Sáu kỳ Đại hội - Hành trình khẳng định vị thế Hội NCT Việt Nam

Qua mỗi nhiệm kỳ, tư duy về NCT ngày càng được mở rộng: Từ chăm sóc, bảo trợ đến chăm sóc gắn với phát huy, coi NCT là nguồn lực quý giá của đất nước. Những chủ trương, phong trào và chương trình hành động được triển khai qua từng kỳ Đại hội không chỉ góp phần chăm lo ngày càng tốt hơn đời sống vật chất, tinh thần của NCT, mà còn khơi dậy trí tuệ, kinh nghiệm, uy tín và tinh thần nêu gương của lớp người “cây cao bóng cả”. Nhìn lại chặng đường ấy cũng là nhìn thấy rõ hơn vai trò, vị thế ngày càng được khẳng định của Hội NCT Việt Nam, tạo nền tảng vững chắc bước vào nhiệm kỳ mới.

Đại hội lần thứ I (1995-2001): Đặt nền móng cho tổ chức đại diện của NCT Việt Nam

Đại hội thành lập Hội NCT Việt Nam diễn ra ngày 9-10/5/1995 tại Hà Nội, với 215 đại biểu tiêu biểu. Đại hội bầu 73 Ủy viên BCH Trung ương Hội; GS Phạm Khuê được bầu làm Chủ tịch Hội. Đây là dấu mốc đặt nền móng cho tổ chức Hội NCT Việt Nam sau quá trình vận động thành lập kéo dài nhiều năm.

Đại hội thành lập Hội NCT Việt Nam.

Sự ra đời của Hội diễn ra trong bối cảnh đất nước bước vào thời kỳ đẩy mạnh công cuộc đổi mới, đời sống kinh tế - xã hội từng bước được cải thiện, tuổi thọ người dân tăng lên, số lượng NCT ngày càng cao. Cùng với những đóng góp to lớn của các thế hệ NCT đối với sự nghiệp cách mạng, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, yêu cầu chăm lo đời sống vật chất, tinh thần và phát huy vai trò NCT đặt ra ngày càng rõ nét. Thực tiễn đó đòi hỏi có một tổ chức thống nhất, đủ sức tập hợp, đoàn kết và đại diện cho nguyện vọng chính đáng của NCT trong cả nước.

Sự quan tâm của Đảng, Nhà nước đối với NCT và việc thành lập Hội đã tạo cơ sở chính trị, xã hội quan trọng để tổ chức Hội từng bước trưởng thành, thực hiện tốt hơn chức năng tập hợp, đoàn kết, chăm sóc và phát huy vai trò NCT. Đại hội I không chỉ đánh dấu sự ra đời của Hội, mà còn mở đầu cho một hành trình lâu dài khẳng định vai trò, vị thế của NCT Việt Nam.

Đại hội lần thứ II (2001-2006): Từ chăm sóc đến phát huy vai trò NCT

Đại hội lần thứ II Hội NCT Việt Nam tổ chức từ ngày 10-12/6/2001 tại Hà Nội, với 332 đại biểu tiêu biểu, đại diện cho khoảng 6 triệu hội viên NCT cả nước.

Đồng chí Trương Quang Được, Ủy viên Bộ Chính trị, thay mặt Đảng, Nhà nước dự phát biểu chỉ đạo và trao tặng Hội bức trướng của BCH Trung ương Đảng với 18 chữ vàng: “Tuổi cao chí càng cao, nêu gương sáng vì sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”. Đây không chỉ là sự ghi nhận đối với NCT mà còn định hướng sâu sắc tinh thần nêu gương, trách nhiệm xã hội của lớp người “cây cao bóng cả”.

Đại hội thông qua Báo cáo chính trị của BCH Trung ương Hội, báo cáo kết quả thực hiện Chương trình hành động nhiệm kỳ; sửa đổi, bổ sung Điều lệ Hội; thông qua biểu trưng của Hội với hình tượng “Cây đa Tân Trào lịch sử, có Quốc kỳ Việt Nam và dòng chữ Hội NCT Việt Nam”; bầu BCH Trung ương Hội gồm 85 Ủy viên. Hội nghị BCH Trung ương Hội lần thứ nhất bầu Ban Thường vụ gồm 17 Ủy viên, bầu ông Vũ Oanh giữ chức Chủ tịch Hội.

Đại hội II diễn ra trong thời điểm công tác NCT đã có bước phát triển mới, yêu cầu tập hợp, đoàn kết và phát huy vai trò NCT ngày càng được đặt ra rõ hơn, xác định rõ hơn vị trí, vai trò của Hội trong giai đoạn mới, gắn hoạt động Hội với những nhiệm vụ chăm sóc, động viên và phát huy NCT. Nghị quyết Đại hội thể hiện rõ 4 nhiệm vụ cơ bản được nêu trong Pháp lệnh NCT, làm cơ sở để cán bộ Hội các cấp quán triệt và tổ chức thực hiện.

Từ tinh thần đó, phong trào “Tuổi cao - Gương sáng” ngày càng được chú trọng, tạo chuyển biến trong nhận thức và hoạt động Hội. Đại hội II là bước phát triển quan trọng, đưa tư duy về NCT từ chăm sóc đơn thuần sang chăm sóc gắn với phát huy, tạo tiền đề cho những bước tiến tiếp theo của tổ chức Hội trong các nhiệm kỳ sau.

Đại hội lần thứ III (2006-2011): Góp phần vào thành tựu chung của sự nghiệp đổi mới

Đại hội lần thứ III Hội NCT Việt Nam diễn ra từ ngày 28-30/12/2006 tại Hà Nội, với gần 500 đại biểu tham dự. Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết dự và phát biểu chỉ đạo. Đại hội đánh giá những kết quả đạt được trong công tác chăm sóc, phát huy vai trò NCT và phong trào “Nêu gương sáng”; thông qua Điều lệ sửa đổi, Chương trình hành động và bầu BCH Trung ương Hội gồm 121 Ủy viên. Đại hội bầu ông Nguyễn Tấn Trịnh giữ chức Chủ tịch Hội.

Một dấu ấn quan trọng của nhiệm kỳ là Hội tích cực tham gia quá trình xây dựng Luật NCT, góp phần đưa những chủ trương, chính sách đối với NCT từng bước được thể chế hóa. Ngày 23/11/2009, Quốc hội khóa XII thông qua Luật NCT số 39/2009/QH12. Luật quy định rõ trách nhiệm của gia đình, Nhà nước và xã hội trong phụng dưỡng, chăm sóc và phát huy vai trò NCT; đồng thời xác định Hội NCT Việt Nam là tổ chức xã hội đại diện cho nguyện vọng, quyền và lợi ích hợp pháp của NCT Việt Nam.

Đây là bước tiến có ý nghĩa về thể chế, tạo cơ sở pháp lý quan trọng để công tác NCT và hoạt động của Hội phát triển thống nhất, đồng bộ.

Đại hội lần thứ IV (2011-2016): Củng cố tổ chức, nâng cao hiệu quả chăm sóc và phát huy NCT

Đại hội đại biểu toàn quốc Hội NCT Việt Nam lần thứ IV diễn ra từ ngày 10-11/11/2011 tại Hà Nội, với hơn 300 đại biểu, đại diện cho 7,4 triệu hội viên trong cả nước. Đại hội bầu BCH Trung ương Hội gồm 103 ủy viên, Ban Kiểm tra 5 ủy viên, Ban Thường vụ gồm 14 ủy viên. Anh hùng Lao động Cù Thị Hậu được bầu làm Chủ tịch Hội. Đại hội diễn ra trong bối cảnh công tác NCT đã có bước phát triển quan trọng về chính sách, pháp luật, đặc biệt sau khi Luật NCT được Quốc hội thông qua năm 2009 và có hiệu lực từ ngày 1/7/2010.

Nếu các nhiệm kỳ trước tập trung đặt nền móng, xây dựng tổ chức và từng bước xác lập quan điểm chăm sóc gắn với phát huy, thì nhiệm kỳ IV đặt ra yêu cầu đưa Luật NCT vào cuộc sống, biến các quy định của pháp luật thành những hoạt động thiết thực đối với NCT.

Trên cơ sở đó, củng cố tổ chức Hội, nâng cao chất lượng hoạt động ở cơ sở và chăm lo đời sống NCT trở thành nhiệm vụ xuyên suốt. Công tác chăm sóc được đặt trong mối quan hệ với các chính sách về sức khỏe, đời sống, văn hóa, tinh thần; đồng thời chú trọng tạo điều kiện để NCT tiếp tục đóng góp cho gia đình và xã hội. Nghị định số 06/2011/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành một số điều của Luật NCT, tạo thêm cơ sở để triển khai các quy định về phụng dưỡng, chăm sóc NCT và dịch vụ chăm sóc NCT.

Nhiệm kỳ IV là một chặng quan trọng trong quá trình thể chế hóa và hiện thực hóa quan điểm chăm sóc gắn với phát huy. Từ nền tảng pháp lý của Luật NCT, tổ chức Hội tiếp tục được củng cố, vai trò đại diện và nòng cốt trong công tác NCT ngày càng rõ hơn, tạo tiền đề để nhiệm kỳ sau mở rộng các chương trình chăm sóc, phát huy và xã hội hóa công tác NCT.

Đại hội lần thứ V (2016-2021): Đổi mới hoạt động, mở rộng các chương trình chăm sóc, phát huy NCT

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ V Hội NCT Việt Nam diễn ra ngày 8-9/11/2016 tại Hà Nội, với 336 đại biểu, đại diện hơn 8,6 triệu hội viên và khoảng 9 triệu NCT cả nước. Đại hội thông qua Điều lệ sửa đổi, bổ sung; bầu BCH Trung ương Hội gồm 98 ủy viên, Ban Thường vụ 15 ủy viên, Ban Kiểm tra 5 ủy viên. Bà Phạm Thị Hải Chuyền được bầu làm Chủ tịch.

Đại hội V diễn ra trong bối cảnh công tác NCT bước vào giai đoạn đòi hỏi đổi mới mạnh hơn nội dung, phương thức hoạt động, hướng về cơ sở và đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu chăm sóc, đồng thời tạo điều kiện để NCT tiếp tục đóng góp cho gia đình, cộng đồng và xã hội. Trên nền tảng Luật NCT và Chương trình Hành động Quốc gia về NCT, Đại hội xác định ba nhiệm vụ trọng tâm: Xây dựng tổ chức Hội, chăm sóc, phát huy vai trò NCT.

Điểm nổi bật của nhiệm kỳ là việc cụ thể hóa các nhiệm vụ bằng những chương trình công tác có tính thiết thực, huy động sự tham gia của cộng đồng. Hội triển khai sâu rộng chương trình xây dựng Quỹ Chăm sóc và Phát huy vai trò NCT ở cơ sở, tạo thêm nguồn lực để chăm lo NCT; thực hiện chương trình NCT tham gia bảo vệ môi trường, xây dựng nông thôn mới và đô thị văn minh, qua đó khẳng định vai trò chủ thể, trách nhiệm xã hội và khả năng đóng góp của NCT ngay tại cộng đồng. Đến cuối nhiệm kỳ, Trung ương Hội đã tổng kết riêng kết quả thực hiện hai chương trình này, cho thấy đây là những nội dung trọng điểm xuyên suốt khóa V.

Cùng với đó, Hội phối hợp thực hiện hai nhiệm vụ Chính phủ giao: Nhân rộng mô hình CLB Liên thế hệ tự giúp nhau và triển khai Tháng hành động vì NCT Việt Nam. Thực tiễn cho thấy, mô hình CLB Liên thế hệ tự giúp nhau trở thành một phương thức tập hợp NCT gắn với chăm sóc, hỗ trợ sinh kế, chăm sóc sức khỏe, đời sống tinh thần và phát huy sự tham gia của các thành viên trong cộng đồng. Chính phủ cũng yêu cầu tiếp tục triển khai Đề án nhân rộng mô hình này giai đoạn 2016-2020 và tăng cường xã hội hóa công tác chăm sóc NCT.

Trong nhiệm kỳ, phong trào thi đua “Tuổi cao - Gương sáng” tiếp tục được đẩy mạnh, gắn việc phát huy vai trò NCT với xây dựng gia đình, cộng đồng, bảo vệ môi trường, xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh và tham gia các hoạt động xã hội. Qua đó, hoạt động Hội ngày càng chuyển mạnh theo hướng lấy cơ sở làm địa bàn trọng tâm, lấy chăm sóc và phát huy làm nội dung xuyên suốt, huy động thêm nguồn lực xã hội cùng tham gia công tác NCT.

Chủ tịch Nguyễn Thanh Bình phát biểu tại Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Hội Người cao tuổi Việt Nam lần thứ VI Khóa VI, nhiệm kỳ 2021-2026.

Đại hội lần thứ VI (2021-2026): Phát huy mạnh mẽ nguồn lực NCT trong giai đoạn mới

Đại hội đại biểu toàn quốc Hội NCT Việt Nam lần thứ VI, nhiệm kỳ 2021-2026, được tổ chức từ ngày 13-14/1/2022 tại Hà Nội, theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến. Đại hội có 339 đại biểu, đại diện cho hơn 9,7 triệu hội viên trong cả nước. Đại hội bầu BCH Trung ương Hội khóa VI gồm 93 ủy viên, Ban Thường vụ 14 ủy viên, Ban Kiểm tra 5 ủy viên. Ông Nguyễn Thanh Bình, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Tổ chức Trung ương, được bầu làm Chủ tịch Hội.

Đại hội VI diễn ra trong bối cảnh Việt Nam bước vào giai đoạn già hóa dân số, đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác chăm sóc, bảo vệ và phát huy vai trò NCT. Theo báo cáo tại Đại hội, cả nước có khoảng 11,4 triệu NCT, chiếm gần 12% dân số; tổ chức Hội có hơn 9,7 triệu hội viên. Quy mô đó cho thấy công tác NCT không còn là vấn đề riêng của mỗi gia đình mà trở thành một nội dung quan trọng trong chính sách an sinh và phát triển xã hội.

Trên nền tảng Luật NCT và những kết quả của các nhiệm kỳ trước, Đại hội VI tiếp tục xác định ba nhiệm vụ trọng tâm: Xây dựng tổ chức Hội vững mạnh; Nâng cao hiệu quả chăm sóc NCT; Phát huy vai trò NCT. Nghị quyết Đại hội nhấn mạnh yêu cầu hướng mạnh hoạt động về cơ sở, đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, đẩy mạnh xã hội hóa, đa dạng các hình thức chăm sóc và phát huy vai trò NCT.

Trung ương Hội trao Cờ thi đua tặng các tập thể, cá nhân tại Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương Hội NCT Việt Nam lần thứ VI Khóa VI, nhiệm kỳ 2021-2026..

Đặc biệt, phát huy nguồn lực NCT được đặt trong phạm vi rộng hơn. Tại Đại hội, lãnh đạo Đảng, Nhà nước đề nghị NCT tiếp tục phát huy kinh nghiệm, trí tuệ, tham gia các hoạt động chính trị - xã hội, kinh tế, khoa học, văn hóa, giáo dục, y tế, giữ gìn an ninh trật tự; tham gia xây dựng Đảng, chính quyền, thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở, giám sát và phản biện xã hội. Đây là sự cụ thể hóa ngày càng rõ quan điểm NCT vừa là đối tượng được chăm sóc, vừa là chủ thể tham gia và đóng góp cho xã hội.

Cùng với đó, Hội tiếp tục phát huy vai trò nòng cốt trong phong trào toàn dân chăm sóc, phụng dưỡng và phát huy vai trò NCT; triển khai các chương trình về Quỹ Chăm sóc và Phát huy vai trò NCT, bảo vệ môi trường, xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, nhân rộng mô hình CLB Liên thế hệ tự giúp nhau và đẩy mạnh, nâng cao chất lượng phong trào thi đua yêu nước “Tuổi cao - Gương sáng”.

Nhìn lại sáu kỳ Đại hội, Đại hội VI là điểm hội tụ của một quá trình phát triển liên tục: Từ xây dựng tổ chức, xác lập vị trí, hoàn thiện cơ sở pháp lý đến đổi mới phương thức hoạt động và phát huy mạnh mẽ nguồn lực NCT.

Đây cũng là nền tảng để Hội bước vào Đại hội VII với yêu cầu cao hơn trước thực tiễn già hóa dân số, chuyển mạnh từ tư duy “chăm sóc” sang “chăm sóc gắn với phát huy”, coi NCT là nguồn lực để phát huy trí tuệ, kinh nghiệm, uy tín của NCT trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.