đọng trên địa bàn xã Kỳ Khang với tỉ lệ “phiếu kín” 65/132 người đồng ý số sứa sản xuất trên địa bàn chở đi không bán được chuyển về. Tương ứng tỉ lệ: 49,2%. Ông Hoán, Trưởng ban Chỉ đạo lấy tỉ lệ phiếu này để làm căn cứ “thắng cuộc”. Thế nhưng, bà Hà, bà Nhị cho rằng đã có sự sắp đặt, vì ông Đặng Mậu, người đã có 9 đơn gửi các cơ quan chức năng “phản ứng”việc bồi thường sứa, đồng thời cũng là “người hùng” được ông Hoán chỉ định phát biểu tại cuộc đối thoại về sứa, nhưng đã bị bà Nhị chỉ trích là “người ăn cắp…” làm Tổ trưởng kiểm phiếu. Khi phóng viên yêu cầu cung cấp số phiếu của cuộc họp, được lưu lại theo quy định, thì ông Trính không chỉ trả lời vòng vo, mà còn lí giải: “đây chỉ là số liệu tham khảo mà thôi”.
Chiều 26/1/2018, Tổ xác nhận thôn Trung Tiến tiếp tục họp rà soát lấy ý kiến xác nhận về sứa. Kết quả có 5/8 ý kiến xác nhận, đồng ý số sứa là của địa bàn Kỳ Khang; 3 ý kiến không đồng ý vì không rõ nguồn gốc sứa ở đâu. Ông Trương Ngọc Khiêm là thành viên Tổ rà soát không dự họp do đi khám bệnh. Sau khi trao đổi, ông không chỉ đồng ý với nội dung của 5 thành viên, mà còn viết cam kết “sứa là của 2 bà, đề nghị được bồi thường”, tức là 6/9 ý kiến đồng ý. Thế nhưng, tại Báo cáo rà soát gửi cấp trên lại được “cải hóa” thành “5/8 ý kiến xác nhận số sứa trên không có nguồn gốc thu mua trên địa bàn xã”
. Khi việc bị “lộ”, Trưởng thôn Đặng Thị Xuân đã ghi “cải chính”nội dung này vào phía dưới, phần sau Báo cáo kết quả rà soát ngày 2/2/2018.
.jpg)
Trích Biên bản họp ngày 9/1/2018
Không chỉ vậy, sau khi thực hiện quy trình đề nghị được bồi thường, Tổ xác nhận thôn tiến hành niêm yết công khai kết quả rà soát và đặt thùng phiếu để lấy ý kiến cộng đồng dân cư. Bà Nhị nghi có sự chỉ đạo làm trái, nên “đã phá 3 quyển vở, làm hàng trăm phiếu ghi “đồng ý” bỏ vào thùng”. Vậy nhưng, tại Báo cáo kết quả “niêm yết công khai” ghi: “Tổ xác nhận thôn Trung Tiến nhận được 496 ý kiến vào hòm phiếu. Trong đó 254 ý kiến không đồng ý kết quả xác nhận của Tổ rà soát về nguồn gốc sứa được thu mua, chế biến tại địa bàn thôn Trung Tiến; 242 ý kiến đồng ý xác nhận của Tổ rà soát…”. Vậy là, tỉ lệ giữa bên “đồng ý” thấp hơn bên “không đồng ý” 12 phiếu, mà không nói gì đến số phiếu bà Nhị đã bỏ vào. Ông Hồ Xuân Trính, Chủ tịch Hội đồng bồi thường lí giải về lí do không cung cấp thông tin này tại cuộc họp “làm rõ nội dung đơn khiếu nại về sứa” chiều 7/9/2018: “Chúng tôi chỉ quan tâm đến số phiếu ngược chiều, tức là số phiếu không đồng ý mà thôi”.
Những việc này có thể chưa phải là chuyện lớn, nhưng “chuyện nhỏ” có lẽ chưa từng xảy ra ở cấp xã, phường, đó là xã chỉ đạo tổ chức cuộc họp rà soát cuối cùng, nhưng không lập biên bản tại “hiện trường”, mà “đưa về nhà làm sau”. Không hiểu Trưởng ban chỉ đạo và Chủ tịch Hội đồng bồi thường xã “định hướng” như thế nào, mà bà Hùng, Chủ tịch Hội Phụ nữ xã viết mẫu biên bản hướng nội dung của cuộc họp này, trái với thực tế, nhằm phủ nhận 42.966kg sứa của 2 bà. Khi phóng viên đến gặp bà Hùng để trao đổi, bà Hùng không những không hợp tác, mà còn thể hiện sự thách thức rồi “bỏ chạy”.
Có sự chỉ đạo của Trưởng ban…?Mặc dù vụ việc diễn biến như vậy, nhưng sau nhiều lần gặp Bí thư Đảng ủy và Chủ tịch UBND xã đề nghị cung cấp các biên bản họp liên quan, mà không được chấp nhận, phóng viên đành phải làm phiếu yêu cầu cung cấp thông tin, chờ đợi hàng tháng trời mới có. Dấu hiệu “cố ý làm trái” đã thể hiện rõ tại các biên bản. Những bằng chứng “xác thực” của cộng đồng, bảo đảm điều kiện cho việc bồi thường sứa bị “cải hóa” thành “nghịch thực” trong nhiều biên bản, nhằm phủ nhận quyền lợi chính đáng của 2 chủ sứa.
Ông Hồ Lương Hùng, Phó Chủ tịch UBND xã thừa nhận: “Hôm lập biên bản xác định nguồn gốc sứa ngày 20/12/2016, bà Hà đưa sổ sách ghi chép và Hợp đồng mua bán, giao trả sứa cho tôi xem và tôi đưa cho cán bộ tư pháp xã, bà Lê Thị Niềm nói rằng “Hợp đồng mua bán và hợp đồng giao trả hàng hóa giữa ông Khánh và 2 chủ sứa chỉ là hợp đồng trao tay giữa 2 bên, không có chứng thực của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền”.
.jpg)
Một phần Bên bản ngày 26/1/2018 và Báo cáo tổng hợp thể hiện hành vi cố ý làm trái ngày 2/2/2018
Ông Sơn, Chủ tịch UBMT Tổ quốc xã công nhận bà Hà, bà Nhị có nhiều năm thu mua sứa trên địa bàn xã Kỳ Khang. Việc làm của 2 chủ cơ sở chế biến sứa đã giúp dân tiêu thụ sản phẩm, tạo việc làm cho người lao động trên địa bàn. Thế nhưng, ông Sơn coi “những bằng chứng xác thực” của 2 bà vẫn “chưa đủ cơ sở” để xác định sứa bị trả về có nguồn gốc từ Kỳ Khang. Bà Hà, bà Nhị yêu cầu ông Sơn trả lời “còn thiếu cái chi nữa để chúng tôi cung cấp cho đủ?”, nhưng ông Sơn không trả lời. 2 bà yêu cầu ông Hoán và ông Trính trả lời hộ, 2 người cũng đành… “tịt” luôn.
Vụ việc rõ như ban ngày, nhưng ông Hoán, Trưởng ban chỉ đạo vẫn kết luận: “Chúng tôi căn cứ Văn bản số 1826 của Chính phủ và Thông báo số 408 của Văn phòng Chính phủ, yêu cầu điều kiện để được bồi thường là “Hàng hải sản xác thực hiện đang tồn trong kho, chưa tiêu thụ được…”, cho rằng sứa của bà Hà, bà Nhị chưa đủ cơ sở được bồi thường. Còn, việc sửa chữa trong các biên bản là “vì cán bộ trình độ thấp, chưa hiểu biết từ ngữ…”. Cuộc họp bị bỏ dở chừng, 2 bà yêu cầu có biên bản nhưng không được chấp nhận, mọi người ra về nhưng lời bàn: “Họ sửa chữa các biên bản cuộc họp nhằm tước đi quyền lợi của bà Hà, bà Nhị là có sự chỉ đạo của Trưởng ban...”.
Nhóm PVPL
