Hội Người cao tuổi Việt Nam hưởng ứng Ngày Thế giới nâng cao nhận thức về lạm dụng người cao tuổi 15/6

Già hóa dân số được Liên hợp quốc phát thông điệp là một vấn đề đang nổi lên toàn cầu, không thể đảo ngược ở thế kỷ XXI, đòi hỏi các quốc gia thành viên của Liên hợp quốc phải cộng đồng trách nhiệm, chủ động thích ứng tích cực với vấn đề nêu trên, nhằm góp phần bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của người cao tuổi, bởi đây là đối tượng dễ bị tổn thương trước những tác động bất an, bất ổn chính trị, biến đổi khí hậu, dịch bệnh.

Từ năm 2010, Liên hợp quốc đã thành lập Nhóm Công tác mở về già hoá dân số (Open-ended Working Group on Ageing) để xem xét các khoảng trống trong hệ thống bảo vệ quyền của người cao tuổi và xây dựng dự thảo văn kiện pháp lý Công ước quốc tế về quyền người cao tuổi.

Nhân Ngày Thế giới nâng cao nhận thức về lạm dụng người cao tuổi năm 2026, Vụ Kinh tế và Xã hội Liên hợp Quốc (DESA), cùng với Mạng lưới Quốc tế Phòng chống Lạm dụng Người cao tuổi (INPEA), Văn phòng Cao ủy Nhân quyền Liên Hợp Quốc (OHCHR) và Ủy ban các Tổ chức phi chính phủ về Người cao tuổi New York tổ chức kỷ niệm Ngày Quốc tế Chống Lạm dụng Người cao tuổi (WEAAD) thông qua một sự kiện bên lề được tổ chức trong khuôn khổ phiên họp thứ 19 của Hội nghị các Quốc gia thành viên Công ước về Quyền của Người khuyết tật (COSP19) tại Trụ sở Liên Hợp Quốc ở New York.

Ngày 20/9/1977, Việt Nam trở thành thành viên 149 của Liên hợp quốc, trải qua 49 năm là thành viên của tổ chức rộng lớn nhất thế giới (hiện có 193 thành viên Liên hợp quốc), Việt Nam ngày càng thể hiện rõ vị thế, vai trò, uy tín quan trọng trong hoạt động và ảnh hưởng của Liên hợp quốc. Đáng lưu ý là Việt Nam từng được 3 lần tín nhiệm rất cao bầu vào 14 thành viên Hội đồng Nhân quyền của Liên hợp quốc. Trong lần thứ ba (bắt đầu 1/1/2026) đảm nhiệm vai trò thành viên Hội đồng Nhân quyền Liên hợp quốc, Việt Nam sẽ tiếp tục thúc đẩy 8 lĩnh vực ưu tiên về nâng cao hiệu quả hoạt động của Hội đồng Nhân quyền, bảo đảm quyền con người trong biến đổi khí hậu và chuyển đổi số, thúc đẩy bình đẳng giới, bảo vệ các nhóm dễ bị tổn thương, quyền y tế, quyền việc làm, giáo dục nhân quyền và quyền giáo dục. Việt Nam sẽ tiếp tục đóng góp vào các nỗ lực chung của cộng đồng quốc tế, giải quyết các quan tâm chung về quyền con người trên tinh thần “Tôn trọng và hiểu biết - Đối thoại và hợp tác - Tất cả các quyền con người cho tất cả mọi người”.

Việt Nam là một quốc gia giàu truyền thống nhân văn, có bề dày đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, “kính lão, trọng thọ”, nhưng hiện đang phải chịu nhiều áp lực do có tốc độ già hoá dân số rất nhanh, nên đã chủ động chính sách chiến lược thích ứng. Hệ thống chính sách của Việt Nam hướng vào hoàn thiện thể chế quản trị quốc gia thích ứng với già hoá dân số, nhằm bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của người cao tuổi, chăm sóc người cao tuổi cả về thể chất, cả về tinh thần, đồng thời rất chú trọng phát huy vai trò người cao tuổi trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trong kỷ nguyên mới, Đảng, Nhà nước, Nhân dân càng quan tâm sâu sắc hơn, trở thành một nhu cầu tự thân trong xây dựng chế độ xã hội chủ nghĩa, là chuẩn mực giá trị văn hoá, hệ giá trị quốc gia trong thời đại mới.

Nhân dịp kỷ niệm 85 năm Ngày truyền thống người cao tuổi Việt Nam (6-6-1941 / 6-6-2026), ngày 5-6, tại Phủ Chủ tịch, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã gặp mặt 85 người cao tuổi tiêu biểu toàn quốc trong các phong trào thi đua yêu nước giai đoạn 2021-2026

Đặc biệt, ngày 5/6/2026, tại Phủ Chủ tịch, trong cuộc gặp 85 đại diện tiêu biểu người cao tuổi toàn quốc nhân dịp kỷ niệm 85 năm Ngày truyền thống Người cao tuổi Việt Nam, đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã khẳng định: “Đạo lý kính lão trọng thọ của dân tộc ta không chỉ là phong tục mà là một chuẩn mực văn hoá; không chỉ là tình cảm mà là trách nhiệm; không chỉ là phạm vi gia đình, mà còn là một nguyên tắc nhân văn trong tổ chức đời sống xã hội”. Thể hiện tầm nhìn chiến lược có chiều sâu lịch sử, văn hoá, một thông điệp lớn của Đảng, Nhà nước Việt Nam về việc đặt con người, trước hết là người cao tuổi vào trung tâm phát triển trong kỷ nguyên mới. Đây là tiền đề chính trị, văn hoá, xã hội để Việt Nam hưởng ứng với trách nhiệm cao đối với “Ngày Thế giới nâng cao nhận thức về lạm dụng người cao tuổi”.

Trước xu thế già hóa dân số mang đến nhiều cơ hội, nhưng đặt ra nhiều khó khăn thách thức; một trong những vấn đề mà dư luận xã hội hết sức lo ngại là vấn đề lạm dụng, thậm chí là bạo hành, ngược đãi đối với người cao tuổi; Liên hợp quốc đã đề xuất ngày 15 tháng 6 hằng năm là “Ngày thế giới nâng cao nhận thức về lạm dụng người cao tuổi (World Elder Abuse Awareness Day - WEAAD). Đây là sáng kiến do Mạng lưới quốc tế phòng chống lạm dụng người cao tuổi (INPEA) khởi xướng vào năm 2006 và được Đại Hội đồng Liên hợp quốc công nhận là Ngày của Liên hợp quốc (tại Nghị quyết A/RES/66/127 được thông qua vào năm 2011).

Liên hợp quốc dự báo số người từ 60 tuổi trở lên trên thế giới sẽ tăng mạnh trong những thập kỷ tới, kéo theo những thách thức lớn về chăm sóc sức khỏe, an sinh xã hội và bảo vệ quyền của người cao tuổi. Đặc biệt, nhiều người cao tuổi đồng thời là người khuyết tật hoặc phát sinh khuyết tật trong quá trình lão hóa khiến họ trở thành nhóm dễ bị tổn thương hơn trước các nguy cơ bị lạm dụng, bạo hành, ngược đãi, bóc lột và phân biệt đối xử. Các hành vi lạm dụng, bạo hành, ngược đãi có thể biểu hiện dưới nhiều hình thức như bạo lực thể chất, bạo lực tinh thần, lạm dụng tài chính, bỏ mặc, sao nhãng chăm sóc hoặc các hành vi xâm phạm quyền và nhân phẩm của người cao tuổi.

Năm 2026, Liên hợp quốc chọn chủ đề: “Vượt lên trên nhận thức: Công tác phòng, chống lạm dụng người cao tuổi hiệu quả” (Beyond Awareness: Making Elder Abuse Prevention Work) (1). Thông điệp kêu gọi các quốc gia, tổ chức và cộng đồng không chỉ dừng lại ở việc tuyên truyền nâng cao nhận thức mà cần tập trung xây dựng các giải pháp thiết thực nhằm phòng ngừa và ứng phó hiệu quả với lạm dụng người cao tuổi. Điều này bao gồm việc hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật bảo vệ người cao tuổi; tăng cường mạng lưới an sinh xã hội; nâng cao năng lực cho đội ngũ cán bộ y tế, công tác xã hội và người chăm sóc; đồng thời thiết lập các cơ chế phát hiện, hỗ trợ và can thiệp kịp thời đối với các trường hợp người cao tuổi bị lạm dụng.

Chủ đề của Ngày Thế giới nâng cao nhận thức về lạm dụng người cao tuổi năm 2026 không chỉ là lời kêu gọi hành động mà còn là cam kết chung của toàn xã hội nhằm xây dựng môi trường sống an toàn, thân thiện và tôn trọng nhân phẩm của người cao tuổi. Khi nhận thức được chuyển hóa thành hành động cụ thể, hiệu quả và bền vững, người cao tuổi sẽ được sống khỏe mạnh, an toàn, yên ổn, được tôn trọng và phát huy đầy đủ vai trò, kinh nghiệm quý báu của mình đối với gia đình và xã hội. Như vậy, chủ đề Liên hợp quốc chọn năm 2026 như đã nêu trên đã nâng cao yêu cầu bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của người cao tuổi, nhân lõi là bảo vệ nhân phẩm của người cao tuổi trước mọi biểu hiện vi phạm nhân quyền, cần nâng cao tính hành động, thay vì chỉ tuyên truyền.

Đồng chí Nguyễn Thanh Bình, Phó Chủ tịch UBQGNCT VN, Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam, Đại biểu Quốc hội khoá XVI

Ở Việt Nam, người cao tuổi luôn là đối tượng nhận được sự quan tâm của Đảng, nhà nước và cộng đồng tại Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Hội nghị lần thứ Sáu của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về công tác dân số trong tình hình mới nhấn mạnh: “Hoàn thiện chính sách pháp luật về bảo vệ, chăm sóc và phát huy vai trò của người cao tuổi; khuyến khích người cao tuổi tham gia hoạt động kinh tế - xã hội; xác định rõ trách nhiệm, nghĩa vụ, quyền lợi của người sử dụng lao động và người lao động cao tuổi”. Nghị quyết Đại hội XIV về: “Phát huy trí tuệ, uy tín, kinh nghiệm của người cao tuổi trong gia đình, cộng đồng và xã hội; bảo vệ, chăm sóc người cao tuổi, nhất là trong điều kiện già hóa dân số”. Những định hướng trên là tiền đề chính trị quan trọng đẩy mạnh thực hiện hiệu quả công tác phòng, chống lạm dụng người cao tuổi trong giai đoạn già hóa dân số nhanh.

Hưởng ứng Ngày thế giới nâng cao nhận thức về lạm dụng người cao tuổi, hàng năm, các cấp ủy, chính quyền, Hội Người cao tuổi các cấp tăng cường truyền thông về công tác bảo vệ, chăm sóc và phát huy vai trò người cao tuổi, tập trung vào các chính sách đồng bộ hướng tới mục tiêu “Người cao tuổi hưởng tuổi già, đảm bảo an sinh xã hội, được tôn trọng và sống vui, sống khỏe, sống hạnh phúc”. Trước hết Hội Người cao tuổi Việt Nam sẽ chủ động, phối hợp với các cơ quan liên quan tham mưu với Đảng, Nhà nước về ban hành Chiến lược Người cao tuổi trong tình hình mới, sửa Luật Người cao tuổi, trong đó chú trọng nội dung chống lạm dụng người cao tuổi.

Trong Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, các cấp Hội làm nòng cốt tham mưu với cấp uỷ, chính quyền các cấp quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, giám sát công tác bảo vệ, chăm sóc, phát huy vai trò người cao tuổi tại địa bàn, kịp thời ngăn ngừa, phòng chống, lên án, nghiêm trị mọi hành vi lạm dụng, bạo hành, ngược đãi người cao tuổi. Tuyên truyền tạo lan tỏa xã hội về những cá nhân, tổ chức có công tham gia các họat động thiện nguyện, chăm sóc, bảo vệ, phát huy vai trò người cao tuổi.

Nguyễn Thanh Bình

Phó chủ tịch UBQGNCT VN

Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam

Đại biểu Quốc hội khoá XVI