Nghiên cứu - Trao đổi 07/02/2026 10:00
Tư tưởng, quan điểm cốt lõi, bao trùm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về NCT đó là “Kính trọng- Tôn vinh- Niềm tin” đối với NCT. Trong “Lời hiệu triệu đoàn kết tất cả các bậc phụ lão” tháng 6/1941, Người viết: “Trách nhiệm của các vị phụ lão chúng ta đối với nhiệm vụ đất nước thật là trọng đại. Đất nước hưng thịnh do phụ lão gây dựng, đất nước tồn tại do phụ lão giúp sức. Nước mất phụ lão cứu. Nước suy sụp phụ lão phù trì. Nước nhà hưng, suy, tồn, vong, phụ lão đều gánh trách nhiệm rất nặng nề...”. Người động viên, đặt niềm tin: “Dẫu rằng tóc đã bạc, mắt đã hoa, tay run, chân mỏi, nhưng một lời nói của phụ lão có ảnh hưởng đến hưng bang, một hành động của phụ lão có ảnh hưởng đến giết giặc. Rút guốc mộc để ném vào đầu bọn bạo ngược, vung gậy trúc để đánh vào đầu bọn hung ác. Đối với gia đình, đối với Tổ quốc, phụ lão đã có trọng trách là bậc tôn trưởng; đối với làng xóm, đối với bà con, phụ lão có sự tín nhiệm lớn lao. Phụ lão hô, Nhân dân hưởng ứng; phụ lão làm, Nhân dân làm theo. Hô điều nên hô, làm việc nên làm. Người có của xuất của, người có sức dốc sức, góp gió thành bão, tụ hơi thành mây. Đồng bào cả nước đang ngẩng cao đầu mà trông chờ các bậc phụ lão”.
Trong quá trình hoạt động cách mạng, Bác thường xuyên nhắc nhở mọi người phải cung kính với các cụ già. Người ngợi ca: “Xưa nay, những người yêu nước không vì tên tuổi già mà chịu ngồi không. Nước ta có những người như Lý Thường Kiệt, càng già càng quắc thước, càng già càng anh hùng”. Đầu năm 1956, Người viết bài: “Các cụ già nhiều tuổi nhất của nước ta”. Người đã ghi tên người nhiều tuổi nhất như cụ Hà Văn Quận 123 tuổi; 6 cụ trên 100 tuổi… Người đã gửi lời “kính chúc các cụ sống lâu và luôn luôn mạnh khoẻ”. Với bất cứ đâu, bất cứ khi nào, khi gặp gỡ, tiếp xúc, Người đều ân cần hỏi thăm chuyện gia đình, nhắc nhở mọi người phải cung kính với các cụ già.
Chỉ ít ngày sau khi đất nước vừa giành được độc lập, ngày 21/9/1945, trong thư gửi các cụ phụ lão đăng trên báo Cứu quốc, số 48, lấy danh dự của một người già nói chuyện với các vị phụ lão, Hồ Chí Minh không tán thành quan niệm “lão giả an chi”, Người viết: “Xưa nay, những người yêu nước không vì tuổi già mà chịu ngồi không. Nước ta có những người như Lý Thường Kiệt, càng già càng quắc thước, càng già càng anh hùng… Trong hoàn cảnh hiện tại, khi nước ta mới tranh lại quyền độc lập tự do, nhưng còn phải qua nhiều bước khó khăn”. Người kêu gọi: “Chúng ta là bậc phụ lão, cần phải tinh thần đoàn kết trước để làm gương cho con cháu ta. Vậy tôi mong các vị phụ lão ở Hà thành ra xung phong tổ chức “Phụ lão cứu quốc Hội” để cho các phụ lão cả nước bắt chước và để hùn sức giữ gìn nền độc lập của nước nhà”.
Khẳng định vai trò của các bậc cao niên, trong bài “Càng già càng giỏi” đăng trên báo Nhân dân, số 4218, ngày 22/10/1965, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Tiếp tục truyền thống Diên Hồng vĩ đại, các cụ phụ lão cũng không vì tuổi cao tóc bạc mà hưởng thú thanh nhàn. Các cụ đều cố gắng góp phần tích cực vào công cuộc chống Mỹ cứu nước. Các cụ thường tuỳ điều kiện mà tổ chức đội Bạch Đầu quân để làm những công việc như: Khuyến khích con cháu tham gia bộ đội và thanh niên xung phong; giữ gìn trật tự, trị an trong làng xóm; giúp đỡ dân quân, tăng gia sản xuất; trồng cây gây rừng; cổ động bà con đặt hũ gạo chống Mỹ, cứu nước…”. Để khai thác tiềm năng, phát huy vai trò của NCT, Người cho rằng, việc đầu tiên là phải đưa NCT vào sinh hoạt trong một tổ chức nhất định - lúc đó là “Phụ lão cứu quốc Hội”. Phụ lão cứu quốc Hội đã được tổ chứcở các địa phương trong cả nước góp phần tích cực cùng toàn Đảng, toàn dân, toàn quân tiến hành thắng lợi kháng chiến chống thực dân xâm lược và hoàn thành nhiệm vụ cứu quốc.
Ngày 9/12/1961, trong buổi nói chuyện với cán bộ, đảng viên tỉnh Nghệ An, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Trách nhiệm của NCT là phải yêu quý, dìu dắt, bồi dưỡng lớp trẻ”. Người căn dặn: “Các đồng chí già là rất quý, là tấm gương bền bỉ đấu tranh, dìu dắt, bồi dưỡng, đào tạo thêm đồng chí trẻ. Đồng chí già phải giúp đồng chí trẻ tiến bộ. Như thế đòi hỏi đồng chí già phải có thái độ độ lượng, dìu dắt đồng chí trẻ. Đó cũng là một tiêu chuẩn đạo đức cộng sản chủ nghĩa”.
Tư tưởng, quan điểm của Người về học tập suốt đời của NCT là: NCT phải tự mình học tập thường xuyên, phải nâng cao dân trí bởi “Công việc ngày càng nhiều, càng mới…, đảng viên già phải cố gắng mà học”, để “chẳng những làm kiểu mẫu, siêng năng cho con cháu mà còn tỏ rõ ý chí hùng mạnh của dân tộc Việt Nam”. Theo Bác: “Học hỏi là một việc phải tiếp tục suốt đời. Suốt đời phải gắn liền lí luận với công tác thực tế. Không ai có thể tự cho mình đã biết đủ rồi, biết hết rồi. Thế giới ngày ngày đổi mới, Nhân dân ta ngày càng tiến bộ, cho nên chúng ta phải tiếp tục học và hành để tiến bộ kịp Nhân dân”.
Mục đích “học tập suốt đời” là để tiến bộ, để phục vụ Nhân dân tốt hơn. Người chỉ rõ: “Muốn tiến bộ mãi thì phải học tập”; Mục đích đúng đắn nhất của việc học tập là: “Học để làm việc, làm người, làm cán bộ. Học để phụng sự đoàn thể, phụng sự giai cấp và Nhân dân, phụng sự Tổ quốc và nhân loại”. Đây là chỉ dẫn của Bác để mỗi cán bộ, đảng viên phải thường xuyên tự học, tự tu dưỡng, rèn luyện đạo đức cách mạng để xứng đáng là người đầy tớ trung thành của Nhân dân.
Nội dung của “học tập suốt đời” rất đa dạng, phong phú, theo yêu cầu phát triển đất nước ở từng giai đoạn, theo Bác: “Chúng ta vừa làm, vừa học, vừa học, vừa làm. Cán bộ chính trị phải học kĩ thuật, cán bộ kĩ thuật phải học chính trị, để trở nên những cán bộ toàn diện”, “Chúng ta cần học nhiều thứ: Học chính trị, học văn hóa, học kĩ thuật, nghiệp vụ”.
Phương pháp học tập suốt đời là học mọi lúc, mọi nơi, mọi người “Muốn học tập có kết quả tốt thì phải có thái độ đúng và phương pháp đúng… Phương châm, phương pháp học tập là lí luận liên hệ với thực tế” và “Ngoài cách học ở trường, ở lớp, học trên sách, báo… có một cách học rất tốt ai cũng có thể tham gia hằng ngày. Đó là cách học tập ngay trong sản xuất, học tập những người, những tổ, những đơn vị tiên tiến”.
Đối với NCT, học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh về học tập suốt đời, cần nhận thức ý nghĩa và tầm quan trọng của việc “học tập suốt đời”, xem đây là nhiệm vụ chính trị và là trách nhiệm cao quý để từ đó hình thành thái độ tự “học tập suốt đời” một cách thường xuyên, nghiêm túc. Thường xuyên trau dồi đạo đức, lối sống, có lập trường tư tưởng vững vàng, không dao động trước những khó khăn, thử thách; tuyệt đối tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng trong công cuộc đổi mới và phát triển. Tự học tập bằng nhiều hình thức khác nhau, học ở sách vở, học từ đồng nghiệp và học từ thực tiễn công tác hội, tự cập nhật kiến thức mới, tham gia tích cực phong trào để nâng cao trình độ lí luận chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ, phương pháp, kinh nghiệm trong công tác; nâng cao tính tổ chức, kỉ luật và phát huy tinh thần đoàn kết, tương thân tương ái giúp đỡ nhau cùng tiến bộ.
