Kênh đào Suez có thể là tuyến thay thế giúp châu Á vượt qua khủng hoảng dầu mỏ?

Tuyến đường này giúp tránh cả eo biển Hormuz và Bab al-Mandeb, qua đó giảm rủi ro an ninh tại hai điểm nghẽn hàng hải. Theo Kpler, nếu chuyển dầu từ Yanbu đến Hàn Quốc theo tuyến này, thời gian hành trình sẽ tăng từ khoảng 24 ngày lên gần 54 ngày.

Tàu di chuyển qua vịnh Suez, Ai Cập. Ảnh: THX/TTXVN

Một số doanh nghiệp đã bắt đầu chuẩn bị cho khả năng này. Dữ liệu theo dõi tàu của LSEG và Kpler cho thấy tàu Rodos mang cờ Liberia, sau khi nhận dầu thô tại Yanbu để vận chuyển tới bờ biển phía Tây Ấn Độ, đã quay đầu và phát tín hiệu hướng tới kênh đào Suez.

Nhà máy lọc dầu Hyundai Oilbank của Hàn Quốc cũng đang tìm kiếm tàu chở dầu thô siêu lớn có khả năng nhận dầu tại Yanbu, đồng thời có phương án sử dụng kênh đào Suez và đường ống SUMED của Ai Cập trước khi tiếp tục hành trình tới Hàn Quốc. Tuy nhiên, việc chuyển hướng qua Suez không đơn giản.

Phần lớn dầu xuất khẩu từ Yanbu được vận chuyển bằng tàu chở dầu thô siêu lớn (VLCC). Các tàu VLCC chở đầy hàng không thể đi qua kênh đào Suez do mớn nước quá sâu.

Các hãng vận tải sẽ phải chuyển bớt hàng trước khi tàu đến kênh đào bằng đường ống SUMED của Ai Cập hoặc sử dụng các tàu nhỏ hơn như Suezmax. Cả hai phương án đều làm tăng thời gian và chi phí vận chuyển.

Ông Falakshahi nhận định để duy trì tốc độ xuất khẩu hiện nay, các cảng sẽ phải nâng đáng kể năng suất khai thác, khiến khâu hậu cần trở thành “nút thắt quan trọng nhất”.

Ông Sumit Ritolia, chuyên gia về lọc dầu và năng lượng của Kpler, cho biết hành trình dài hơn cũng làm tăng mức tiêu thụ nhiên liệu, nhu cầu sử dụng tàu chở dầu, phí bảo hiểm và cước vận tải. Theo ông, tác động sẽ không chỉ giới hạn ở những lô hàng trực tiếp bị ảnh hưởng, mà còn làm giảm khả năng cung ứng tàu chở dầu và đẩy cước vận tải tăng trên diện rộng.

Một khả năng là tăng nhập khẩu dầu từ Nga. Tuy nhiên, phương án này có thể kém khả thi nếu hoạt động phong tỏa của Houthi mở rộng sang các tàu không liên quan trực tiếp đến Saudi Arabia, bởi một lượng lớn dầu thô của Nga xuất khẩu sang châu Á cũng đi qua Biển Đỏ.

Ông Ritolia cho rằng khả năng thay thế nguồn cung là có, nhưng sẽ bị hạn chế. Ông cảnh báo nếu hoạt động phong tỏa mở rộng, các loại dầu thô của Nga vận chuyển từ phía Tây nước này sang châu Á cũng sẽ bị ảnh hưởng, làm giảm đáng kể khả năng của các nhà máy lọc dầu châu Á trong việc thay thế dầu thô Saudi Arabia.

Ông Marc Ayoub, chuyên gia nghiên cứu và tư vấn chính sách năng lượng, nói rằng Nga cũng “đang phải đối mặt với những hạn chế riêng sau các cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào các nhà máy lọc dầu”, do đó khó có khả năng bù đắp hoàn toàn lượng dầu thiếu hụt từ vùng Vịnh. Nếu tình trạng gián đoạn kéo dài, dầu thô từ Mỹ và Venezuela có thể trở nên hấp dẫn hơn. Tuy nhiên, việc vận chuyển các nguồn dầu này cũng đòi hỏi hành trình dài hơn nhiều và chi phí cao hơn.

Kênh đào Suez có thể giúp giảm bớt một phần tác động của tình trạng gián đoạn, nhưng không thể thay thế hoàn toàn quy mô và hiệu quả của các tuyến vận tải trực tiếp qua Hormuz và Bab al-Mandeb.

“Nếu cả hai điểm nghẽn hàng hải này tiếp tục chịu sức ép, hệ lụy có thể vượt xa lĩnh vực vận tải biển, làm tăng chi phí đối với các nhà nhập khẩu châu Á, đẩy cước vận tải toàn cầu tăng và tạo thêm áp lực lên giá dầu thế giới”, ông Ayoub nói.