Nội dung kháng nghị ban đầu không được tiết lộ, nhưng kháng nghị bổ sung đã được công bố tới nhiều cơ quan báo chí ngay ngày đầu tiên của Xuân Kỷ Hợi. Nội dung kháng nghị bổ sung tập trung về tính hợp pháp trong hoạt động kinh doanh của Grab; về yêu cầu bồi thường thiệt hại của Vinasun; về mối quan hệ nhân quả giữa thiệt hại – hành vi trái pháp luật và yếu tố có lỗi của Grab. Đây là lần thứ tư, Viện KSND thay đổi quan điểm pháp lý của mình đối với cùng một vụ án theo các cấp độ khác nhau. Sau đây là các quan điểm và luận cứ về tính hợp pháp trong hoạt động kinh doanh của Grab từ phía hai cơ quan xét xử và công tố.
Cuộc chiến pháp lí giữa Vinasun và Grab
Quan điểm và luận cứ của Viện KSND Cấp cao tại kháng nghị bổ sung số 07.
Quyết định bổ xung quyết định kháng nghị phúc thẩm của Viện KSND Cấp cao tại TP Hồ Chí Minh
Từ các luận cứ trên, Viện KSND Cấp cao tại TP Hồ Chí Minh cho rằng, Grab là đơn vị vận chuyển hành khách được cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước cho phép. Hoạt động kinh doanh vận chuyển hành khách của Grab không vi phạm pháp luật. Viện KSND Cấp cao tại TP Hồ Chí Minh cho rằng, Bản án sơ thẩm nhận định Grab vi phạm Đề án 24 và Nghị định 86/2014/CP là không có cơ sở.Từ các chứng cứ pháp lý, tranh tụng tại phiên toà, lời khai của các nhân chứng là các hợp tác xã vận tải, các vi bằng được thiết lập, TAND TP Hồ Chí Minh cho rằng, Grab trong thời gian thực hiện Đề án 24 đã vi phạm pháp luật, cụ thể là Nghị định 86, Đề án 24.
Theo bản án, TAND TP Hồ Chí Minh nhận định, trong quá trình triển khai thực hiện đề án 24 của Bộ GTVT, Grab đã ứng dụng công nghệ kết nối phần mềm trong hoạt động kinh doanh vận tải, đem lại nhiều tiện lợi cho người dân, cần khuyến khích, duy trì phát triển. Bên cạnh những mặt tích cực thì hoạt động của Grab cũng bộc lộ nhiều hạn chế như: Cơ quan chức năng không quản lý được hoạt động Grab, phần lớn người tham gia Grab đầu tư xe để hoạt động kinh doanh vận tải taxi chứ không phải đơn thuần xe nhàn rỗi như các nước khác, Bộ GTVT và các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền lại dập khuôn mô hình kinh tế chia sẻ của các nước, tiếp tục duy trì Đề án 24 dẫn đến bùng phát phương tiện giao thông, gây ách tắc giao thông tại các thành phố lớn,…
Với mô hình vận tải như Grab thì trên thế giới chưa có quốc gia nào tách rời được giữa dịch vụ công nghệ cao với hoạt động kinh doanh vận tải. Trong khi nội dung đề án 24 của Bộ GTVT lại tách rời giữa dịch vụ công nghệ cao với hoạt động kinh doanh vận tải để triển khai là không thực tế. Vì vậy, Bộ GTVT cần xem xét Grab là doanh nghiệp vận tải để có chính sách quản lý phù hợp và cần phải sửa đổi nội dung Đề án 24 nếu tiếp tục thực hiện đề án này.
Bên cạnh đó, Toà án kiến nghị Bộ GTVT, Bộ Tài chính, cơ quan Bảo hiểm xã hội trong chức năng nhiệm vụ của mình cần có giải pháp khắc phục tình trạng bất bình đẳng về điều kiện kinh doanh, về thực hiện nghĩa vụ thuế giữa loại hình Grab và taxi, tình trạng người lao động Grab không được đóng bảo hiểm, không được hưởng các cơ chế bảo đảm phúc lợi xã hội lâu dài, tình trạng tăng giảm giá cước tuỳ tiện, tình trạng phát triển phương tiện ồ ạt,…. Đồng thời khuyến khích các doanh nghiệp gia nhập hình thức dịch vụ taxi mới như Grab nhằm chống độc quyền, bảo vệ người tiêu dùng, bảo vệ người lao động là lái xe.
Nhận định khác nhau dẫn đến các hệ quả khác nhau?
Kiến nghị của Viện KSND Cấp cao tại TP Hồ Chí Minh đưa ra đúng vào thời điểm Bộ Giao thông Vận tải trình Chính phủ Nghị định 86 sửa đổi. Nếu kháng nghị bổ sung này được chấp nhận, dịch vụ Grab sẽ giữ nguyên như hiện tại, không cần phải điều chỉnh như phán quyết của TAND TP Hồ Chí Minh. Nếu không được chấp thuận, theo bản án sơ thẩm, các cơ quan quản lý Nhà nước sẽ phải điều chỉnh khung pháp lý phù hợp cho Grab và Grab cũng phải thực hiện nhiều cam kết với người tiêu dùng, người lao động và Nhà nước.
Có thể thấy, kiến nghị của Toà án đem lại lợi ích cho người tiêu dùng, Nhà nước và người lao động về lâu dài nhưng lại gây tốn kém hơn cho bộ máy của Grab. Đây là vấn đề nhiều người quan tâm trước kháng nghị bất ngờ của Viện KSND Cấp cao TP Hồ Chí Minh ban hành đúng vào thời điểm Bộ GTVT trình Chính phủ dự thảo Nghị định 86 sửa đổi về điều kiện kinh doanh vận tải bằng ô tô – một văn bản quan trọng quy định khung pháp lý điều chỉnh hoạt động của Grab.
Hải Long
