Khi già nên ở với ai?

Như tôi được biết, vài chục năm qua, ở hầu hết các vùng đang diễn ra quá trình đô thị hóa, những gia đình hai thế hệ dần thay thế cho kiểu gia đình ba, bốn thế hệ. Tuy nhiên, theo quan điểm của nhiều người, mô hình sống tốt nhất dành cho người già vẫn là sống chung với con trai. Đại đa số người già được hỏi cho biết, việc sống với con trai trưởng khi về già, họ được chăm sóc tốt nhất.

Trong những năm gần đây, mô hình nhà dưỡng lão được xây dựng ở nhiều địa phương. Nhưng đó chưa phải là nơi được người già lựa chọn, với lý do ngoài chi phí đắt đỏ, sinh hoạt gò bó và thiếu thốn tình cảm của con cái và cộng đồng quen thuộc. Hơn nữa, với suy nghĩ còn “ăn sâu” vào tiềm thức của nhiều người, việc để cha mẹ già vào nhà dưỡng lão là… bất hiếu. Vì vậy, rất ít người cao tuổi vào ở những nơi này, trừ những người cô đơn, không nơi nương tựa.

Như chúng ta biết, người già không chỉ chú trọng đến sự chăm sóc chu đáo mà còn cả lời thăm hỏi của con cái, bởi lẽ họ ít có cơ hội mở rộng quan hệ và giao lưu khi lớn tuổi. Sâu bên trong, họ còn có nhu cầu được giao tiếp, nói chuyện thân tình với con, cháu. Chẳng vậy mà cuộc sống của cha mẹ già sẽ phụ thuộc rất nhiều vào con cái. Xu hướng sống dựa vào sự chăm sóc, phụng dưỡng của con là rất mạnh mẽ: Lúc nào làm việc không nổi nữa thì về với các con. Già yếu là về với con, nương tựa vào con. Với những người có lương hưu, có khoản tiền tiết kiệm ngân hàng, thì có thể muộn hơn một chút, nhưng cuối đời vẫn phải quay về với con. Trò chuyện với chúng tôi, mẹ của bạn tôi, năm nay 71 tuổi, cho rằng: “Cha mẹ lúc còn khỏe, tự lo được thì chuyện sống riêng không thành vấn đề gì. Nhưng khi về già, sức khỏe yếu thì con cái sẽ có trách nhiệm với cha mẹ, nên cần ở chung…”

Tìm hiểu về vai trò của con cái đối với cha mẹ già đang sinh sống ở nông thôn, chúng tôi thấy, tất cả những người già được hỏi đều khẳng định con cái đóng vai trò rất quan trọng: Là cầu nối các thế hệ, là nguồn lao động, là người thờ cúng, là nhân tố củng cố mối quan hệ vợ chồng, là người chăm sóc và đem lại niềm vui, niềm hạnh phúc cho họ.

Người già sống chung với con để được chăm sóc tốt nhất, tuy nhiên, sống chung với ai thì có sự khác biệt rõ rệt theo nhóm tuổi người được hỏi. Số người được hỏi ở nhóm trung niên lựa chọn sẽ sống với con trai khi về già có tỷ lệ cao nhất. Tiếp đó, nhiều cụ muốn sống với con gái, con rể với lý do không hợp con trai, con dâu. Chỉ rất ít các cụ cho rằng bất đắc dĩ lắm mới sống với các cháu. Tuy vậy, vẫn còn có nhiều người muốn sống riêng biệt, bởi khi còn khỏe, tự chủ về kinh tế được thì sống riêng thoải mái hơn, con cháu thi thoảng tới thăm chơi là được.