Người cao tuổi “sống khỏe” nhờ nghề truyền thống

Chỉ tay vào ngôi nhà mới khang trang được xây năm ngoái, ông Hoàng Văn Dân, 70 tuổi, ở thôn Thịnh Hòa hồ hởi nói: “Nhờ tích tiểu thành đại từ nghề mây tre đan truyền thống, vợ chồng tôi vừa nuôi dạy con cái ăn học thành tài, vừa xây cất được căn nhà khang trang, rộng rãi”.

Được biết, vợ chồng ông Dân gắn bó với nghề mây tre đan cũng đã hơn 50 năm. Từ nhỏ, ông đã cùng người thân trong gia đình cần mẫn chặt, chẻ, vót nan, đan rổ, làm sàng. Ở tuổi xế chiều, ông bà không chặt, chẻ, vót nan mà nhận hoàn thiện công đoạn sản phẩm. “Với công đoạn lận, nứt vành có giá 8.000 đồng/1 đôi. Nếu làm quen tay chỉ mất từ 10-15 phút. Quan trọng nhất là có thể ngồi ở nhà làm, không mất nhiều công sức, người già hay trẻ nhỏ đều làm được”, ông Dân cho biết.

Ông Hoàng Ngọc Liêm, 73 tuổi, đã có hơn 50 năm làm nghề mây tre đan.

Theo ông Dân, trung bình mỗi tháng vợ chồng ông bà có nguồn thu nhập từ 3-5 triệu đồng/người từ nghề mây tre đan. “Nghề này không cần bỏ vốn nhưng mang lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình. Ngoài thời gian làm việc, chúng tôi vẫn đều đặn tham gia các hoạt động thể dục dưỡng sinh, văn hóa - văn nghệ ở thôn, xóm”, bà Lê Thị Trúc, 68 tuổi, vợ ông Dân, hồ hởi chia sẻ.

Cũng gắn bó với nghề truyền thống của quê hương, nhưng thay vì hoàn thiện công đoạn, gia đình ông Hoàng Ngọc Liêm, 73 tuổi, cùng ở thôn Thịnh Hòa lại trực tiếp mua nguyên liệu về rồi chặt, chẻ, vót nan, đan rổ để tăng thêm nguồn thu nhập. “So với hoàn thiện công đoạn, nếu chịu khó mua nguyên liệu về làm có thể mang lại lợi nhuận gấp đôi”, ông Liêm nói.

Biết tới nghề mây tre đan từ thuở lên 10, khi vào quân ngũ ông Liêm vẫn thường xuyên “trổ tài” đan rổ, rá phục vụ đơn vị. Sau khi xuất ngũ về địa phương, trong những năm 1980 - 1990, ông Liêm lặn lội chở hàng lên tận các tỉnh phía Bắc để bán. Mỗi chuyến hàng cũng mất hàng tháng trời, tuy vất vả nhưng ông Liêm chưa bao giờ có ý định bỏ nghề.

Hiện nay, ngoài vợ chồng ông Liêm, hầu hết các con của ông bà cũng đều gắn bó với nghề truyền thống của quê hương. “Các cụ thường nói: Ruộng bề bề không bằng nghề trong tay. Với nghề mây tre đan, ngoài tận dụng hết độ tuổi lao động thì có thể làm liên tục mọi lúc, mọi nơi, mang lại nguồn thu nhập ổn định hằng tháng. Quan trọng hơn là mình có thể trao truyền nghề và bảo ban các con chịu khó làm ăn, phát triển kinh tế. Để có được sản phẩm như ý, người thợ phải kỹ lưỡng từ khâu chọn nguyên liệu đến kỹ thuật chẻ nan, đan lát. Nguyên liệu để làm các sản phẩm mây tre đan chủ yếu là nứa, vầu, tre và mây”, ông Liêm cho biết.

Nghề mây tre đan giúp gia đình bà Lê Thị Trúc, 68 tuổi, thôn Thịnh Hòa, xã Hoằng Lộc có thu nhập ổn định.

Khi chẻ mây, nan cần có tay nghề cao và sự khéo léo, nếu không dễ bị sợi dày, sợi mỏng ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm. Chính sự tỉ mỉ trong từng công đoạn sản xuất đã giúp các sản phẩm mây tre đan của người dân nơi đây nổi tiếng với độ bền, tính thẩm mỹ cao và sự linh hoạt trong sử dụng. Đây không chỉ là những vật dụng thông thường mà còn là những sản phẩm nghệ thuật, thể hiện sự tinh tế của người làm nghề.

“Mong mỏi lớn nhất của chúng tôi là làm sao để làng nghề ngày càng phát triển hơn nữa. Để làm được điều này cũng rất cần cấp ủy, chính quyền có chiến lược phát triển kịp thời để sản phẩm truyền thống của quê hương được nhiều người biết tới và đón nhận”, ông Liêm kỳ vọng.

Ông Hoàng Văn Chung, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Hoằng Lộc cho biết: Nghề mây tre đan ở xã có từ thời nhà Nguyễn, khoảng cuối thế kỷ XIX. Trải qua hơn 100 năm tồn tại và phát triển, sức sống của làng nghề vẫn mạnh mẽ, lan tỏa ở khắp các thôn trong xã và các địa bàn lân cận. Theo thống kê, toàn xã hiện có khoảng 600 hộ gia đình, với khoảng 2.000 lao động thường xuyên làm nghề mây tre đan. Thu nhập bình quân đầu người năm 2024 của địa phương này đạt 70 triệu đồng/năm. Mức thu nhập bình quân mỗi tháng từ nghề này dao động từ 4,5 - 5 triệu đồng/người, có lao động thu nhập lên tới 9 - 10 triệu đồng/tháng. Lực lượng trong độ tuổi lao động chiếm khoảng 60%, còn lại là NCT. Đây được xem là nghề mang lại nguồn thu nhập chính cho người dân trên địa bàn xã Hoằng Thịnh (cũ). Có nhiều gia đình đã xây dựng cơ sở thu gom, hoặc thành lập công ty, tạo công ăn việc làm cho nhiều người dân tại địa phương.

Nhiều năm gần đây, sản phẩm mây tre đan như rổ, rá, sọt đựng hoa quả của làng nghề được cung cấp cho các thị trường như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc,... với số lượng hàng triệu chiếc mỗi năm. Năm 2025, sản phẩm nôi tre của xã Hoằng Lộc đã được công nhận OCOP 3 sao của tỉnh Thanh Hóa.