Những thuận lợi và khó khăn trong việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất khi vận hành chính quyền 2 cấp

Theo Nghị định số 151/2025/NĐ-CP, ngày 12/6/2025 của Chính phủ, quy định về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương 2 cấp, phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực đất đai, hiện nay, việc giải quyết thủ tục cấp GCNQSDĐ (lần đầu) sẽ được thực hiện tại cấp xã. Chủ tịch UBND cấp xã được giao thẩm quyền cấp GCNQSDĐ và tài sản gắn liền với đất lần đầu cho cá nhân trong nước, người Việt Nam định cư ở nước ngoài mang quốc tịch Việt Nam và cộng đồng dân cư trong các trường hợp đủ điều kiện theo quy định.

Thủ tục hành chính đất đai vốn là một trong những lĩnh vực phức tạp, dễ phát sinh khiếu kiện, tiêu cực và ảnh hưởng tới niềm tin của người dân vào chính quyền địa phương. Vì vậy, việc đưa thẩm quyền cấp GCNQSDĐ lần đầu về cấp xã/phường được coi là bước cải cách mạnh mẽ, thể hiện rõ sức chỉ đạo quyết liệt của lãnh đạo Đảng, Nhà nước đối với chính quyền trong mục tiêu “gần dân, sát dân, phục vụ Nhân dân”.

Liên quan đến chính sách mới này, trao đổi với phóng viên, ông Lê Tá Ngà, cán bộ công chức xã Công Chính, tỉnh Thanh Hóa cho biết: Sau khi chính quyền 2 cấp đi vào hoạt động, việc phân cấp phân quyền trong lĩnh vực đất đai được thực hiện theo Nghị định: 151/NĐ-CP ngày 12/5/2025 của Chính phủ, quy định về phân định thẩm quyền của chính quyền địa phương 2 cấp trong lĩnh vực đất đai.

Trụ sở UBND xã Công Chính, nơi được giao cấp GCNQSDĐ cho người dân khi vận hành chính quyền 2 cấp tại địa phương.

Theo đó, cấp xã thực hiện một số nhiệm vụ chuyển giao từ cấp huyện trước kia thực hiện ở cấp huyện. Khi người dân thực hiện các thủ đăng kí cấp giấy chứng nhận lần đầu, đính chính sai sót trên GCNQSDĐ, thu hồi

GCNQSDĐ cấp lần đầu khi có sai sót, người dân không phải đi xa để thực hiện thủ tục hành chính. Mặt khác, khi công chức phụ trách thẩm định trong xã xác định nguồn gốc đất và quan hệ nhân thân của các hộ gia đình sẽ rất thuận lợi và chính xác.

Trả lời câu hỏi những khó khăn, thách thức khi vận hành chính quyền 2 cấp tại địa phương xã Công Chính đối với việc cấp sổ đỏ lần đầu, ông Ngà cho biết: Đối với địa bàn xã Công Chính, việc thiết lập bản đồ 299 từ năm 1985 đến năm 2005, được đo vẽ bản đồ địa chính theo tọa đồ giả định. Đến nay, việc đo vẽ để cấp GCNQSDĐ lần đầu cho Nhân dân lấy theo tọa độ VN 2000 dẫn đến có sự chồng lấn với các thửa giáp ranh.

Đối với xã Công Chính, có thể kể đến trường hợp của hơn 250 hộ dân sử dụng đất có nguồn gốc từ Nông trường Yên Mỹ giao ở và sản xuất từ năm 1977 đến năm 1994. Khi Nông trường Yên Mỹ giao đất cho các hộ dân không có giấy tờ bàn giao. Các hộ dân sinh sống ổn định từ đó đến nay chưa được cấp GCNQSDĐ. Năm 2005, đất của các hộ dân đã được đo đạc bản đồ địa chính xã Công Chính. Năm 2006, UBND tỉnh Thanh Hóa ban hành Quyết định số: 3102/QĐ-UBND ngày 30/10/2006 về việc thu hồi đất của Nông trường Yên Mỹ giao cho UBND các xã thuộc huyện Nông Cống (cũ) quản lí theo quy định pháp luật. Hiện nay, việc cấp GCNQSDĐ cho các hộ dân thuộc trường hợp nêu trên gặp nhiều khó khăn. Các hộ dân không có giấy tờ bàn giao từ Nông trường. Căn cứ theo quy định điểm c, Khoản 2, Điều 139, Luật Đất đai năm 2024 và Khoản 2, Điều 26, Nghị định 101/2024/NĐ-CP ngày 29/7/2024 của Chính phủ, thì nguồn gốc đất là do các hộ dân lấn chiếm đất nông trường Yên Mỹ. Vì là đất lấn chiếm, nên căn cứ Khoản 1, Điều 13, Nghị định số: 123/2024/NĐ-CP ngày 4/10/2024 của Chính phủ, quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai. Từ đó, UBND xã Công Chính đang lúng túng về việc xử phạt vi phạm hành chính và truy thu hoa lợi trên đất lấn chiếm trong thời gian dài. Điều này dẫn đến việc chưa thể hoàn thiện hồ sơ đề nghị cấp GNCQSDĐ cho các hộ dân theo quy định của pháp luật.

Chia sẻ với phóng viên, ông Lê Tá Ngà cho biết thêm: Cũng liên quan đến thủ tục cấp sổ đỏ lần đầu cho người dân trên địa bàn xã Công Chính, việc công nhận lại diện tích đất ở trước 18/12/1980 đối với đất có nguồn gốc nông lâm trường cũng đang có bất cập nhất định. Trong phạm vi giải phóng mặt bằng dự án đường sắt đi qua có ảnh hưởng đến đất ở và đất nông nghiệp cùng thửa đất ở của một số hộ dân là cán bộ công nhân viên Nông trường Yên Mỹ đang làm việc hoặc đã nghỉ hưu, được Nông trường cấp đất ở và đang ở ổn định từ năm 1977 đến nay. Nhiều hộ dân đã được Nhà nước cấp GCNQSDĐ ở trong hạn mức 200m2 và có hộ chưa được cấp GCNQSDĐ. Vậy các trường hợp này có được xem xét công nhận đất ở trước 18/12/1980 không?

Thực hiện chính quyền 2 cấp tại địa phương là chủ chương, chính sách lớn của Đảng và Nhà nước. Việc phân quyền, phân cấp trong giải quyết thủ tục cấp GCNQSDĐ (lần đầu) được thực hiện tại cấp xã đã tạo điều kiện đáng kể cho dân tại địa phương. Tuy còn nhiều hạn chế, khó khăn, bất cập, nhưng với niềm tin tưởng của người dân địa phương vào tổ chức bộ máy mới hiệu lực, hiệu quả của chính quyền xã Công Chính, việc cấp

GCNQSDĐ sẽ được giải quyết nhanh và đúng theo quy định pháp luật về đất đai.