Nguyên đơn kiến nghị xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm

Nội dung đơn khởi kiện

Vừa qua, bà Nguyễn Thị Kim Trị, thường trú tại phường An Hội Tây, TP Hồ Chí Minh và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là cụ Võ Thị Xiêm, 86 tuổi, kiến nghị Viện KSND Tối cao xem xét kháng nghị, TAND Tối cao xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm đối với các bản án sơ thẩm và phúc thẩm trong vụ án “Tranh chấp quyền sử dụng đất và yêu cầu hủy GCNQSDĐ” tại tỉnh Quảng Trị.

Theo đơn khởi kiện, cụ Nguyễn Đức Thược (đã mất) và cụ Võ Thị Xiêm kết hôn năm 1960. Hai cụ là công nhân từ năm 1959, có sáu người con, gồm: bà Nguyễn Thị Cúc, sinh năm 1961; bà Nguyễn Thị Oanh, sinh năm 1961; ông Nguyễn Đức Thuận, sinh năm 1965 (bị đơn); bà Nguyễn Thị Minh Hòa, sinh năm 1967; ông Nguyễn Văn Bình, sinh năm 1969 và bà Nguyễn Thị Kim Trị.

Trong quá trình chung sống, hai cụ tạo lập khối tài sản chung gồm hai ngôi nhà cấp 4 gắn liền với thửa đất diện tích 777,2m² tại tổ dân phố (TDP) 2A, thị trấn Nông trường Lệ Ninh, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình (cũ).

Cụ Võ Thị Xiêm và vị trí thửa đất đang tranh chấp.

Theo nội dung đơn, bà Nguyễn Thị Oanh mua lại nhà của bà Nguyễn Thị Xuân với giá 4 triệu đồng vào năm 1992, cho Cụ Thược và cụ Xiêm ở (có giấy xác nhận sự việc này). Nguồn gốc thửa đất là do cụ Thược và cụ Xiêm được cấp đất tại nông trường theo chế độ dành cho công nhân.

Năm 2003, cụ Thược qua đời, không để lại di chúc. Năm 2011, cụ Xiêm kê khai và được cấp GCNQSDĐ đối với thửa đất số 11, tờ bản đồ số 15, diện tích 782m² theo chính sách của Nhà nước.

Năm 2017, UBND huyện Lệ Thủy cấp đổi GCNQSDĐ số vào sổ CH 00204, diện tích 777,2m², trong đó có 200m² đất ở và 577,2m² đất trồng cây hằng năm khác. Thửa đất được xác định là thửa số 33, tờ bản đồ số 15, có nguồn gốc từ thửa số 11, tờ bản đồ số 15.

Ngày 15/7/2019, cụ Xiêm có đơn đề nghị tách thửa đất số 33 thành thửa số 149, diện tích 297m², gồm 100m² đất ở và 197m² đất trồng cây hằng năm khác; thửa số 150, diện tích 480,2m², gồm 100m² đất ở và 380,2m² đất trồng cây hằng năm khác. Cùng ngày, cụ Xiêm thực hiện thủ tục tặng cho vợ chồng người con trai là ông Nguyễn Đức Thuận và bà Đồng Thị Thé thửa đất số 150.

Hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất số chứng thực 103, quyển số 7 TP/CC-SCT/HĐGD, được lập ngày 15/7/2019 giữa cụ Võ Thị Xiêm và vợ chồng ông Nguyễn Đức Thuận, bà Đồng Thị Thé, đối với thửa đất số 150, tờ bản đồ số 15, diện tích ghi trong hợp đồng là 480m².

Theo nội dung phản ánh, hợp đồng chỉ thể hiện việc tặng cho quyền sử dụng đất, không đề cập đến tài sản gắn liền với đất, trong khi trên thửa đất có hai ngôi nhà cấp 4, gồm một nhà thờ xây đổ mái bằng 2/3 và một ngôi nhà được sử dụng làm bếp ăn.

Bà Trị và cụ Xiêm cho rằng, tại thời điểm lập hợp đồng, cụ Xiêm đã già yếu, trí nhớ không minh mẫn, trình độ văn hóa thấp, không đọc được văn bản và chỉ biết viết tên mình. Theo lời chứng thực của UBND thị trấn Nông trường Lệ Ninh thể hiện trong hợp đồng, không có người làm chứng; hồ sơ cũng không thể hiện việc cụ Xiêm được nghe đọc lại hoặc tự đọc nội dung hợp đồng.

Theo nội dung đơn, các chị em bà Trị nhiều lần yêu cầu vợ chồng ông Thuận thực hiện việc phân chia di sản chung do cụ Thược qua đời không để lại di chúc, nhưng việc này không được giải quyết như mong muốn.

Các bản án đã xét xử

Ngày 25/2/2022, TAND tỉnh Quảng Bình đưa vụ án ra xét xử, chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Nguyễn Thị Kim Trị.

Tòa tuyên hủy GCNQSDĐ số 37833, số vào sổ 00764, cấp ngày 10/5/2011 đối với thửa đất số 11, tờ bản đồ số 15, diện tích 782m², trong đó có 200m² đất ở và 582m² đất trồng cây hằng năm khác, do UBND huyện Lệ Thủy cấp.

Các bản án của Tòa.

Tòa cũng tuyên hủy GCNQSDĐ số BT 734592, số vào sổ CH 00204, cấp ngày 31/10/2017 đối với thửa đất số 33, tờ bản đồ số 15, diện tích 777,2m²; hủy GCNQSDĐ số CR 401718, số vào sổ CS 01676, đối với thửa đất số 150, tờ bản đồ số 15 mang tên ông Nguyễn Đức Thuận và bà Đồng Thị Thé; hủy GCNQSDĐ số CR 401717, số vào sổ CS 01675, đối với thửa đất số 149, tờ bản đồ số 15 để chia cho các đồng thừa kế.

Bản án cũng tuyên hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất số chứng thực 103, quyển số 7 TP/CC-SCT/HĐGD giữa cụ Võ Thị Xiêm và vợ chồng ông Nguyễn Đức Thuận, bà Đồng Thị Thé vô hiệu; công nhận quyền sử dụng đất diện tích 77,2m² thuộc thửa đất số 33, tờ bản đồ số 15 là tài sản chung.

Ngày 21/12/2022, TAND Cấp cao tại Đà Nẵng ban hành Bản án phúc thẩm số 256/2022/DS-PT. Tòa đình chỉ xét xử phúc thẩm đối với kháng nghị của Viện trưởng VKSND tỉnh Quảng Bình và giữ nguyên bản án dân sự sơ thẩm.

Ngày 5/8/2024, VKSND Tối cao ban hành Quyết định kháng nghị giám đốc thẩm số 04/QĐ-VKS-DS đối với Bản án dân sự phúc thẩm số 256/2022/DS-PT của TAND Cấp cao tại Đà Nẵng. VKSND Tối cao đề nghị Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao xét xử giám đốc thẩm, hủy bản án dân sự sơ thẩm và phúc thẩm, giao hồ sơ cho TAND tỉnh Quảng Bình xét xử lại theo thủ tục sơ thẩm; đồng thời tạm đình chỉ thi hành bản án phúc thẩm.

Ngày 5/12/2024, Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao quyết định chấp nhận một phần kháng nghị của VKSND Tối cao, hủy bản án dân sự sơ thẩm và phúc thẩm trong vụ án giữa nguyên đơn là bà Nguyễn Thị Kim Trị và bị đơn là ông Nguyễn Đức Thuận cùng vợ là bà Đồng Thị Thé; giao hồ sơ vụ án cho TAND tỉnh Quảng Bình xét xử lại theo thủ tục sơ thẩm.

Ngày 1/4/2025, TAND tỉnh Quảng Bình đưa vụ án ra xét xử lại và ban hành Bản án dân sự sơ thẩm số 27/2025/DS-ST.

Bản án chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện của bà Trị, tuyên hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất ngày 15/7/2019 giữa cụ Võ Thị Xiêm và vợ chồng ông Nguyễn Đức Thuận, bà Đồng Thị Thé đối với thửa đất số 33, nay là thửa số 150, tờ bản đồ số 15, vô hiệu một phần đối với diện tích 91,6m². Phần diện tích 388,6m², gồm 100m² đất ở và 288,6m² đất trồng cây hằng năm, được xác định có hiệu lực.

Tòa chấp nhận một phần yêu cầu của bà Trị, tuyên hủy các GCNQSDĐ số BE 337833, BT 734592, CR 401718 và CR 401717. Đồng thời, Tòa chấp nhận yêu cầu khởi kiện của bà Trị và yêu cầu phản tố của ông Nguyễn Đức Thuận, bà Đồng Thị Thé về việc chia di sản thừa kế của cụ Nguyễn Đức Thược đối với một nửa thửa đất số 33, nay là các thửa số 149 và 150, tờ bản đồ số 15.

Theo bản án, cụ Võ Thị Xiêm được quản lý, sử dụng diện tích 186,8m² đất, trong đó có 85,68m² đất ở và 101,12m² đất trồng cây hằng năm. Cụ Xiêm được sở hữu 01 nhà nuôi gà rộng 36m2, cụ xiêm phải trả cho vợ chồng ông Thuận bà thé 2,5 triệu đồng, giá trị nhà nuôi gà.

Đối với phần diện tích đất cụ Xiêm đã định đoạt theo hợp đồng ngày 15/7/2019, Tòa nhận định việc tặng cho đã hoàn thành, bên nhận tặng cho đã nhận đất, xây dựng và sử dụng ổn định. Vì vậy, Tòa không chấp nhận yêu cầu hủy toàn bộ hợp đồng tặng cho quyền sử dụng đất.

Ngày 5/8/2025, Tòa phúc thẩm TAND Tối cao tại Đà Nẵng ban hành Bản án dân sự phúc thẩm số 20/2025/DS-PT, không chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn là bà Nguyễn Thị Kim Trị và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là cụ Võ Thị Xiêm; giữ nguyên Bản án dân sự sơ thẩm số 27/2025/DS-ST ngày 1/4/2025 của TAND tỉnh Quảng Bình (nay là tỉnh Quảng Trị).

Sau các bản án trên, để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, cụ Võ Thị Xiêm và bà Nguyễn Thị Kim Trị tiếp tục kiến nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét vụ án theo thủ tục giám đốc thẩm.

Theo bà Trị, cụ Xiêm là người cao tuổi, vẫn đang cư trú hợp pháp tại địa phương, nhưng lại không được ở trong chính ngôi nhà và thửa đất do mình và chồng tạo lập, mà phải đi thuê nhà để sinh sống. Không những vậy, cụ Xiêm là người có thành tích trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, đã cống hiến tuổi trẻ cho sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc nên cần được bảo vệ. (Còn nữa)