Mượn của công, trả là xong?

Có một thứ tài sản công khác cũng đã và đang bị lợi dụng, chiếm dụng, đó là du học… công. Tức là chính quyền địa phương chọn ứng viên tiềm năng (thường là con cháu lãnh đạo, cán bộ chủ trì) dùng tiền ngân sách đầu tư cho họ du học tại nước ngoài, sau đó trở về phục vụ quê hương. Chi phí du học khá tốn kém. Những lãi lỗ trong việc đầu tư này thường khó định lượng, nhưng dù sao đó cũng là sự đầu tư đáng làm vì tương lai.

Việc dùng ngân sách cho học sinh, cán bộ đi học tập, đào tạo ở nước ngoài là việc làm được thực hiện từ những năm kháng chiến.

Khi đó các sinh viên, cán bộ được cử đi đào tạo đều trở về cống hiến, phục vụ Tổ quốc. Nhiều thế hệ “du học” xuất hiện những cán bộ, nhà khoa học tài năng, đức độ cống hiến xứng đáng cho đất nước.

Chung cư CT1-CT2, khu đô thị Yên Hòa, Cầu Giấy, nơi có nhiều căn hộ công vụ Ảnh IT

Ngày nay đã có những thay đổi trong tư duy của người được cử đi du học, nhất là khi môi trường làm việc và nguồn thu nhập tại nước ngoài có thể vượt trội so với trong nước. Vậy là không ít người được cử đi du học bằng tiền công chấp nhận đền bù vốn đầu tư để ở lại nước ngoài, coi nguồn đó như một thứ họ “mượn tạm” mà thôi. Tình trạng này đã xảy ra tại một số địa phương như Đà Nẵng, Cần Thơ mấy năm trước.

Gần đây nhất dư luận tỉnh Quảng Ngãi đang xôn xao chuyện con của 4 quan chức được cử đi du học hết 10 tỉ nhưng “một đi không trở lại” và mới trả tổng cộng có… 1 tỉ đồng.

Có lẽ rút kinh nghiệm vụ 12 quan chức chây ì nhà công không chịu trả gần đây, danh sách 4 quan chức có con sử dụng tiền ngân sách đi học không về được tiết lộ và báo chí công khai gồm các ông Huỳnh Chánh, Giám đốc Sở Tài chính tỉnh; Nguyễn Chín, nguyên Trưởng ban Tổ chức Tỉnh ủy; Phạm Thanh Hải, nguyên Trưởng ban Tuyên giáo Tỉnh ủy; Phạm Tấn Hoàng, Chủ tịch UBND TP Quảng Ngãi.

Nhìn vào thân nhân 4 trường hợp được nhận kinh phí đào tạo để đi du học nước ngoài thì rõ ràng họ toàn là những “hạt giống quý” vì cha, mẹ là những người đã và đang có “vai vế” ở địa phương. Thế nhưng trái với cam kết học xong phải về quê hương phục vụ, cũng là để nối nghiệp truyền thống gia đình, họ lại chọn cách… “một đi không ngoảnh lại”, dù phải bồi hoàn kinh phí.

Nhiều người cho rằng với số tiền đó, nếu đầu tư cho những trường hợp học sinh thực sự tài giỏi khác không phải “con ông cháu cha” thì rất có thể Quảng Ngãi đã có thêm những người tài đức quay về xây dựng quê hương. Nay thì như chuyện “thả gà ra đuổi”, chính quyền đã phải đánh công văn để đòi tiền trong suốt 2 năm qua.

Không biết sau những vụ việc như thế này, người có liên quan có phải kiểm điểm, quy rõ trách nhiệm và người được cử đi học có chế tài nào nữa ràng buộc?

Nếu cứ theo cách quản lí cũ, trả đủ tiền là xong thì chính sách nhân văn này sẽ mãi là mảnh đất để người ta trục lợi!