Gần 4 thập kỷ ‘giữ lửa’ nghề làm bánh răng bừa

Giữa nhịp sống yên bình của làng quê, ngôi nhà của gia đình bà Nhung tại thôn Phố Kiểu vẫn rộn ràng tiếng nói cười. Bên trong có khoảng 5-6 người vẫn say sưa gói những chiếc bánh lá răng bừa đặc sản quê hương để kịp trả đơn cho khách.

Với đôi bàn tay thoăn thoắt, bà Nhung khéo léo lấy một lượng bột gạo vừa đủ rồi phết lên lá, sau đó thêm nhân vào giữa và gói lại cẩn thận. Mọi thao tác diễn ra rất nhanh nhưng mỗi chiếc bánh vẫn đảm bảo được sự đồng đều, thể hiện tay nghề làm bánh đã 4 thập kỷ của người phụ nữ xứ Thanh.

Bà Trịnh Thị Nhung (bìa trái), chủ cơ sở sản xuất bánh lá răng bừa.

Bà Nhung cho biết, trước kia bánh lá răng bừa thường xuất hiện trong mỗi dịp lễ, Tết, ngày giỗ hay mỗi khi gia đình có việc. Cũng bởi vậy, người phụ nữ xứ Thanh đã rành rọt kỹ thuật làm bánh từ thuở đôi mươi.

Khi chiếc bánh lá răng bừa ngày càng được nhiều người biết đến, nhiều hộ gia đình đã mở cơ sở sản xuất, trong đó có gia đình bà. Đây là lý do giúp sản phẩm của quê hương vươn xa khắp mọi miền, từ Bắc vào Nam.

Theo bà Nhung, cách làm bánh lá răng bừa không quá cầu kỳ nhưng đòi hỏi sự khéo léo ở mỗi công đoạn. “Đầu tiên là chọn gạo, hạt gạo phải trắng dẻo, thơm ngon mới làm ra chiếc bánh dẻo thơm, ai ăn rồi cũng nhớ hương vị ấy”, bà Nhung bật mí.

Kỹ thuật gói bánh lá răng bừa đòi hỏi phải thật khéo léo, đảm bảo được sự đồng đều.

Gạo tẻ sau khi ngâm từ 3-5 giờ sẽ đem xay thành bột nước, sau đó đun trên bếp và khuấy liên tục cho đến khi có độ đặc sền sệt (bột không quá chín) thì bắc xuống. Phần nhân bánh được làm từ thịt ba chỉ, mộc nhĩ, hạt tiêu và hành khô, tất cả nguyên liệu được xào qua. Phần lá được làm từ lá dong hoặc lá chuối hơ qua lửa để tăng đổ dẻo dai.

“Khi gói bánh, phải thật khéo léo để mỗi chiếc bánh đều nhau, không quá to hoặc quá nhỏ. Bánh gói xong có màu xanh đẹp mắt, kích cỡ đều nhau. Khi hấp chín sẽ lan tỏa mùi thơm đậm đà, hấp dẫn”, chủ cơ sở bánh lá răng bừa Nhung Hà chia sẻ.

Với tay nghề làm bánh lá có tiếng ở vùng, gia đình bà Nhung bắt đầu hoạt động kinh doanh từ những năm 2000 đến nay. Trung bình mỗi ngày, cơ sở của gia đình bà sản xuất từ 3.000 - 5.000 chiếc. Vào thời điểm lễ, Tết sản lượng có thể tăng lên hơn gấp đôi. Mỗi chiếc bánh lá răng bừa tại cơ sở bà Nhung có giá bán khoảng 2.500 đồng. Hiện tại, bánh lá răng bừa thương hiệu Nhung Hà đã có mặt ở nhiều tỉnh, thành trong cả nước.

Sau nhiều năm lưu truyền, bánh lá răng bừa đã trở thành món ăn dân giã được xếp vào hàng “đặc sản” ở nhiều vùng quê Thanh Hóa. Trong đó, nổi tiếng nhất ở các huyện Thọ Xuân, Yên Định, Vĩnh Lộc, Hoằng Hóa (cũ)... Từ một món ăn dân giã thường chỉ xuất hiện trong mỗi dịp lễ, Tết truyền thống, ngày nay bánh lá răng bừa được làm quanh năm, không ít hộ dân đã mở rộng quy mô kinh doanh và trở nên khá giả nhờ nghề truyền thống này.

Bánh lá răng bừa đã giúp nhiều hộ dân tại Thanh Hóa vươn lên khá giả.

Ngày nay, người dân và du khách có thể mua bánh lá răng bừa ở các chợ truyền thống, cơ sở sản xuất kinh doanh hay các nhà hàng tại Thanh Hóa. Bánh lá răng bừa ngon nhất khi ăn nóng, vào những ngày mưa lạnh hay mùa Đông giá rét. Khi bóc lớp lá bên ngoài, mùi thơm từ thịt, mục nhĩ, hành phi và bột gạo hòa quện vào nhau thật khiến thực khách không thể cầm lòng.